Ni Sa Bula Vinaka Mai !

E ka marautaki na nomuni veisiko mai ki na website oqo!

Oqo e dua tale na ivola me vukei keda e na noda ilakolako ni tamata vakabauta.

E vuqa vei keda, eda lecava tu na bibi ni veikacivi ni Kalou e na noda dui bula, me da matataki Koya e na veivanua duidui eda dui bula ka veiqaravi kina.

Sa noqu masu ni na tasereka vei keda na Yalo Tabu, na veika e vakamacalataki tiko e ke, e na vuku ni noda vakayaco lewa e na vei lomanibai duidui eda sa kacivi me da tu kina.

Au gadreva me’u vakauqeti kemuni mo ni veisoliyaka vei ira na wekamuni kei ira na nomuni tokani na website oqo, me ra vakaivotavota talega e na veivakavuvuli yaga era cauraki kina.

Sa koto qori e ra na kena link:

http://iqvarea.com/BuliMeDaLewa

Me vakalougataki kemuni na Tamada vakalomalagi e na nomuni wilika na ivola oqo!

Ko I.Q.Varea

Malevani 2015

Back to Table of Contents

Ni qai sikova talega na websites oqo:

Na iNaki e 5 Ni Nomu Bula

Na Kaukauwa Vuni Ka Tu e na Dra i Jisu

The Gallery of Calvary

Ellen G White – E Parofita Dina Beka?

 

Vosa Taumada

Na ivola oqo e vakamuria na italanoa ni nodrau a buli na imatai ni tagane kei na yalewa, ka rau qai lesi me rau lewa na ibulibuli (creation) kece ni Kalou.

E rau a qai vakayalia na lewa oqori e na nodrau a rawai e na veitemaki nei Setani, o koya ka a qai kovea tani mai vei rau na lewa.

E a qai talai mai na Luve ni Kalou me mai vakadrukai Setani kei mate, e na Nona vakacabora na Nona bula, ka qai taura lesu tale kina na lewa e vuravura, e na vukuda na tamata.

E vakamacalataki e ke, na noda sa vakaiyaragitaki na tamata me da vakayaco lewa e na veibuturara duidui e sa votai vei keda, me da vakarabailevutaka kina na Matanitu ni Kalou e vuravura.

Me vaka na Nona a kacivi ira na parofita kei na bete na Kalou e na gauna makawa, e vakakina nikua, e na Nona sa vakatubura tiko e vuqa na tagane kei na yalewa vakabauta, me ra vakayaco lewa e vuravura. Na Kalou e sa vakatulewataka tiko na veibuturara vovou ni vakayaco lewa. Na veibuturara oqo, era sema tu ki na veilesilesi duidui mai lomalagi, ka vakakina, ki na veiwasewase vovou e vuravura.

Na ivola oqo e vukei keda me da kila na noda veikacivi e vuravura nikua. Eda tuberi me da vavaca e dua tale na ikalawa ni noda ilakolako ni vakabauta. E na noda wilivola tiko, eda vukei me da kila ni da a lako mai ki ke, me da kitaka na “cakacaka e uasivi cake” (Joni 14:12) ni noda Turaga ko Jisu. E vuqa era vakabauta, ni sala eda taurivaka me da vakayagataka kina na noda kila-ka, e na vakatulewataka na ivakatagedegede ni noda kaukauwa kei na noda lewa e vuravura.

Ocei e na lewa na veimatanitu kei na veivanua? “Sa kalougata ko ira sa yalomalua ni ra na taukena na vanua.” (Maciu 5:5). Na Kalou e na veiliutaki, ka da na qai lewa ko ikeda. Kua ni ko vakatitiqataka! Ke ra mani tubu cake mai ka via saqata na Kalou kei lomalagi kei vuravura na veimatanitu, e na tawayaga na nodra sasaga, ka ni na yaco ga na Nona ituvatuva na noda Kalou. E Nona na vuravura, ka na vakayacora kina o Koya na Nona inaki kei na Nona ituvatuva.

Na ivola oqo, e vakadrevea na vakasama kei na noda vuku vakatamata, ka na sereka na yaloda me da rawa ni lewa e na vukuna na noda Turaga! Wilika na ivola oqo, ka qai vakasarava na Nona na solia vei iko na Turaga na veika vakatakilai ka veivakurabuitaki, o koya e na qai vakatarai iko mo lewa ka vakayaco lewa e na vanua ko sa kacivi mo tu kina!

Back to Table of Contents

Wase 1 – Na iTuvatuva Taumada ni Tamata

Ko sa vakila beka na kena sa tubu cake tikoga e daidai na vakasaqaqara me baleta na ibalebale ni bula? Na gagadre me da kila na veika me baleta na ibalebale kei na inaki ni bula, e se sega beka ni vakaoqo na kena levu e na ivolatukutuku kei vuravura. Vei keda na lotu, e kena ibalebale oqo, ni  sa vuqa sara e daidai na veikatuba e dola tu vei keda me da dodo liga yani kina e na kaukauwa veivakurabuitaki ni Kalou, me da veisautaka kina na itovo ni bula e vuravura.

Era kaya na dauvakadidike, ni sa levu cake na iwiliwili ni tamata era sa curu mai ki na Matanitu ni Kalou e na loma ni ruasagavulu na yabaki sa oti, me vakatauvatani kei na kedra iwiliwili ko ira era a curu mai e na veitabagauna  yani e liu, me vakatekivu mai na gauna ni veiqaravi nei Karisito e vuravura. O ira oqo, era sa kunea na iVakabula – kei na vei isau ni taro era a vakasaqara tu mai.

Ia, e sega ni kena ibalebale o ya ni sa malumu tiko mai na ivalu vata kei na butobuto. Na vakadidike, e dusia tale tiko ga na kena nanumi, ni rauta beka ga e 4 na pasede ni iwiliwili ni cauravou kei na goneyalewa nikua, era na ciqoma na ilesilesi ni veivakalotutaki ni lotu vaKarisito.

 E rauta beka ga e 4 na pasede ni iwiliwili ni cauravou kei na goneyalewa nikua, era na ciqoma na ilesilesi ni veivakalotutaki ni lotu vaKarisito.
E rauta beka ga e 4 na pasede ni iwiliwili ni cauravou kei na goneyalewa nikua, era na ciqoma na ilesilesi ni veivakalotutaki ni lotu vaKarisito.

Oqo, e basika cake kina e dua na taro ni nuiqawaqawa: Kevaka e sa tu vei keda na isau ni veitaro me baleta na bula, na cava na vuna e se tawayaga tiko ga kina na noda sasaga me da yacovi ira yani e lewe vuqa – ka ra wili talega kina ko ira na itaba ka ra na taravi keda mai?

Eda sa curuma tiko yani oqo na itabagauna ka vakatokai me icavacava ni gauna, ka se levu sara na ka e se vo tu me caka. E sa vakarautaki keda tiko na Kalou me da kila vakavinaka na sala me da muria me vakatetei yani kina na Nona Matanitu ki na veiyasana kece ka se vesuki tu e na butobuto. Ia, me yaco me da kila vakavinaka na sala me da muria, e dodonu me da kila vinaka mada e liu na vanua eda a lako mai kina. E na vinaka me da taura mada e vica na gauna oqo, me da vakananuma kina na vu ni noda bula tu e vuravura – o ya, na ibalebale dina ni bula.

 

BULI E NA IYALOYALO VAKALOU

E a sa tu rawa e dua na inaki matata sara ni Kalou, e na Nona a bulia na tamata:

“A sa kaya na Kalou, Me datou (Tamana, Luvena kei na Yalo Tabu) bulia na tamata me itovo vata kei kedatou, ka me ucui kedatou; ka me ra lewa na ikani veiwasawasa, kei na manumanu vuka, kei na manumanu yava iva, kei vuravura taucoko, kei na ka kecega sa qasi voli e delai vuravura. A sa bulia na tamata na Kalou me itovo vata kei Koya; e na itovo ni Kalou sa buli koya ko Koya; na tagane kei na yalewa sa buli rau ko Koya. A sa vosa vakalougatataki rau na Kalou, a sa kaya vei rau na Kalou, Drau vakaluveni , ka tubu me lewe vuqa, ka vakatawai vuravura, ka vakamalumalumutaka; ka lewa na ika ni waitui, kei na manumanu vuka, kei na ka bula kecega sa qasi voli e delai vuravura” (Vakatekivu 1:26-28).

O keda na tamata, tagane kei na yalewa, eda sa ibulibuli talei ni Kalou, ka da buli e na kena iyaloyalo ka me da ucui Koya. E sega ni dua tale na ka buli, e rawa me taurivaka na ivakamacala o ya. Na vosa vakaIperiu ni ‘yaloyalo’, o ya na ‘selem’, ka tukuna tiko e dua na ivakamacala me baleta na Kalou, ka kena ibalebale, ni o keda, eda sa vakataka, veiucui ka ivakaraitaki ni yaloyalo ni Kalou e vuravura. Na vosa vakaIperiu ni veiucui, o ya na ‘demut’, ka kena ibalebale, e dua na ka, ka vaka na irairai, se ucuya e dua tale na ka. Oqo duadua na tikina e na iVola Tabu ka vakayagataki ruarua kina na vosa e rua oqo. E a gadreva na Turaga me vakatakila vei keda e dua na itukutuku bibi, e na ituvatuva ni iyatu vosa oqo. E a kaya tiko, ni o keda, eda sa vaka na kena irairai ka da sa ucui Koya. E sega walega ni da irairai ka da ucui Koya, ia eda sa matataki Koya talega. Na tamata e sa Nona gusu-ni-vosa, kena isosomi, Nona italai, Nona matanivanua ka mata ni Matanitu ni Kalou. E a buli na tamata me mata vakayago ni Kalou e vuravura: e dua na mata e veirauti, yalodina, ka vakavotukana.

E vakatakilai na Kalou e na iVola Tabu me Tamada (yadudua) vakalomalagi, o Koya ka a buli Atama kei Ivi me rawa ni veitokani kei rau. E na iVakatekivu wase 1, e taurivaki kina na yaca raraba ni Kalou, ‘Elohim’, ka vakabibitaka na Nona cecere kei na Nona kaukauwa.

Ia, e na Vakatekivu wase 2:4, e basika kina e dua tale na Yacana: ‘Yahweh’, se Turaga. Oqo na yaca ni veiyalayalati, ka vakatakilai Koya kina na Kalou vei ira na Nona tamata. E vakabibitaki e na kena vakatakilai na yaca ni veiyalayalati ‘Yahweh’, na Nona yalololoma, na Nona kauwai dauveivakabulai me baleta na tamata, kei na Nona yalodina me tiko tikivi ira na Nona tamata. Na Nona vakatakilai Koya e na yaca oqo, e vakayagataki e na gauna e veitokani vakavoleka kina kei ira na Nona tamata kei na Nona ibulibuli kece.

E na gauna e vakayagataki vata kina na yaca ruarua oqo, ‘Elohim’ kei na ‘Yahweh’, se Turaga na Kalou, e vakaraitaka tiko ni noda Kalou, e Dauveibuli cecere ka kaukauwa, ka sa mai veitokani vakavoleka e na dua na veimaliwai veikauwaitaki ka veilomani, kei na tamata e a bulia.

Me da dikeva vakalekaleka mada na ivakatekivu ni veitokani oqo, kei na vuna e sa rui gadreva kina na tevoro me vakarusa.

E Tara Cake Na Kalou Na Veitokani

E a buli Atama na Kalou “mai na kuvu ni qele, ka ceguva ki na ucuna na icegu ni bula, a sa yaco kina na tamata me yalo bula”  (Vakatekivu 2:7). Na cakacaka oqo nei Tamada, e sega ni da raica rawa tale e na Nona ibulibuli kece. E na iloloma ni icegu vaKalou ka ceguva kina na tamata me solia vua na bula, e sa vakadeitaka kina na Kalou, ni itutu ka lesia vua na tamata, e cecere cake mai na itutu ni veika kece e na Nona ibulibuli.

E na iloloma ni icegu vaKalou ka ceguva kina na tamata me solia vua na bula, e sa vakadeitaka kina na Kalou, ni itutu ka lesia vua na tamata, e cecere cake mai na itutu ni veika kece e na Nona ibulibuli.
E na iloloma ni icegu vaKalou ka ceguva kina na tamata me solia vua na bula, e sa vakadeitaka kina na Kalou, ni itutu ka lesia vua na tamata, e cecere cake mai na itutu ni veika kece e na Nona ibulibuli..

Na lewetolu vaKalou – Tamana, Luvena kei na Yalo Tabu – e a solia talega vua na tamata, na bula ka wase vakatolu: o ya na yagona, na lomana, kei na yalona. Na yago, me vaka na kena a buli mai na kuvu ni qele, e taukena e vuqa na veika ka vauca tu ki na vuravura: eda rawa beka ni kaya, ni o ya na noda vakila na veika e vakavuravura. Mai na matamata e lima ni yagoda, na rai, na rogo, na veitaratara, na boi kei na ikanakana – eda bula ka veimaliwai kina kei na veika kece era bula wavoliti keda tu.

Na yago e vakawaqataka na loma kei na yalo. E na gauna ka a taura kina na Kalou na kuvu-ni-qele o ya, ka qai “ceguva ki na ucuna na icegu ni bula”, a sa sega ni qai waqawaqa lala ko Atama, ia a sa tamata ga ka sa bula mai, e na cakacaka ni Yalo Tabu ni Kalou. Na vosa vakaIperiu ni ‘bula’, o ya na ‘chaim’, ka kena ibalebale na bula ni lewe vuqa.

E vaka talega kina na ka e yaco vei keda ni da ciqoma na iloloma ni sucu vou vakayalo. Ni da sucu vou, na Kalou e ceguvi keda e na Nona bula kei na Nona Yalo Tabu. Sa qai bula kina na yaloda, ka solia vei keda na noda vakila na bula vakayalo. E na noda bula vakayalo ga, e vosa rawa kina vei keda na Kalou. Ni da vakamatautaka na sokalou, na masumasu kei na wili Vola Tabu, e sa na vakabulabulataki tiko kina na noda bula vakayalo, ka sa na tekivu tubu me matua. E sa ituvatuva tu ni Kalou, me rau talairawarawa na yagoda kei na lomada, ki vua na yaloda.

Na buli ni yago i Atama, kei na yalo ka ceguvi koya kina na Kalou, e a vakavuna na ka oqo: “a sa yaco kina na tamata me yalo bula” (Vakatekivu 2:7). Na loma ni tamata, e kovuti kina na vakasama, na lewa-eloma kei na veika e vakilai vakayago. E a nakiti me talairawarawa na loma ni tamata ki vua na yalona, me rawa ni da talairawarawa kina ki na lewa ni Kalou, e na veitiki ni noda bula kece.

E na nona sa buli oti ko Atama, e a sa tu vakarau me marautaka na ibulibuli talei ka tu wavoliti koya. Ia, e a qai dusimaka vua na tamata na Kalou, ni se sega ni cava na nona buli: E se sega ni dua na nona ivukevuke e veirauti kaya. Eda sa kila tu na italanoa rogo vinaka me baleta na Nona a qai vakamoceri Atama na Kalou, ka ucuna mai e dua na sui ni sarisarina, ka qai bonata tale na mavoa ni lewena. Mai na sui o ya, e sa qai bulia mai kina na Kalou e dua na yalewa, ka vakaveikilaitaki koya vei Atama (Vakatakila 2:20-22).

E a bulia na yalewa na Kalou, mai na yago i Atama, me vakaraitaka kina ni sa sega ni lolovira sobu mai vua na tagane na yalewa, ka ni sa suina ka lewena. E rau a veitokani na tagane kei na yalewa, ka rau a kacivi me rau lewa vata na ibulibuli kece ni Kalou.

E rau a veitokani na tagane kei na yalewa, ka rau a kacivi me rau lewa vata na ibulibuli kece ni Kalou.
E rau a veitokani na tagane kei na yalewa, ka rau a kacivi me rau lewa vata na ibulibuli kece ni Kalou.

E tiko e dua na veiwekani talei ni bula vakayalo kei na bula vakayago. E a solia vei Atama kei Ivi na Kalou (ka da wili talega kina ko keda na nodrau kawa) – na dodonu ni vakatulewa, me baleta na noda veitokani kei Koya. E rau a taleitaka na tagane kei na yalewa na nodrau veimaliwai voleka vata kei na Turaga, ka rau serauna lesu na Nona loloma, Nona lagilagi kei na Nona savasava. E a savasava vakayalo tu na bula ni tamata. E a yalomatua talega o koya, ka sa guta me talairawarawa vua na Kalou.

 

Na Veikacivi vei Atama

Na ituvatuva vaKalou me baleta na tamata, e vaka koto oqo:

“A sa vosa vakalougatataki rau na Kalou, a sa kaya vei rau na Kalou, drau vakaluveni ka tubu me lewe vuqa, ka vakatawai vuravura, ka vakamalumalumutaka; ka lewa na ika ni waitui, kei na manumanu vuka, kei na ka bula kecega sa qasi voli e dela i vuravura” (Vakatekivu 1:28).

E na Nona bulia na tamata me ucui Koya, e a sa solia kina vua na vuku,  na kila ka, kei na iloloma ni veiliutaki me rawa ni lewa ka vakatulewa. Ko Tamada, e vakaogai Koya e gauna kecega e na cakacaka ni Nona Matanitu, ka a bulia na tamata e na veikacivi kei na ituvatuva vata o ya. Ka sa vua ni ituvatuva ni Kalou, o ya, me lesia na tamata me vakatawana ka cicivaka na Nona ibulibuli taucoko. Oqo e okati kina na vuravura kei na veika bula kece era tu kina.

Kevaka me da kila vinaka na ilesilesi oqo, e dodonu me da kila taumada na ibalebale ni vosa e rua oqo, vakamalumalumutaka kei na lewa. Na vosa vakaIperiu ni vakamalumalumutaka,  o ya na kabas, ka kena ibalebale, “me vakamanoataka, me lewa.” E vaka me tukuna tiko ni o koya e vakamalumalumutaki oqo, e talaidredre tiko vei koya e veivakamalumalutaki, ka gadrevi kina na liga kaukauwa kevaka me na rawa ni vakavuana na veivakamalumalumutaki oqo.  Na Vakatekivu 1:28 e vaka me kaya tiko, ni talaidredre ko vuravura ki na vakatulewa ni tamata, ka na gadrevi me vakayagataka na nona kaukauwa na tamata me vakamalumalumutaki vuravura kina. E sega ni inaki kei vuravura me lewai koya na tamata.

Na vosa vakaIperiu ni vakatulewa, o ya na radah, ka vakaibalebale tiko, sega ki na vakatulewa kei na lewa ni Kalou, ia ki na vakatulewa ga ni tamata. E kena ibalebale me cicivaka se vakatulewataka mai na dua na itutu cecere. Na itutu cecere oqo ni tamata, e vakamacalataki toka e na Same 8:4-8:

A cava na tamata mo ni nanumi koya kina?Kei na luve ni tamata mo ni dautalevi koya kina? O ni sa buli koya me uasivi sobu vakalailai vei ira na agilose. Ka vakaisalataka e na iukuuku kei na vakarokoroko. O ni sa lesi koya me lewa na cakacaka ni ligamuni; Ko ni sa vakamalumalumutaka e ruku ni yavana na ka kecega; Na sipi talega kei na pulumokau kei na manumanu talega ni vanua; Na manumanu vuka, kei na ika ni waitui, kei na ka kecega sa lako voli e na sala e loma ni wasaliwa.

O keda na tamata eda a buli e na vuku ni dua na inaki cecere: e a mataitaki keda na Kalou me da vakaivotavota e na Nona vakayacolewataka e dua na iwase ni Nona ibulibuli. E a nakiti me noda ivotavota na lewa kei vuravura, ka vakakina na kena iyau veivakurabuitaki kece sara, kei na kena vakatawani talega. E a vakaroti vei Atama me bula ka vakayaco lewa e vuravura taucoko me vaka e dua na tui. E a nona na dodonu kei na galala me lewa.

Na Gata e Loma ni Veico

Ia, e a qai basika mai ki na loma ni vuravura totoka oqo e dua ka garova na lewa o ya me nona. E na nona a sa vakadrukai mai na ivalu mai lomalagi, ni a via vuaviritaka na Kalou, e a qai vakavotukanataka kina ko Setani na nona inaki duka me vakarusa na ka e mareqeta vakalevu duadua na Kalou – na Nona ibulibuli kei na tamata e a bulia. Kevaka e sa sega ni suguta rawa na itutu cecere ni Kalou mai lomalagi, e sa na saga mada ga me kovea tani na lewa e vuravura.

E a qai bukivere kina na tevoro me vagoleya tani ka temaka na tamata me saqata na Kalou, ka me qai nona kina na lewa kei vuravura, ni sa kau tani mai vua na tamata. Ka me vaka na noda sa kila vinaka tu, e a mani rawata ko Setani me vakayacora na ka e a nakita.

E sega ni dua na vosa e na iVola Tabu e vakavureya vakalevu cake na rarawa, me vaka na imatai ni veitikina e na Vakatekivu 3, ka talanoataki kina na nona temaki Ivi na gata me dikeva na vunikau e loma ni were, e na dua na rai vou:

“Ia ni sa kunea na yalewa ni sa yaga na kau me kakana, a sa ka e via raica na matada, ka sa kau me da gadreva me da vuku kina, sa qai tauca na vuana, ka kania; ka solia talega vua na watina e rau tiko kaya, a sa kania talega ko koya. A sa qai yadra na matadrau, a rau sa kila ni rau sa luvawale: a rau sa cula vata na drau ni lolo, ka cakava na nodrau liku.” (Vakatekivu 3:6-7)

' ..sa qai tauca na vuana, ka kania; ka solia talega vua na watina e rau tiko kaya, a sa kania talega ko koya.'
‘ ..sa qai tauca na vuana, ka kania; ka solia talega vua na watina e rau tiko kaya, a sa kania talega ko koya.’

Na vua ni nodrau veisaqasaqa ko Atama kei Ivi, vata kei na Kalou – o ya na nodrau a talaidredre ki na Nona ivakaro me rau lewai vuravura – e a vakavotukana sara ga e na tiki ni gauna o ya.  E a kovuta na nodrau bula na mate vakayago, kei na mate vakayalo. Dina ga ni rau na bula tale tu me vuqa na yabaki, ia e rau a sa vakanaulu tu ki na mate vakayago, ka me na lesu tale na yagodrau ki na kuvu ni soso e rau a buli mai kina.

Vakayalo, na nodrau veidinadinati kei na Kalou e a sa vakarusai, e na kena sa kovuta na nodrau bula na ivalavala ca. E na gauna ni a se bera na nodrau talaidredre, e a sega ni vu ni madua vei rau na nodrau luvawale. Ia, ni rau sa kana oti mai na kau sa kilai kina na ka vinaka kei na ka ca, e a vuki na nodrau luvawale me ivakatakilkila ni madua vei rau.

Vakayalo, e rau a vakila na tawase e na nodrau veitokani kei na Kalou. Ni rau a dau guta e liu me rau veimaliwai ka veivosaki kei na Kalou, ia oqo, e rau sa rere me rau tiko e na Nona iserau, ka ni rau sa vakila ni sa cudruvi rau. E rau sa vuni mai vei Koya. A sa tawasei rau na nodrau ivalavala ca, mai na veimaliwai veilomani kei na Kalou, o koya a se nodrau tu ni bera na nodrau a talaidredre.

Mai na gauna o ya, e sa valuta voli mai na tamata ko Setani, e na dua na ivalu katakata ni veivakalaboci, ka temaki keda tu mai me da nanuma ni da rawa ni vaka na Kalou, ka me da lewa ga vaka ikeda na ka e vinaka kei na ka e ca. Oqo e a sa susuga cake tiko mai e dua na yalo ni via tu vaka ikoya e na bula ni tamata, me vorati kina na Vosa ni Kalou ni kaya ni sa ikoya ga o ya na lewa e dodonu me da bulataka.

Sa yaco na tamata me vakalou lasu kina vei koya vaka ikoya. Mai na veidabui vakasetani oqo, sa vu kina me ra vakabauta e vuqa, ni rawa ni ra bulataka na bula ivalavala ca, ka me qai nodra talega na yalayala ni bula tawamudu. Na dabuitaki sa ikoya na iyaragi gata ka na vakayagataki vua na tamata me dola kina na sala ki na nona na ciqomi na meca kei Karisito.

Na Kalou e Na Sauma na iSau ni Valavala Ca

E a tukuna na Kalou vei Atama kei Ivi na isau ni nodrau ivalavala ca. Vei Ivi, na isau oqo e ratou kovuti kina na nona matavuvale: na mosi ni vakasucu, kei na dua na ivakarau vou ni vakamalumalumu vei watina, o koya ka na “lewai iko talega” (Vakatekivu 3:16). Vei Atama, na kakana me na bula kina e na basika mai na buno ni yadrena, me yacova ni sa kacivi koya o mate. Na qele ka a buli me vuataka na iyau ni bula, e sa na dredre na kena vua.

Sa cudruvi na qele e na vukumu; ko na kana mai kina e na rarawa e na veisiga kece ni nomu bula; e na vakatubura talega vei iko na kau votovotoa kei na soni; ia ko na kania na co ni vanua; e na buno ni matamu ko na kania kina na kemu kakana; ka na yacova na siga ko na suka tale kina ki na qele; ni ko a buli mai kina e liu: ni ko sa kuvu ni qele ga, ia ko na suka tale mo kuvu ni qele.  (Vakatekivu 3:17-19)

Na itotogi ka a tau vei rau na tagane kei na yalewa, ka vakakina na kena revurevu ka samuta na ibulibuli kece, e a nakiti me tukuna tu na vua ni valavala ca. E na nodrau sa vakasavi mai na nodrau were totoka, e rau sa qai vulica ko Atama kei Ivi me rau vakararavi vua na Kalou e na maliwa ni nodrau vakatovolei kei na dredre.

E a cudruva talega na gata (ko Setani) na Kalou, e na vuku ni nona vere veidabui. Ia, e na loma ni Nona cudru, e a qai vakatakila kina na Nona ituvatuva ni veivakabulai, na veiyalayalati vou me na tauyavu e na vuku i Jisu.

“A sa kaya na Kalou ko Jiova ki na gata, ‘Ni ko a kitaka na ka oqo, ko na cudruvi vakalevu vei ira na manumanu e yavai va, vei ira talega na manumanu tawa lasa kecega ni vanua: ko na dolo ga e ketemu, ko na kania talega na kuvu ni soso, e na veisiga kecega ni nomu bula: ia ka’u na vakaveimecakitaki kemudrau kei na yalewa, kei na nomu kawa kei na nona kawa; e na butuqaqia na ulumu ko koya, ia ko na qaqia na bukubuku ni yavana.”  (Vakatekivu 3:14-15)

e na butuqaqia na ulumu ko koya, ia ko na qaqia na bukubuku ni yavana.”
e na butuqaqia na ulumu ko koya, ia ko na qaqia na bukubuku ni yavana.”

Na noda Kalou e Tama dauloloma. E na loma ni nona qaqa vakalekaleka ni veidabui ko Setani, e a qai parofisaitaka kina na Kalou na Nona ituvatuva ni veivakabulai e na vuku ni tamata e sa yali tu. Me vaka ni na katia na bukubuku ni yava i Jisu, o koya na luve ni yalewa, ko Jisu e na qai butuqaqia ka vakadasilataka na ulu i Setani. E a sa kacivaki oti na vakadrukai kei na vakarusai nei Setani, ka a sa vakadonui na ituvatuva ni veivakabulai, e na gauna ni kena vakatawayagataki kei na vakarusai ni imatai ni veiyalayalati.

Na Vua ni Valavala Ca e na Bula ni Tamata

Na nodrau a talaidredre na tagane kei na yalewa e a vakavuna na kena a qai lesi me ivotavota ni tamata na mate, me isau ni nona ivalavala ca.. E sega ni kaya na iVola Tabu ni da a ivalavala ca na tamata kece e na nona a caka ca ko Atama, se me a wili me noda na tamata kece na nona a caka cala. Ia na nona a talaidredre ko Atama, e a dolava kina na katuba me da sucu vata mai kei na bula ivalavala ca na tamata kece, kei na gagadre me da dui vakau noda ka sega ni kauwaitaka na Kalou kei na Nona veiliutaki e na noda bula. Ia, na itukutuku vinaka oqo: ni na sega ni vakatarai Setani na Kalou me qaqa e na vuku ni nona a veidabui mai na were ko Iteni. E a tala mai kina na Tui dina me mai voroka na mana ni ka dukadukali ni nona bale na tamata, ka me vueta kina na nona bula.

E na kena irairai beka ni a sa vakayalia na tamata na dodonu ni lewa ka a soli taumada vua, e na vuku ni ka a yaco e na were. Eda sa kila tu ni na sega ni vakavotukana tale na veikacivi ni lewa vua na tagane kei na yalewa, me yacova na gauna e sa lesu tale mai kina na Turaga me mai vakaduria na Nona Matanitu. Ia, na cava e na yaco e na gauna ni noda wawa voli oqo? Eda kunea na isau ni taro oqori e na vu ni Nona lako mai ko Jisu, o koya na iulutaga ni wase ka tarava.

Back to Table of Contents

 

Wase 2 – Na Basika Mai ni Tui Dina

E a sega ni guilecava na Kalou na veiyalayalati ni Nona ituvatuva kei na inakinaki me baleta na tamata. E a buli ko Atama me vakayaco lewa e vuravura, me veiqaravi e na dua na veiqaravi vakatui ka matataka kina na Kalou e na taba-ni-were ni Nona ibulibuli oqo.  E na gauna ka a talaidredre ka mani bale kina, e a qai tala mai na Kalou na Luvena ko Jisu, me mai vueta na tamata mai na itutu ni yali o ya. E a luvata tu yani na Nona isulu vakatui vakalomalagi ko Jisu, me mai bula e vuravura, ka me mai volia lesu kina na ka e rau a sa vakayalia ko Atama kei Ivi.

E a lako mai ko Jisu me dauveiqaravi, me bete, me dauveivueti, me ivakabula, ka me mai voli keda lesu, vakadrukai Setani ka taura lesu vua na kaukauwa ka vesuka tu kina na noda bula, ka me vakatarai keda me da cakacaka vata kei na Kalou e na vuku ni kena vakaturi na Matanitu ni Kalou e vuravura.

Me rawa ni da kila vinaka sara na sala e vakarusa kina na kaukauwa kei mate ko Jisu, kei na kena ibalebale ki na noda taura lesu tale na lewa e delai vuravura, me da taura mada e vica na gauna oqo me da dikeva na Nona bula.

 

Temaki Ko Jisu

Eda wilika e na Maciu 3 ni a lako mai Kalili ko Jisu, ka lako yani ki na Joritani me la’ki papitaisotaki vei Joni na Daupapitaiso. Oqo na itekivu ni veiqaravi raraba nei Jisu, ka a vakalougatataki Koya na Kalou e na ivakatakilakila e so ka a laurai ka rogoci votu. E na gauna vata ga e a cabe cake kina mai na uciwai, e a qai tadola ko lomalagi, sobuti Koya mai na Yalo Tabu e na waqawaqa ni ruve, ka qai rogo mai na domo ni Kalou ni kaya, “O koya oqo na noqu Gone ni toko, au sa dau vinakata vakalevu” (Maciu 3:17).

Ia ni bera me qai vakatarai me tekivuna na Nona veiqaravi ki vuravura ko Jisu, e a gadrevi me sotava taumada na veitemaki katakata ni meca. E a gadrevi me vorata rawa na veika e rau a rawai kina ko Atama kei Ivi. “Sa qai kauti Jisu cake na Yalo Tabu ki na veikau, me dau veretaki Koya na tevoro” (Maciu 4:1).

E dodonu me da kila ni a vakayagataka na gauna oqo ko Jisu me masumasu ka vakanananu kina e na Vosa ni Kalou me baleta na ilesilesi e a talai Koya mai kina na Tamana. Ka a lolo e na vuqa na siga me vakataki rau ko Mosese kei Ilaija (Lako Yani 34:28, 2 Tui 19:8). E a lolo voli ko Jisu me 40 na siga ka 40 na bogi.

E a soli vei Mosese na rua na vatu ni iVakaro e Tini ni sa cava na nona lolo; ia ko Ilaija, na parofita ka vakawena vakalevu na nona cakacaka, e a vulica me rogoca na domo lailai ka malumu ni Kalou ni sa cegu mai e na nona lolo. Ia na lolo nei Jisu e a ivakatakilakila ni kena a sa mai cava na Lawa kei na parofita, ka sa tekivu e dua na veiyalayalati vou.

 

Na iMatai Ni Veivakatovolei

E na kena cava na lolo nei Jisu, e a sega tale ni qai wawa ko Setani, ni sa tovolea me temaki Koya ki na ivalavala ca. E kaya na iVola Tabu ni tolu na veivakatovolei e a temaki kina ko Jisu, ka ratou dui dusia tiko na veisala e so e via vakaseseya kina ko Setani na itutu kei na yaca i Jisu. Na imatai ni veivakatovolei,  e vakayagataka kina ko Setani na malumalumu vakayago nei Jisu, o ya me vakamamautaka kina na Nona viakana ko Jisu  e na Nona vukica na vatu me madrai.

Na imatai ni veivakatovolei,  e vakayagataka kina ko Setani na malumalumu vakayago nei Jisu, o ya me vakamamautaka kina na Nona viakana ko Jisu  e na Nona vukica na vatu me madrai.
Na imatai ni veivakatovolei, e vakayagataka kina ko Setani na malumalumu vakayago nei Jisu, o ya me vakamamautaka kina na Nona viakana ko Jisu e na Nona vukica na vatu me madrai.

Dikeva mada na vosa e vakayagataka ko Setani e na itekivu ni veivakatovolei oqo: “Kevaka ko sa Luve ni Kalou…” (Maciu 4:3). Oqo e kauta lesu mai vei keda na vosa ka rogo mai lomalagi e na papitaiso nei Jisu. E na nona vakayagataka na vosa kevaka, e a sega ni vakalasuya tiko ko Setani ni Luve ni Kalou ko Jisu. Ia, e a kaya tiko: “Me vaka ni ko sa Luve ni Kalou, taura na gauna oqo mo vakaraitaka kina na kena dina, e na nomu vakaroti ira na vatu oqo me vuki me ra madrai.” E a tovolea tiko ko Setani me temaki Jisu me vakalasuya na Nona Luve ni tamata, e na nona sotava na Nona gagadre vakayago, e na sala e sega ni rawata na tamata. E a bese me vakayagataka ko Jisu na Nona kaukauwa me rawata kina na gagadre ni yagona. E a qai sauma yani ko Jisu e na nona cavuta na vosa mai na iVola Tabu: Sa sega ni bula na tamata e na madrai duadua ga, na Kalou ga sa ivurevure ni bula. 

 

Na iKarua Ni Veivakatovolei

E na nona sa rogoci Jisu ni vakayagataka na Vosa ni Kalou me vorati koya kina, e a qai vuki talega ko Setani ki na Vosa ni Kalou – Same 91 – e na ikarua ni veivakatovolei. Me vaka ni da na raica oqo, ko Setani e rawa me vakayagataka talega vakamaqosa na Vosa ni Kalou. Ia me vaka ni o koya na tama ni lasu kece, e na taurivaka vakatani na inaki ni veitiki ni Vola Tabu me veidabui, me vesumona ka veivakasesei kina.

Sa qai kauti Jisu ko Setani ki na tikina cecere duadua e na vale ni soro e Jerusalemi. Raica na kena tautauvata na veivakatovolei oqo kei na nodrau temaki ko Atama kei Ivi. E dau rawata vakawasoma na lomana ko Setani kevaka e rawa ni lawakitaki e dua na tamata me vakabauta na nona lasu. Nanuma lesu  na nona vosa vei Ivi: “Oi, sa kaya bagi na Kalou..?” E na sala vata talega o ya, e a gadreva na meca me temaki Jisu me vakatovolea na dina ni Vosa ni Kalou, e na nona kaya vei Jisu me rika sobu mai na dela ni vale ni soro. “Kevaka ko sa Luve ni Kalou,” e a kaya mai na domo veivakalialiai o ya, “e na vakaroti ira na nona agilose ko Koya e na vukumu.”

“Kevaka ko sa Luve ni Kalou,” e a kaya mai na domo veivakalialiai o ya, “e na vakaroti ira na nona agilose ko Koya e na vukumu.”
“Kevaka ko sa Luve ni Kalou,” e a kaya mai na domo veivakalialiai o ya, “e na vakaroti ira na nona agilose ko Koya e na vukumu.”

E vakabauti ni a yaco tiko na veivakatovolei oqo e na tutu ni bai ni vale ni soro ki na tokalau, ka raica sobu tu na buca kei Kitironi. E a rairai inaki talega nei Setani e na veivakatovolei oqo, me ra raica na tamata ka ra tu mai ra, na veivakurabui ni Nona rika sobu mai ko Jisu ka sega ni mate se mavoa, ka ra na ciqomi Koya sara na tamata e na gauna vata ga o ya.

E a sega ni vakalasuya ko Jisu na dina ni Same 91. E a tekivuna na Nona sauma na taro nei Setani e na Nona kaya: “Sa volai talega” (Maciu 4:7). Ia, e a qai vakuria ka vaqaqacotaka na dina o ya, e na Nona cavuta talega na dina oqo, “Mo kakua ni vakatovolei Jiova na nomu Kalou.” Na vosa vaKirisi ni vakatovolei se veitemaki, o ya na ekpeiraseis, ka kena ibalebale “me vakatovolea me raica kina se vakacava na levu ni ka e rawata mai kina.” E a gadreva tiko ko Setani me vakacacana na nodrau veimaliwai ko Jisu kei Tamana.  Na gadrevi ni ivakadinadina mai vua na Kalou, e na tauri me ivakatakilakila ni vakatitiqa. Ia, e a sega ni rawai ko Jisu.

 

Na iKatolu ni Veivakatovolei

E na ikatolu ni nona veivakalaboci, e a kauti Jisu ko Setani ki na dua na ulu-ni-vanua cecere sara ka “vakaraitaka vei koya na veimatanitu kecega e vuravura kei na kedra iukuuku; a sa kaya vua, A ka kecega oqori ka’u na solia vei iko, kevaka ko na cuva sobu ka vakarokoroko vei au” (Maciu 4:8).

E a kauti Jisu ko Setani ki na dua na ulu-ni-vanua cecere sara ka “vakaraitaka vei koya na veimatanitu kecega e vuravura kei na kedra iukuuku; a sa kaya vua, A ka kecega oqori ka’u na solia vei iko, kevaka ko na cuva sobu ka vakarokoroko vei au” (Maciu 4:8).
“..A ka kecega oqori ka’u na solia vei iko, kevaka ko na cuva sobu ka vakarokoroko vei au” (Maciu 4:8).

Oqo e a dua na cakacaka veivakurabuitaki. Na Luke 4:5 e kaya: “A sa tuberi koya na tevoro ki na dua na ulu-ni-vanua cecere, a sa vakaraitaka vei koya vakasauri sara na veimatanitu kecega e vuravura.” Na vosa vaKirisi ni vakasauri, o ya na stigma. Oqo na gauna duadua e vakayagataki kina na vosa oqo e na Veiyalayalati Vou. E tautauvata oqo ki na dua na sekodi, se na dua na toso ni liga ni sekodi ni kaloko. Oqo e vakaraitaka vei keda ni nodrau veiqedravu oqo ko Jisu kei Setani, e sega ni yaco wale tiko ga e na vuravura vakayago, ia e yaco tale tiko ga e na vuravura vakayalo. Ka vakakina talega na veiqedravu ka yaco tiko vei keda e daidai.

Ia, eda kila talega ni ko Jisu e Tui Cecere kei vuravura kei lomalagi, me vaka e kaya na Taniela 7:14:

“A sa soli vua na lewa, kei na vakarokoroko, kei na matanitu, me ra qaravi koya ko ira na tamata kece, kei na veivanua, kei na dui vosavosa; a nona lewa na lewa sa sega ni mudu, e na sega ni takali, kei na nona matanitu e na sega ni vakarusai.”

Ia, e na ikatolu ni nona sasaga, e se gadreva ga ko Setani me vaqaqacotaka na nona lewa e vuravura, e na nona bolei Jisu me vakarokorokotaki koya. Ia, e a sa kila tu ko Jisu, ni a sa yaco me “turaga ni vuravura oqo” ko Setani (Joni 12:31), ka vu mai na nona vakayalia ko Atama na lewa kei vuravura e na nona a rawai. A sa mani yaco kina me vakatarai ko Setani me taura na lewa ka a nakiti me nodrau na tamata kei Koya na Dauveibuli.

Kevaka me na cuva vei Setani ko Jisu, o ya e na wiliki me sa veiucui vata kei na tamata ka sa bale tu ko Jisu. Sa na yaco me wili vakatalaidredre kei na veisaqa ki na ituvatuva ni veivueti ni Kalou. Sa na yaco me bale talega ko Jisu, me vaka na nodrau a bale ko Atama kei Ivi. Ia, e a qai biliga tani ko Jisu na veisureti nei Setani o ya, e na nona kaya ni sa dodonu me vakarokorokotaki ka qaravi duadua ga na Kalou.

E a vakatovolei Jisu ko Setani e na tikina tolutolu  ka a talai mai kina ki vuravura me mai vakavinakataka. E a vakatovolei Jisu taumada ko Setani e na Nona liatamata, e na nona temaki Koya me sotava na Nona gagadre vakayago ni viakana. E a lako mai ko Jisu me mai vueta se vakataucokotaka tale na bula bale ni tamata, e na Nona mai solia na bula vei ira era vakabauta.

E a qai vakatovolei Jisu ko Setani e na dua na vanua e daucaka kina na qaravi Kalou. E a lako talega mai ko Jisu me mai vakacokotaka tale na veiwekani ni tamata kei na Kalou ka a sa cavuka tu.

Ka kena i otioti, e a qai sagai Jisu ko Setani me muri koya, e na nona yalataka me solia Vua na lewa ni veimatanitu e vuravura –  e dua na cakacaka e rawa me laveti Setani ki na dua na itutu cecere, kevaka e a yaco na lomana. Na inaki ni lako mai nei Jisu ki vuravura, o ya me mai vakadruka na meca, ka solia lesu vua na tamata na lewa kei vuravura, ka a sa kovei tani mai vua; ka me qai tauyavutaka kina e vuravura na Matanitu vakalomalagi.

Dina beka ni ko Atama e a vakaitikotiko e na dua na were totoka, ia e a rawai ga mai na vakatovolei. Ko Jisu, e a curu ki na dua na yasana dravuisiga ka rerevaki, ia e a vakadruka rawa na vere ca ni tevoro, ka Nona kina na qaqa.

Sa Voleka Mai Na Matanitu Vakalomalagi

Ni sa lesu mai na vanua dravuisiga o ya ko Jisu, a sa tekivutaka sara na Nona veiqaravi ki vuravura. A inaki taumada ka a vakanamata kina, o ya na Matanitu ni Kalou, me vaka e vakaraitaki e na ivakatekivu ni Nona vakavuvuli: “Dou veivutuni! Ni sa voleka na matanitu vakalomalagi” (Maciu 4:17). E vuqa vei keda, eda dau taura oqo me dua na ka e sa voleka mai, ia oqori e sega ni kena ibalebale dina. Na vosa vaKirisi ni voleka, o ya na engliken, ka vakaibalebale tiko ni sa voleka mai na Matanitu vakalomalagi, se dua tale na kena ivosavosa, e sa basika.

“Dou veivutuni! Ni sa voleka na matanitu vakalomalagi” (Maciu 4:17)
“Dou veivutuni! Ni sa voleka na matanitu vakalomalagi” (Maciu 4:17)

Oqo, e tara vakabibi na bula ni isoqosoqo lewe-ni-lotu, kei na veikacivi me dodoliga yani ki na butobuto, me veivueti vei ira na yali tu. Ia, e kena ibalebale talega ni sa laveti cake na vu ni veibuli. Na Kalou, e na vakatulewa ni Nona Matanitu e vuravura, e sa vakatakilai Koya tiko e na sala e veivakurabuitaki, e na Nona cakacaka kece. E na kena vakatutaki na lewa vakaMatanitu, e sa curumi Setani kina kei ira na nona ilawalawa na rere levu. Sa yaco kina e dua na veisaqasaqa vakaitamera e na ulutaga ni talairawarawa ki na ituvatuva VaKalou.

Eda a raica e na Wase 1, ni a buli ko Atama me lewai vuravura –  o ya e dua na itutu vakatui, e na nona lesi me matataka na Matanitu ni Kalou e vuravura. Sega walega ni matataka, ia e a ivakatakilakila talega ni Matanitu ni Kalou, e na veika kece e a vakayacora ni bera na nona Bale na tamata.

E vaka talega kina na bula nei Jisu: e a matataka talega o Koya na Matanitu ni Kalou, se Matanitu vakalomalagi. Na inaki ni Nona lako mai vakaTui, o ya me mai tauyavutaka na Nona matanitu kei na Nona lewa. Na Nona vakavuvuli kece kei na vosa vakaibalebale e a vakayagataka, e vakamacalataka na veika dina kece me baleta na Matanitu oqo, kei na sala me da curu rawa kina me da lewena. Ia, ko Jisu e a ivakatakilakila talega ni Matanitu vakalomalagi. E na Nona Kalou taucoko, ka tamata taucoko talega, e a bula ka lako tu o Koya e na kaukauwa ni Nona lewa vakaMatanitu.

E a sega ni lako mai ko Jisu me tauyavutaka e dua na matalotu, ia me tauyavutaka ga na veitokani. E na Nona ilesilesi kece e vuravura, e a bolei vakavuqa mai vei ira na iliuliu ni lotu ni gauna o ya, ko ira na bete kei ira na Farisi, o ira ka ra vesuki vakasivia tu e na itovo vakaJiu kei na Lawa, ka ra sega ni raica rawa kina na kena vakavotukanataki.

E a vakadinadinataka wasoma kina ko Jisu ni sa iVakabula dauloloma ka qaqa ko Koya, e dua ka kauwaitaka me sotava na nodra gagadre na luvena, ka me caramaka talega na sala ki na dua na veiyalayalati vou ka vinaka cake. E na Nona vakabula na liga malai, vakadodonutaka na yalodra vatu na tamata era kauta mai vua na yalewa lasa e tuba, vakaturi ira cake na mate, vakamamautaki ira era viakana, e na kakana vakayago ka vakayalo talega, e a vakaraitaka ko Jisu e na Nona veiqaravi kece, ni Nona Matanitu e dodoliga tu yani e na loloma, veikauwaitaki kei na vosota vakadede me vakauqeta kina na veivutuni. Era kune veivosoti kei na veivakabulai, ko ira kece e tarai ira ko Jisu; ka vagalui ira kece era beitaki Koya, na Nona lewa kei na Nona kaukauwa. Na vosa e vosataka e sereka yani na Matanitu vakalomalagi ki na veidraki ni bula kecega, ka laurai votu ni Nona lewa e vakamalumalumutaka na ivalavala ca kei na mate.

“Ia koi kemudou, ni dou a mate tu e na ivalavala ca, e na vuku talega ni yagomudou sa sega ni cili, sa qai vakabulai kemudou vata kaya ko koya, ni sa sega ni cudruvi keda e na vuku ni noda ivalavala ca; ni sa qusia na ivola liga ni veivakaro sa beitaki keda, sa noda meca tiko, ka sa kauta tani sara, ni sa vakota ki na kauveilatai” (Kolosa 2:13-14).

Na iVunau e a sega ni solia na bula se na kaukauwa me da talairawarawa vua na Kalou; e a lako mai ko Jisu me mai sereki keda mai na veivakabobulataki ni ivalavala ca, ka me mai vakacokotaka vou tale na noda itutu dodonu e mata ni Kalou. E na gauna ga e sa bula kina e lomada ko Jisu, e sa tugani ki na noda vakasama ka volai e yaloda na Nona lawa, me qai solia kina vei keda na gagadre, na kaukauwa kei na galala me da lewa, e na noda ilesilesi ni mata vakatui e vuravura.

 

Na Tui Ka Bete Talega

E na gauna e a talaidredre kina ko Atama, e a mai cavuka na isema ni tamata vua na Kalou. Eda a sega ni vakacokotaki tale vua na Kalou me yacova na mate nei Jisu me keda isosomi. Ia, e na vei senitiuri yani e liu, ni bera na basika mai nei Jisu, e a cakava e dua na sala na Kalou, me wali kina na ivalavala ca. E a tauyavutaka na ilesilesi vakabete, ka a kena inaki e na veiyalayalati makawa, na kena vakacabori na imadrali manumanu me isau ni valavala ca – ka vakaraiyaloyalotaka tu mai na iSoro savasava duadua me na qai cakava ko Jisu e na kauveilatai. Na vosa oqo, bete, e na vosa vakaLetini (vosa vakaRoma makawa), e kena ibalebale na dautara ikawakawa (bridge builder).

E kaya vei keda ko Joni ni “Sa yaco me tamata ko koya na Vosa, ka tiko vata kei keda, (ia keitou a raica na nona iukuuku, ni sa vaka na iukuuku ni Le dua bau ga sa vakatuburi mai vei Tamana), sa sinai e na loloma kei na dina” (Joni 1:14).

“Sa yaco me tamata ko koya na Vosa, ka tiko vata kei keda, (ia keitou a raica na nona iukuuku, ni sa vaka na iukuuku ni Le dua bau ga sa vakatuburi mai vei Tamana), sa sinai e na loloma kei na dina” (Joni 1:14).
“Sa yaco me tamata ko koya na Vosa, ka tiko vata kei keda, (ia keitou a raica na nona iukuuku, ni sa vaka na iukuuku ni Le dua bau ga sa vakatuburi mai vei Tamana), sa sinai e na loloma kei na dina” (Joni 1:14).

Na vosa vakaKirisi ni tiko, o ya na skenoo, ka kena ibalebale, me “keba se vakaitikotiko e na vale laca.” E so na ivakadewa e kaya ni a liatamata na Vosa ka mai vakaitikotiko e “Vale Tabu” kei keda. Ko Jisu e a mata ni Kalou e vuravura; e a waqawaqa talega, se yasana e mai yaco kina na sotasota ni Kalou kei na tamata. E dua tale na kena ivosavosa, o ya, ni sega walega ni “Vale Tabu” ka Bete ni Vale Tabu ko Jisu, ia e a Bete ka vakacabora na isoro, ka iSoro talega ko Koya. E a yaco me keda isosomi.

Ni sa ciqoma oti Vua ko Jisu na itotogi ni valavala ca, e a qai curu ki lomalagi, na yasana e sa la’ki veiqaravi tiko kina vakaBete Levu e vukuda na tamata.

“Ia sa kena levu ni veika sa vosataki oti: sa vakaoqo na noda Bete Levu, sa tiko e na liga imatau ni tikotiko i Koya sa levu mai lomalagi; ai talatala e na tikina tabu kei na vale tabu dina, sa sega ni tara na tamata, sa tara ga na Turaga” (Iperiu 8:1-2).

Sa ikoya oqo na inaki ni veivakabulai nei Jisu e na Nona veiqaravi tiko vaka noda Bete Levu.

“Sa qai Nona na cakacaka vakabete e uasivi cake, me vaka sa dau dautataro talega ko Koya e na dua na veiyalayalati e uasivi cake, o koya sa vakataudeitaka e na vosa ni yalayala e uasivi cake” (Iperiu 8:6).

Ko Jisu, sa ikoya ka vakarautaka e dua na veiyalayalati e uasivi cake, baleta ni a yavutaki e na vosa ni yalayala e uasivi cake. E dua na dautukutuku e uasivi cake, kei na kawa Bete e uasivi cake, e basika kina e dua na veiyalayalati e uasivi cake.

 

Na Bete Ka Tui Talega

Era a namaka tiko na Jiu me basika mai me vaka e dua na turaga-ni-valu na nodra Mesaia. Era a gadreva tu e dua na ivakabula, o koya me na tekivuna e dua na sasaga vakapolitiki, me sereki ira kina mai na vakatulewa kaukauwa ni matanitu vakaRoma. Era a raitayaloyalotaka tu e dua na turaga-ni-valu ka tui qaqa, o koya me na vakadruka na kedra meca, me vaka e a cakava na tui ko Tevita.

Ko Jisu e a lako mai vakaTui, me vaka eda sa vakadinadinataka, ia e a sega ni lako mai o Koya me mai liutaka e dua na sasaga vakapolitiki, se me caka ivalu vata kei ira na veimatanitu vakavuravura. E a lako ga mai me mai tauyavutaka na matanitu ni Kalou, e na Nona mai valuti Setani ka vakadrukai koya, o koya ka vesuki ira tu na tamata e na ivesu ni valavala ca kei na mate. E na vuku ni Nona bula tawa cala, kei na Nona mate me isoro, e a kovea lesu kina na lewa ka a soli vei Setani.

“A sa lako mai ko Jisu ka vosa vei ira, ka kaya, ‘Sa soli mai vei au na lewa kecega mai lomalagi kei vuravura” (Maciu 28:18).

E a vakacokotaka tale ko Jisu na veika kece ka a butakoci, ka taura lesu tale na Nona lewa. Na vosa vaKirisi ni lewa, sa ikoya na exousia. Oqo na kena ibalebale: “na dodonu, na kaukauwa e dina ka sega ni vakaiyalayala se vakataotaki, me cakava, taukena, cicivaka se biuta vakatikitiki e dua na tamata se dua na ka”. E sa luva laivi na nona iyaragi na meca, na nona mataivalu kei na veikaukauwa vakasetani e vuravura, ka sa dodoki lesu tale vua na mata-ni-moto ka a suaka taumada kina na ituvatuva vaKalou me baleta na tamata.

“Ia ni sa vakacacani ira sa liu kei ira sa kaukauwa, sa vakasesevotuni ira, ni sa rawai ira sara e na ka oqo” (Kolosa 2:15).

E a luvata laivi ko Jisu na kaukauwa nei Setani ka vesuka tu na tamata e na ivesu ni ivalavala ca. E a qaqa ko Jisu, ka sa soli Vua na vakatulewa taucoko, na kaukauwa kei na lewa, me baleta na ituvatuva kei na inaki butobuto kece nei Setani.

“Ni sa vakararamataki na mata ni yalomudou; mo dou kila kina na i nuinui sa kacivi kemudou kina ko Koya, kei na kena levu ni ukuuku sa taukena ko Koya vei ira sa lotu, kei na kena levu sara ni Nona kaukauwa vei keda sa vakabauta, me vaka sa dau caka yaco e na Nona kaukauwa vakaidina; sa qai qisi Karisito kina ko Koya, ni sa vakaturi Koya cake mai na mate, a sa vakatikora e na ligana imatau e na veiyasana vakalomalagi, sa uasivi cake sara vei ira kecega sa liu, kei ira era sa lewa, kei ira sa kaukauwa, kei ira era sa turaga, kei na yaca kecega sa cavuti e na gauna oqo kei na gauna e muri:

A sa vakamalumalutaka na ka kecega me tu e ruku ni yavana, a sa lesi Koya me lewa na ka kecega, e na vuku ni soqosoqo lewe-ni-lotu, o koya na yagona, sa sinai sara vua sa vakasinaita na ka kecega e na ka kecega” (Efeso 1:18-23).

E a sa taura lesu ko Jisu na lewa ka rau a vakayalia ko Atama kei Ivi, ka tauyavutaka na matanitu ni Kalou e vuravura ka vaka talega kina e na veiyasana vakalomalagi. Na kena dina ni o Koya e a imatai ni tamata, mai na gauna nei Atama, me veilakoyaki e delai vuravura me vaka na itaukei dina ni lewa kei na kaukauwa veivakurabuitaki.

E ivakaraitaki vinaka vei keda o Koya, ni itovo nei dua e lewa taucoko na veika buli. E a cudruva na cava kei na ua ka vakamaravutaka, ka a taubale e dela ni wai. E a vakalevutaka na kakana me ra kania e 4,000 na tamata. E a dusia vei ratou na tisaipeli na yasana me ratou viritaka kina na lawa me ratou katoa ika kina. E a cudruva na vuni lolo baleta ni a sega ni vuataka e dua na ka. E na Nona mate, e a sei rua na ilatilati ni vale ni soro, me tekivu mai cake ka kauta ki ra, e a uneune na vuravura, kavida na veivatu, tadola e vuqa na ibulubulu, ka vakaturi cake ko ira na tamata vakabauta ka ra a sa mate tu.

E na Nona mate, e a sei rua na ilatilati ni vale ni soro, me tekivu mai cake ka kauta ki ra, e a uneune na vuravura, kavida na veivatu, tadola e vuqa na ibulubulu.
E na Nona mate, e a sei rua na ilatilati ni vale ni soro, me tekivu mai cake ka kauta ki ra, e a uneune na vuravura, kavida na veivatu, tadola e vuqa na ibulubulu.

Na vuravura taucoko e a vakamalumalumutaki vei Jisu, na Luve ni Tamata. Me vaka eda na qai dikeva vakatitobu cake, ko ira era ciqomi Koya me nodra Turaga ka iVakabula, era sa vakarautaki tu me ra tu e vuravura me ra mata, me ra lewa ka ra vakatulewa e na veiyasana era sa kacivi kina me ra lewa , ka me ra vakatetea ka vakaduria na Matanitu vakalomalagi e vuravura.

 

E Naica Me Na Vakaduri Kina Na Matanitu?

E kaya na iVola Tabu ni na lesu tale mai ko Jisu me mai bulia e dua na vuravura kei na lomalagi vou.

“Ia ni sa tiko ko Koya mai na ulu-ni-vanua ni veiolive, sa lako vuni Vua ko ira na tisaipeli, ka kaya, ‘Ni tukuna mai vei keitou, se na yaco ninaica na veika oqo? Ia ka cava na ivakatakilakila ni nomuni lako mai, kei na ivakataotioti kei vuravura?’

“A sa vosa ko Jisu, ka kaya vei ira, ‘Qarauni kemudou vinaka de vakacalai kemudou e dua. Ni ra na lewe vuqa era na lako mai ka vakacavutaki au, ka kaya, Oi au na Karisito; ia ka lewe vuqa era na vakacala. Ia dou na rogoca na ivalu, kei na irogorogo ni ivalu: mo dou kakua ni kidroa: ni sa kilikili me yaco na ka oqo, ia ka sa bera ga na ivakataotioti. Ni na veibolebolei na veivanua eso, kei na veimatanitu eso: e na yaco talega na dausiga, kei na tavuki ni vanua, e na yasana e vuqa. Ia na ka kecega oqo sa kena ivakatekivu ni ka rarawa.

“’Dou na qai soli yani me vakararawataki, ka dou na vakamatei; ia dou na cati vei ira na lewe ni veivanua kecega e na vuku ni yacaqu. Ia e na lewe vuqa era na qai tarabe, a ra na veisoliyaki, ka veicati. E na lewe vuqa talega na parofita vakailasu e na tubu cake mai, ia ka lewe vuqa era na vakacala. Ia ni sa tubu vakalevu na ivalavala ca, e na batabata mai na nodra loloma na lewe vuqa.

“’Ia ko koya e na vosota me yacova na ivakataotioti, e na vakabulai ko koya. Ia e na vunautaki mada e vuravura taucoko na itukutuku vinaka oqo kei na matanitu, me ivakadinadina ki na veivanua kecega; sa na qai yaco e muri na ivakataotioti.’” (Maciu 24:3-14).

E na veitiki ni Vola Tabu ka toka qori e cake, e cavuta tiko kina na Turaga me baleta na ivalu, na irogorogo ni ivalu, na dausiga, na tavuki ni vanua se uneune, na veibolebolei ni veivanua kei na veimatanitu. E na Nona cavuta na veika oqo, e kaya talega ni vakatakilakila e vica oqori, e ivakatekivu ni ka rarawa ni Nona lesu tale mai. Au vakabauta ni da sa bula tiko oqo e na tabagauna ka cavuta tiko oqo ko Jisu; ia, e dodonu me da qarauna na noda kaya ni sa ikoya oqo na ivakataotioti, e na noda vakadinadinataka tiko na veika e sa yaco tiko e vuravura.

Io, era sa ivakatakilakila, ia ko Jisu e a kaya ni na qai yaco ga mai na ivakataotioti, e na gauna e sa vunautaki kina na iTukutuku Vinaka ni Matanitu ki  na veivanua kece e vuravura raraba. Na ivakaro oqo me da lako ka vunautaka na iTukutuku Vinaka ni Matanitu, e sega ni okati ira walega na lewe ni veivanua o ya, ia e okati talega kina na vanua, na matanitu, ko ira na veiliutaki, o ira na kedra tui, na kena veibisinisi, ko ira na kena veimatavuvale, na kedra veikoro-ni-vuli, kei na veika tale eso.

Oqo e bibi me da kila vinaka, ka ni na vakatulewataka na gauna ni lesu mai nei Jisu. Sega ni auwa ni Nona lesu mai, ia na gauna. Me vaka e kaya ko Jisu e na Maciu 24:36, ko Tamana duadua ga e kila na siga kei na auwa namaki o ya. “But of that day and hour no one knows, not even the angels of heaven, nor the Son, but only the Father.”

Ia, e sa tiko e dua na noda itavi e na kena vakavotukanataki na lesu mai ni Turaga. Oqo na vanua eda curu mai kina na tamata vakabauta eda muri Karisito. E na noda vakayacora na ivakaro me da kauta na iTukutuku Vinaka ki na veimatanitu kece e vuravura, e sa tiko na noda itavi e na vakatulewataki ni gauna ni noda sa tu vakarau, e na vuku ni lesu mai ni Turaga. Oqo sara ga na uto ni noda kacivi me da lewa, o koya na inaki ni kena vakaturi ka vakatetei na Matanitu ni Kalou.

Me da sa toso sara ki liu, ka da dikeva vinaka mada na noda veiwekani kei na noda Tui, ka me da vakarabailevutaka na noda kila na inaki talei ka da a dui buli kina.

Back to Table of Contents

 

WASE 3 – NA NODA VEIWEKANI KEI NA TUI

Na yabaki – 1990.  Au a sa yabaki 20 vakacaca, ka’u a se qai vakaluveni vou tiko. Ko Greg na watiqu, kei au, keirau a veiqaravi tiko vaka youth pastors e na dua na isoqosoqo lotu mai Denton e Texas. Keirau a qarava tiko na Turaga e na reki, e na gauna vata ka tara tiko kina na Kalou na nodra bula na itaba gone keirau veiqaravi tiko vei ira e na tabagauna o ya. Ia, keirau a vakila tale tiko ga e dua na gagadre titobu me keirau kilai Koya vakalevu cake.

Ko Greg na watiqu, kei au, keirau a veiqaravi tiko vaka youth pastors e na dua na isoqosoqo lotu mai Denton e Texas.
Ko Greg na watiqu, kei au, keirau a veiqaravi tiko vaka youth pastors e na dua na isoqosoqo lotu mai Denton e Texas.

O rau na vugoqu, na itubutubu nei Greg, e rau a sa veiqaravi vakadede tu mai vakaitalatala, ka keirau raica ni sa cakava tiko e dua na cakacaka ni veiqaravi vou ka titobu cake na Kalou e na nodrau bula. Keirau raica e dua na marau vou e na nodrau bula vata kei na Turaga. E vakavuna kina vei keirau e dua na lomatarotaro.

Ka gauna e rau sureti keirau kina me keirau la’ki tiko e na dua na koniferedi ni lotu e a roro tiko mai, me baleta na noda toro voleka vua na Kalou ka rogoca na domona, keirau a sega ni qai lomalomarua tale, ia keirau a ciqoma sara. Keirau a lomatarotaro tu, ia keirau a sega ni via solia sara kina na neirau vakanuinui se veivakabauti. Oqori e baleta ni keirau a se sega vakadua ni tiko e na dua na soqoni levu ni lotu vaKarisito ka veivosakitaki kina na noda rawa ni rogoca na domo ni Kalou.

E a vakatubu nuiqawaqawa na koniferedi, ia e a vesuka talega na vakasama. Au a sa dau vakila tu mai na veiliutaki ni Turaga e na noqu bula, ka’u sa vakila tale tu ga e lomaqu, ni a buli au o Koya e na dua na inaki, ia au a se sega ni kila tu na inaki o ya. Ia oqo e se qai matai ni gauna me’u rogoca kina na ivakamacala ni veika eso au a dau vakila tu mai na gauna au a tubu cake tiko kina. Au a sa dau rogoca tu mai na domo ni Kalou kei na Nona veiliutaki e na noqu bula, ia a se vakaiyalayala tu ga na noqu kila e na gauna kece o ya.

E na gauna e sa vakarau tini kina na soqoni, e ratou a mani veisureti na liutaka tiko na soqo, me ratou masulaki ira era gadreva me ra vakatitobutaka na nodra veikilai kei na Turaga, ka ra vakila na Nona veiliutaki me baleta na nodra kacivi kei na inaki ni nodra bula.

E vakasauri ka duavata ga na neirau tucake vakaveiwatini. E ratou sa qai masulaki keimami na tucake, ka ratou kerea na Kalou me tarai keimami e na dua na sala vou. E ratou masu ka kerea me dola vou na daligai keimami, me keimami rogoca na Domona ka ciqoma na Nona kaci kei na inaki e sa tuvana tu vei keimami.

E na gauna vata oqo, au a vakila vakatitobu sara na voleka ni Turaga vei au. Au a vakila ni Nona voleka, e sinai vutuvutu tu e na vakacegu, na loloma, kei na veikauwaitaki. E a vakavu reki, ka’u vakila ni qai tubu cake ga na noqu gadreva me vakalevu cake tale na Nona volekati au.

E na neirau sa curu yani ki tuba, e a qai lako mai vei keirau e dua na nodrau itokani na vugoqu, ka keirau a se sega ni sotava e liu. E a tarogi au mai se o au o Repeka. Au a mani vakaio. E a tukuna sara mai na yacana, ka kaya ni a solia vua na yacaqu na Turaga, ka solia talega vua e dua na parofisai me vakadewataka vei au. Au a kerei koya me vakamacalataka vei au na ibalebale ni parofisai, me vaka ni’u a se sega ni bau rogoca se kila na kena ibalebale.

Au a vosavosa iyaloqu ka kaya, “Turaga, ko ni sa sauma dina mai vakatotolo na veimasulaki e caka mai e na koniferedi. Ko ni sa sauma mai na masu ni se bera mada ga ni’u cavuta!” E a sinai na yaloqu e na vakamuduo ni sa rogoca na Kalou na tagi ni yaloqu.

E na vosa ni parofisai o ya, e a kacivi au e na yacaqu na Turaga. E na nona cavuta tiko na marama o ya na vosa ka solia vua na Turaga me wasea vei au, au a vakila ka’u rogoca talega ni kacivi au tiko me’u volekati Koya yani vakalevu, ki na dua na gauna me’u kila vakalevu cake kina na Nona loloma kei na inaki e sa tuvana tu me baleta na noqu bula. E a malumu ka kaukauwa talega na kaci o ya, ka vakavureya e dua na gagadre titobu e yaloqu, me’u toro voleka yani Vua. Na bogi o ya, e a yaco me itekitekivu ni dua na gagadre me’u sala vata kei Koya e na dua na ilakolako vou ni veitokani kei na bula ni lewa.

E na nona raica ko vugoqu, ko Jack Greenwood, na torocake ni neirau gadreva na Turaga, e a mani lolomataka kina vei keirau e dua na ivola ka vakamacalataki kina na bibi ni noda veitokani kei na Yalo Tabu.

Oqo, e a qai yaco me dua na ka e sa veisautaka vakadua na neirau bula. E na noqu wilika na ivola o ya, au a vakila na Yalo Tabu ni Kalou ni a sobuta na noqu bula. Au sa dau vakusakusa me’u yaco ki vale e veiyakavi me’u la’ki tomana na noqu wilivola. Na cava tale beka e sa waraki au tu mai liu me’u sotava ka vulica?

E na noqu wilika oti na ivola, au a qai tekiduru ka cavuta na masu ka volai koto e na i otioti ni drau ni pepa, ka’u sureta na Yalo Tabu me vakasinaiti au.

E na noqu cavuta ga na masu o ya, au a qai vakila ni’u sa curumi e na dua na yalo ka veivakurabuitaki e na kena kaukauwa, ka curuma na yagoqu taucoko, me tekivu mai na uluqu ka kauta sobu ki na qeteqete ni yavaqu. Au a roqoti ka mokolaki me vaka e dua na gone dramidrami e roqoti tiko vei tinana, ka’u vakila ni sa vakasinaita na yaloqu ka la’ki vuabale. E sa taucoko dina na noqu curumi mai Vua. Au a se sega ni bau vakila vakadua e dua na ka e rui veivakurabuitaki e na noqu bula taucoko.

Au a roqoti ka mokolaki me vaka e dua na gone dramidrami e roqoti tiko vei tinana, ka’u vakila ni sa vakasinaita na yaloqu ka la’ki vuabale.
Au a roqoti ka mokolaki me vaka e dua na gone dramidrami e roqoti tiko vei tinana, ka’u vakila ni sa vakasinaita na yaloqu ka la’ki vuabale.

Au a qai masu ka kaya, “Turaga, ni yalovinaka me kakua ni qai laivi au tale na Yalo oqo.”

Ni oti e vica na miniti, e a qai solia vei au na Turaga e dua na raivotu. E na noqu kurabui levu e na matata ni veika e vakatakila tiko vei au na Turaga, au a mani dabe sobu vakanomodi ka waraki Koya. E a tekivu vosa mai vei au o Koya, ka’u sa kila na Domona. E tavatukituki na utoqu, ka sa drodro vakayauyau mai na wai-ni-mataqu.

E na noqu raivotu, au a duri tu e na dua na vatavata (stage), ka ra duri wavoliti au tu e udolu vakaudolu na tamata. Era a dodoliga kece tiko mai vei au, ka’u dodoliga talega yani me’u tarai ira yadudua. Au a saga tiko me’u tara ira kece.

Ia, au a sega ni kila na ibalebale ni raivotu oqo, ka’u mani taro ka kaya, “Turaga, na cava ko ni vakaraitaka tiko qo vei au?”

Ia, e sauma mai na Turaga e na dua tale na taro, “Repeka, ko na qaravi ira na bula e vuqa ka’u sa lesia mo veiqaravi vei ira? Ko na dodoliga vei ira e na Vukuqu?”

Ia, au a sega ni kila rawa na taucoko ni veika e vakarota tiko vei au. E dina ni’u a sa kila tu e na gauna o ya, ni sa digitaki keirau kei Greg na Turaga e na dua na ilesilesi, ka sa na vakarau veisau vakatotolo na neirau bula ni veiqaravi. E a sa tiko e dua na ituvatuva me baleti keirau, ka keirau gadreva taumada na kena vuli. Au sa mani sauma yani na Nona taro ka kaya, “ Io Turaga, ni vakaraitaka vei au na kena icakacaka.”

Na raivotu o ya, e sa yaco me ka e vakauqeta na noqu bula ni qarava na Turaga. E na neirau tubu tiko Vua, e sa qai vakalevutaki tiko ga na veika e vakatakila vei keirau me baleta na noda kacivi yadudua me da vakayacora na noda itavi ni matataka na Matanitu e vuravura.

 

Liutaki Mai Vua na Yalo Tabu

Nanuma vinaka tiko oqo, ni kevaka ko sa luvena na Tui, sa nomu bula na veiqaravi. Na veika kece me baleti iko, e ka ni veiqaravi. E veivanua kece ko tiko kina – e vale, e vanua ni cakacaka, koro-ni-vuli, vale-ni-lotu, e na nomu itikotiko, e vanua ni veivoli – ko sa italatala ni Matanitu vakalomalagi. E sega na nomu gauna ni cegu mai na ilesilesi oqo. E sa nomu itovo ni bula e veigauna kece sara.

Na kosipeli nei Luke e kaya vei keda,

“A sa lesu tale ko Jisu e na kaukauwa ni Yalo Tabu ki Kalili; a sa kuruvaki na kena irogorogo ki na vanua taucoko sa vakavolivolita” (Luke 4:14).

E na Maciu, e cavuti kina na vosa nei Jisu ni a kaya ni a vakasavi ira na tevoro “e na kaukauwa ni Yalo ni Kalou” (Maciu 12:28). Ko Jisu e sa ivakaraitaki cecere duadua ni dua e bulataka na bula vakaMatanitu e vuravura, ka veivakaukauwataki vei keda ni da kila ni Yalo Tabu, o Koya ka a vakaukauwataki Jisu ka a cakacaka tiko e na Nona bula, sa iKoya talega ka liutaki keda tiko.

E a yalataka tu ko Jisu na isolisoli ni Yalo Tabu vei ira kece era kerea: “Ia dou na rawata na kaukauwa, ni sa lako mai vei kemudou na Yalo Tabu; dou na qai dau tukuni au mai Jerusalemi, kei Jutia taucoko, kei Samaria, ka yacova na iyalayala kei vuravura,” (Cakacaka 1:8).

Na veilumuti ni Yalo Tabu e solia vei keda na doudou kei na kaukauwa eda gadreva me caka rawa kina na cakacaka lelevu e na Yaca i Jisu, ka me yaga kina na noda ivakadinadina kei na noda vunautaka na Nona vosa.

Baleta eda sa luve ni Kalou, eda sa vakaivotavota talega e na veika sa vaKalou:

“Ni sa solia vei keda ko Koya e na Nona kaukauwa Vakalou na ka kecega sa yaga e na noda bula kei na lotu talega, ni da kilai Koya sa kacivi keda ki na vanua vakaiukuuku kei na ivalavala vinaka: O koya oqo sa soli kina vei keda na vosa ni yalayala e levu sara ka talei: mo dou rawata kina na ka sa Vakalou, ni dou sa dro tani mai na dukadukali sa tu e vuravura e na vuku ni dau gagadre ca” (2 Pita 1:3-4).

Ni da sa vakararavi vei Jisu me noda iVakabula, e sa lako mai na Yalo Tabu ka mai vakaitikotiko e lomada, ka veisautaki keda me da rawa ni vakaivotavota talega e na veika vaKalou. E dua ka bobula tu ki na lawa, e sega vua na veika vaKalou, ia e kune ga vua na vakilai ni gagadre levu vua na Kalou. Ia ni da sa luve ni Kalou, e na noda sa curumi mai Vua na Yalo Tabu, eda sa rawa ni tagi ka kaya, “Apa, Tamaqu!”

E na noda veitokani ga kei na noda iVakabula kei na Nona veivakadeitaki na Yalo Tabu, eda sa tubu ka matua rawa kina e na noda bula vakayalo. Ia eda taukena talega na itutu.

Ni da sa ciqoma na isolisoli ni bula tawamudu e na vakabauta vei Jisu Karisito, eda sa vakacurumi me da lewe ni vanua mai lomalagi, ka luve ni Kalou. Ka me vaka ni da sa luve ni Kalou, eda sa na vakaivotavota talega e na Nona iyau kece na Kalou. Me da dikeva vakamatata sara mada na lewa kei na isolisoli kece ka soli vei keda e na vuku ni itutu oqo.

 

Na Noda Bulataka Na Bula “Vakaluve ni Kalou”

Me vaka eda sa raica oti, na sala duadua eda na vakacurumi kina ki na matavuvale ni Kalou, o ya, e na noda sucu vou, se da vakabulai mai vei Jisu Karisito. E na kena yaco vei keda oqo, e dua na isolisoli ka soli vei keda, o ya, eda sa ciqomi me da vakabau ki na matavuvale ni Kalou. E soli vei keda na isolisoli ka sega ni kilai rawa na kena talei, me da vakabau me da luvena.

E cavuta ko Paula na isolisoli talei oqo e na rua na nona ivola: “Ni sa lesi keda e liu me da vakabau me da luvena e na vuku i Jisu Karisito, me vaka na Nona lewa vakayalovinaka” (Efeso 1:5); “Me voli ira kina sa lewai ira na vunau, me da vakabauti kina me da luvena bau” (Kalatia 4:5).

 

Vakabau Me Da Luvena Qase

Na ivakadewa ni vosa “vakabau” e na Veiyalayalati Vou, o ya na “huiothesian”, ka kena ibalebale, me wili me luve, ia e sa tamata bula ka sega ni gone lailai. E sega walega ni da vakabau ki  na vuvale vaKalou, ia eda sa taukena talega na isolisoli kei na lewa vakaluve tamata bula. Na kena ivakamacala ka koto qori e ra, e kau mai na ivola na Bible Exposition Commentary ka vola ko Warren W. Wiersbe:

“O keda eda luve ni Kalou e na vuku ni vakabauta vei Karisito, ka da sa sucu vou ki na vuvale ni Kalou. Ia na luve ni Kalou yadua, e sa vakabau ki na vuvale me luve tagane; ia ni sa luve tagane, e sa tu vua na dodonu kei na galala vakalawa kece ni luve tagane. Ni sa vakabauti Karisito e dua na tamata ivalavala ca, ka sa vakabulai vakayalo, e sa wili me “gone sa qai sucu” vakayalo, ka gadreva me tubu cake (1 Pita 2:2-3); ia na ituvaki ni nona itutu vakaluve ni Kalou, e sa wili me luve tamata bula, o koya e rawa ni vakayagataka na iyau nei Tamana kei na isolisoli talei kece ni nona vakabau me luve ni Kalou.”

Oqo e dua na ivakamacala momona ni noda itutu vakaluve ni Kalou. E sega ni qai gadrevi tale me da waraka me da tubu cake me da rawa ni vakayagataka na isolisoli talei eda taukena e na vuku i Karisito. Ko Paula, e na nona veituberi, e kaya:

“Ia ka’u sa kaya, Ni sa gone tiko na itaukei e muri, sa tauvata kei na tamata walega, ia ka sa nona ga na ka kecega. A sa lewai koya ko ira na ivakavuvuli kei ira na qase, me yaco mada na gauna ka lokuca e liu ko tamana. Sa vakakina koi keda e liu, ni da a gone tiko, sa lewai keda na veivu ni ka sa vakavuravura me vaka eda bobula” (Kalatia 4:1-3).

E na lawa vakaRoma, ko ira na gone luve-ni-yali, era na biu e na ruku ni nona lewa e dua na itubutubu vakacabecabe se qase-ni-vuli, me yacova na gauna e sa yabaki 14 kina. Sa qai lesi e dua na ivakatawa ka sa tamata dina, me vakatawana tiko na iyau ka taukena na gone, me yacova ni sa yabaki 25 o gone. E na gauna o ya, e sa na qai rawa vua na gone me taura ka vakayagataka vakai koya na nona iyau.

E na lawa vakaRoma talega, ko ira na gone e na dua na vuvale vutuniyau, era a susugi mai vei ira na nodra tamata bobula. Na iliuliu ni vuvale e na vakarota na dauveiqaravi, o koya e na qai vakarota se vakavulica na gone. E na sala oqori, eda raica kina ni sega ni duidui soti na nona itutu na dauveiqaravi, mai na nona itutu na gone.

Na iliuliu ni vuvale e na vakarota na dauveiqaravi, o koya e na qai vakarota se vakavulica na gone.
Na iliuliu ni vuvale e na vakarota na dauveiqaravi, o koya e na qai vakarota se vakavulica na gone.

E na sala vata oqori, e qai tukuna kina ko Paula ni ratou okati kina o koya kei ratou na nona ilawalawa Jiu, me ratou bobula, se vesuki tu ki na Lawa. Na Lawa e vaka na iliuliu ni vuvale, o koya ka vakarota na kawa vakaIsireli, ka vakarautaka talega e na vuku ni lako mai ni Karisito. Era a vakatavulici tiko na Isireli e na veivakavuvuli rawarawa, ka vaka beka na A, B, C vakayalo.

Ia, na Lawa e a se sega ni icavacava ni veika e via vakatakila na Kalou; e a vakavakarau walega ki na Nona na qai tadu mai ko Jisu. E ka bibi vua e dua na gone me vulica na veivakavuvuli rawarawa, ia kevaka e sega ni rai sivita na veivakavuvuli o ya, e na sega ni matua rawa.

Oqo na leqa ka ra la’ki tacori tu kina na kena dau ni lawa vakalotu e na gauna o ya. O ira ka ra vakanamata tiko ga ki na Lawa e na Nona sa basika oti mai ko Jisu, era sega ni ciqoma rawa na taucoko ni veisolisoli kece ka nodra tu, ni ra sa wili me ra luve ni Kalou. Era digitaka me ra tiko ga e ruku ni Lawa, ka sega me ra toso yani ki na galala ka ciqoma na nodra isolisoli kece vakaluve ni Kalou.

Na Lawa i Mosese e rawa me cereka mai na ivalavala ca, ka dusia na sala me muri, ia e sega ni rawa me soli veivosoti vua e dua na tamata ivalavala ca. Na kena dina, ni Lawa i Mosese, e vakaraitaka vakamatata na nodrau veitawasei na tamata kei na Kalou: na bai ka viribaita na Vale ni Soro, ka vaka kina na ilati ka latia na katuba kin a Tikina Tabu Sara. E sega vua na Lawa na dodonu se kaukauwa me solia na veivakadonui vua e dua me wili me luve vakabau ni Kalou.

Ia na vakabauti Jisu e veisautaka kece oqori. E kaya ko Paula:

“Ni dou sa luve ni Kalou koi kemudou kecega ni dou sa vakabauti Karisito Jisu. Ni sai Karisito dou sa vakasulumi kemudou kina, oi kemudou yadua sa papitaisotaki vei Karisito” (Kalatia 3:26-27).

Ni da vakasulumi keda vei Karisito, eda sa luvata tani na isulu makawa ka dukadukali ni valavala ca, ka da sa daramaka na kote ni yalododonu. Na veisau ni isulu eda daramaka oqo, e vosa vakaibalebale ka ra kila vinaka na tamata vakabauta vou mai Kalatia: ni sa yacova e dua na gone ni Roma na yabaki ni yalomatua, e dau kena ivakarau me luvata laivi na isulu ni gone, ka tokara e dua na isulu vuti ni sipi oriori – ka yacana na Toga. Na isulu oqo e dau mareqeti vei ira na kai Roma, ka ivakatakilakila ni dua e sa yaco me tamata bula ka yalomatua.

 

Soli Me Da Tautauvata Kece

E sega walega ni ra sa tokara na isulu vou na tamata vakabauta, ia e wasea vei keda ko Paula na itukutuku vakurabui oqo, ni da sa tautauvata kece e mata i Karisito. E sa sega na duidui e na keda maliwa na vakabauta.

“Sa qai sega na Jiu se na kai matanitu tani, sa sega na bobula se na itaukei, sa sega na tagane se na yalewa: ni dou sa duabau ga koi kemudou kecega e na vuku i Karisito” (tikina 28-29).

Ko ira na Jiu era a dau sakitaka na nodra kawatamata ni veiyalayalati ni Kalou; ko ira na tani era okati me ra cati mai Vua. Ia ko ira na kai Kirisi, era sakitaka na nodra vuku kei na kila ka vakavuravura; ko ira na kena vo era okati me ra sega ni vuli se lecaika. Ia, na duidui kece oqori, era sa mai vakatawayagataki. Vei Jisu, ko ira kece era sa vakabau, era sa okati e na yalayala.

E tomana na nona vakurabuitaki ira na vakarorogo tiko ko Paula, e na nona kaya ni ko ira na vakabauta, era sega ni bobula se galala, yalewa se tagane. E na nodra bula na kai Kalatia, era a okati tu na tamata bobula me ra iyaya ka taukeni. Ko ira na yalewa, e dau yalani na nodra galala ka ra sega ni dau dokai. Ko ira na Farisi, era dau okati ira vakai ira me ra cecere cake mai vei ira na lewe-ni-vanua.

Me vaka e kaya ko Warren Wiersbe e na Bible Exposition Commentary: “Era dau masu e na veimataka na Farisi ka ra kaya, ‘Au vakavinavinaka vua na Kalou, ni’u kai Jiu, ka sega ni kai tani; au tagane ka sega ni yalewa; au tamata galala ka sega ni bobula.’ Ia, na duidui kece oqo era sa kau tani e na vuku i Karisito.”

E na noda veiwekani vakayalo kei na Kalou e na vuku iKarisito, na noda kawatamata, yalewa se tagane, kei na noda itutu vakavanua se vakamatanitu, e sega ni ka me vakaduiduitaki keda. Vei Karisito, eda sa veta vata kecega.

E a solia na Kalou e dua na yalayala vua na kawa i Eparama, ia na kawa o ya sa i Karisito. E na gauna eda sa tu kina vei Karisito, o keda talega, eda sa kawa i Eparama. E na sala o ya, eda sa yaco me da taukena na veivakalougatataki ka a yalataki vei ira na kawa i Eparama.

E na sala o ya, eda sa yaco me da taukena na veivakalougatataki ka a yalataki vei ira na kawa i Eparama.
E na sala o ya, eda sa yaco me da taukena na veivakalougatataki ka a yalataki vei ira na kawa i Eparama.

E dina beka ni da a sega ni sucu vakayago ki na kawa ni Isireli, ia ni da sa luve ni Kalou, eda sa vakavutuniyautaki e na vuku ni yalayala ni Kalou vei Eparama. Sa dodonu kina me vakaibalebale vou na noda muri Karisito, e na noda sa kila na isolisoli talei kece eda taukena vei Karisito, e na vuku ni Nona loloma.

 

         Na Bula Ni Da Taukena Na Yalayala

          Oqo, ni da sa qai kila na noda itutu vakaluve ni Kalou, sa qai rawa me da tekivu kila vinaka na dina, ni da taukena na veika sa yalataki tu me noda. Eda sa taukena e dua na yalayala talei dina, ka sa vakarautaki sara tu ga oqo, ka sega ni da na waraka tale me soli malua vei keda.

“Ia, ni dou sa qai luvena, sa tala na Kalou na Yalo ni Luvena ki na lomada, o koya sa dau kaci, ‘Apa, Tama i keimami.’ O koya oqo ko sa qai sega kina ni tamata walega, a luvena ga; ia kevaka ko sa luvena, ko sa qai taukei e na vuku ni Kalou” (Kalatia 4:6-7).

Na vosa vaKirisi ni taukei, o ya na kleronomos, ka kena ibalebale, e dua ka soli vua na isolisoli vakalomalagi. Ni da taukena na yalayala, e semati tu oqo ki na noda wili vakaluve. E dua ka taukena na yalayala, e na soli vua na nona ivotavota ni iyau, e na nona dodonu vakaluve. Na isolisoli oqori e semati  tu ki na Matanitu.

E a kaya ko Jisu: “O koya oqo ka’u sa kaya kina vei kemudou, E na kau tani vei kemudou na matanitu ni Kalou, me soli vei ira na lewe-ni-vanua era na vuataka mai na vuana.

E a vosataka na vosa oqo ko Jisu vei ira na Jiu ni gauna ko ya, ka ra a sega ni via vakabauti Koya; ia na itukutuku vata ga oqo, e taurivaki talega vei keda na bula e daidai. E na kau tani na Matanitu kei na kena kaukauwa, mai vei ira era sega ni dei vei Karisito, e na nodra gole tani mai na Nona ivakavuvuli. E na qai soli vei ira e dua na kawatamata ka ra tawasei ira tani mai na vuravura oqo, ka vakasaqara taumada na Matanitu ni Kalou kei na Nona yalododonu. E na noda ciqomi Karisito kei na Nona ivakavuvuli, eda sa vakabau kina me da luve ni Kalou ka itaukei ni Nona yalayala kece, ka sa noda isolisoli na Matanitu.

E sega walega ni da itaukei, ia eda sa itaukei vata kei Karisito. Na veika kece ka soli vei Jisu, e na soli talega vei keda: “Ia kevaka eda sa gone, eda na qai taukei; eda na taukena na veika ni Kalou, eda sa itaukei vata kei Karisito; kevaka eda sa vosota vata kaya na ca, eda na vakalougatataki vata kaya talega” (Roma 8:17).

E dua ka taukena vata kei iko e dua na ka, e na soli talega vua na ivotavota ka soli vei iko. E taurivaki kina na cakacaka vata. Me vaka ni da sa itaukei vata kei Karisito, eda sa kacivi me da vakaitavi e na kena vakarabailevutaki na Matanitu ni Kalou.

Na noda itutu vakaitaukei vata kei Karisito, e a tekivu e na noda sucu vou vakayalo. Na veika kece ka taukena ko Karisito na Ulumatua, eda taukena talega koi keda, na tacina kei na ganena. Oqo e okati kina na veika rarawa e na bula oqo, ka vakakina na noda lagilagi vata kei Koya e na Nona lesu tale mai. Me rawa ni da ciqoma taucoko na noda isolisoli, e dodonu me da ciqoma na rarawa, ka vaka talega kina na lagilagi.

E kena ibalebale beka oqo, ni gadreva na Turaga me da lako curuma na bula oqo me vaka na tamata druka ka sega ni vaka na tamata qaqa? E segai sara. Ia, eda na sota kaya na veimulomulo, na dredre kei na vakasasataki. Eda na sota kaya talega na veivakatovolei mai vua na meca.

Me vaka eda na raica e na Wase 5, kevaka me da na rawata na taucoko ni noda ituvatuva, inaki kei na noda kacivi, ka kevaka me da na daramaka na isala ni tui, e dodonu me da na colata talega na kauveilatai. E kauwaitaka vakatautauvata ko Jisu na noda itovo kei na noda lumuti.

E dodonu me ka ni veisiga na noda vakamalumalumutaka na dre ni veika vakayago. Ia, e na yasana ga oqo ni noda soro taucoko, eda qai kunea kina na galala dina, ka da rawa ni qai tekivu bulataka na bula, e na kaukauwa ni tucake tale kei na bula vaKarisito. Eda raica e ke, ni dodonu me da tu vakarau me da solia noda bula, ia, me dei talega na noda kila na dina ni tucake tale, ni da sa lako sivita na kauveilatai.

Vei keda eda bula e na veimatanitu galala, eda sega ni sotava na veivakasasataki vakadomobula e na vuku ni noda vakabauta. Eda kalougata ni da bula e na veivanua oqo, ka da rawa ni qaravi Kalou e na galala.

Ia, e dodonu me da qarauna me da kua ni bula wele e na noda ilakolako ni tamata vakabauta, de lakolako eda na vakayalia na galala eda bula kina. E vuqa na tacida kei na ganeda vakayalo e veiyasai vuravura – rauta ni rua na drau na milioni na tamata vakabauta vaKarisito – era sotava na veivakararawataki e veisiga me baleta na nodra vakabauta.

era sotava na veivakararawataki e veisiga me baleta na nodra vakabauta.
Era sotava na veivakararawataki kei na mate e veisiga me baleta na nodra vakabauta.

E na veimatanitu me vakataki North Korea, Vietnam, Laos, Iran, China, Egypt, Morocco, Jordan, Iraq, Saudi Arabia kei Indonesia, ko ira na lotu vaKarisito, era rawa ni vesu, vakararawataki se vakamatei sara, e na vuku ni nodra vakabauta na yaca i Jisu. E na so na vanua, ko ira era veisautaka na nodra lotu ki na lotu vaKarisito, era vakamatei sara ga mai vei ira na lewe ni nodra vuvale.

Ko ira na turaga, na marama kei ira na gone e na so na yasai vuravura, era sauma na isau e levu e na vuku ni nodra vakabauta, me vaka e ratou a sauma ko Jisu, Pita, Paula kei Sitiveni. Ni dua e lotu vaKarisito, e sega ni kena ibalebale o ya ni na galala mai na dredre, veivakatovolei kei na vakararawataki. Na kena veibasai e dau laurai. Na bula rarawa e tiki ni noda kacivi me da vakateteya na iTukutuku Vinaka ni Matanitu ni Kalou kei na nodra vakalotutaki na veimatanitu e vuravura taucoko.

 

Na Veitaratara Vata Kei Na Tui

E dua na isala vakatui e waraki ira kece tu, ko ira era mate ka ra vakabauta tu na yaca i Jisu, ia eda sa raica oti, ni da na sega ni waraka sara na mate me da ciqoma na noda isolisoli. Na noda vakabauta, e kena ibalebale, ni sa dola tu vei keda na katuba ki na Nona itikotiko tabu na noda Kalou, kei na veisolisoli kece  vakatui ka sa yalataki oti tu vei keda, e na vuku ni dra nei Karisito.

Na tikina oqo e dau noqu tikina talei, baleta ni kaya vakamatata, se o cei dina o keda, ni da tu vei Karisito:

“Ia koi kemudou nai tabatamata digitaki, a matabete vakaturaga, a matanitu yalosavasava, a tamata sa taukena na Kalou, mo dou vakaraitaka kina na Nona vinaka sara o Koya ka kacivi kemudou mai na butobuto ki na rarama e veivakurabuitaki” (1 Pita 2:9).

Na vosa vaKirisi ni taukena, o ya na peripoiesin. Oqo e dusia tiko na noda itutu vakaitaukei, ni da sa wili vaka luve ni Kalou, ka da sa itaukei vata kei Karisito.

Eda sa:

  • Kawatamata kilai tani
  • Kawatamata sa vakatabui me da Nona na Kalou
  • Kawatamata eda vakatabui
  • Kawatamata eda sa voli oti
  • Kawatamata eda sa ciqomi
  • Kawatamata ka sa vakainaki
  • Kawatamata eda kacivi

Oqo e dua tale na tikina ka tukuna tiko na noda lako voli e na rarama e vuravura:

“Mo dou vakavinavinaka vua na Tamada, o Koya sa vakarautaki keda me da rawata na kedra ivotavota era sa yalosavasava, e na rarama: o Koya sa vakabulai keda mai na lewa ni butobuto, a sa kauti keda ki na matanitu nei koya na Nona Gone ni toko” (Kolosa 1:12-13).

Na isolisoli oqo e rawa me vakadewataki talega e na vosa: “ivotavota ni madigi”, ka vakaibalebale tiko ki na kena a wase na kedra ivotavota ni vanua na kai Isireli mai na nodra vanua yalataki. E na nodra sa yaco ki Kenani, e a vakawiri madigi ko Josua me lewai kina na ivotavota ni vanua cava me soli vei ira yadua na yavusa lewe 12 ni Isireli.

E na nodra sa yaco ki Kenani, e a vakawiri madigi ko Josua me lewai kina na ivotavota ni vanua cava me soli vei ira yadua na yavusa lewe 12 ni Isireli.
E na nodra sa yaco ki Kenani, e a vakawiri madigi ko Josua me lewai kina na ivotavota ni vanua cava me soli vei ira yadua na yavusa lewe 12 ni Isireli.

Na noda ivotavota talega e sema tu ki na vanua – na Matanitu ni rarama. E a vueti keda na noda Turaga mai na vanua veivakararawataki ni butobuto, ka kauti keda ki Vua – o ya na noda tokitaki mai na dua na matanitu butobuto, veivakabobulataki, ka liutaka na iliuliu dau veivakararawataki; ki na dua na Matanitu e matata na kena lawa ka liutaki mai Vua na Tui Dauloloma. Na vosa ka vakayagataki e na rua na tiki-ni-Vola Tabu oqo, e sega ni boroya na iyaloyalo ni dua na cakacaka ka caka ga me isau ni taro. Ko Jisu, na vunivalu kaukauwa, e a kovei keda tani mai na dua na ituvaki ni bula vakaloloma, ka qai biuti keda ki na dua e totoka ka talei cake sara. Oqo, eda sa vakaivotavota e na Nona Matanitu, ka vakarurugi e na ruku ni Nona lewa na Tui dina.

Eda sa kalougata dina! Eda sa vakarautaki tu me da ciqoma e dua na isolisoli vutuniyau e na vuku i Jisu kei na veivakatabui ni Yalo Tabu e na noda bula, eda sa tavaki me vaka na luve-tamata-bula e na vuku ni noda lewa e vuravura, eda sa taukei-e-muri vua na Kalou, ka taukei vata kei Karisito, na noda isolisoli sa ikoya e dua na yasana eda kacivi kina me da lewa, eda sa tabatamata digitaki ka matabete vakaturaga, ka da lesi me da kauta na Nona iTukutuku na noda Tui ki vuravura taucoko, ka da sa vakalougatataki me da curu ki na Nona itikotiko tabu na Kalou, me da veivosaki kaya ka vakarokoroko Vua.

Me da sa dikeva mada na cava sara na ivakatagedegede ni lewa e a lesia vei keda na Kalou – na cava sara mada na vua ni nodrau a talaidredre na buda? Me da na qai tekivu kila kina na bibi ni noda ilesilesi me da lewa na vuravura e na vukuna na noda Turaga.

Back to Table of Contents

 

WASE 4 – Na iBulibuli Kece E Wawa Tu E Na Maqusa Levu

E na nona a vakayalia na nona lewa e vuravura ko Atama vei Setani, e a vakabobulataki kina na ibulibuli (creation) ki na vuca kei na mate. E na nona sureta na ca ko Atama me mai vakaitikotiko e vuravura, e a yaco kina me vesuki na ibulibuli e na dai ni valavala ca, na vuca kei na mate.

E vakakina, ni da vakamatautaka na ivalavala ca kei na talaidredre e na noda bula, eda vakavuna me tau na cudru ni Kalou e na yasana eda kacivi me da tu ka lewa kina e vuravura. E dua na vua ni cudru oqori, sa ikoya na kena vakatawayagataki kei na vakadukadukalitaki na vanua kei na qele:

“Sa tagi na vanua, ka sa malai yani; sa ceguoca ko vuravura, ka sa malai yani; ko ira era turaga e vuravura, era sa ceguoca mai. Sa vakadukadukalitaki talega ko vuravura e na vuku ni lewena; ni a sa talaidredre ki na vunau, era sa vakatanitaka na ilesilesi, era sa vakacataka na veiyalayalati tawa mudu. O koya oqo sa kani vuravura kina na cudru, a ra sa vakacalai ko ira era sa tiko kina; o koya oqo sa vakamai kina na lewe ivuravura, ka ra lewe lailai na tamata sa vo tiko” (Aisea 24:4-6).

E dua na vua ni cudru oqori, sa ikoya na kena vakatawayagataki kei na vakadukadukalitaki na vanua kei na qele.
E dua na vua ni cudru oqori, sa ikoya na kena vakatawayagataki kei na vakadukadukalitaki na vanua kei na qele.

Me da raica lesu mada na ivakaro ka a solia na Kalou vua na tamata e na vuku ni nona vakatawana na vanua ka lewai vuravura:

“A sa kaya na Kalou, Me datou bulia na tamata me itovo vata kei kedatou, ka me ucui kedatou; ka me ra lewa na ika ni veiwasawasa, kei na manumanu vuka, kei na manumanu yavai va, kei vuravura taucoko, kei na ka kecega sa qasi voli e delai vuravura. A sa bulia na tamata na Kalou me itovo vata kei Koya; e na itovo ni Kalou sa buli koya ko Koya; na tagane kei na yalewa sa buli rau ko Koya. A sa vosa vakalougatataki rau na Kalou, a sa kaya vei rau na Kalou, Drau vakaluveni ka tubu me lewe vuqa, ka vakatawai vuravura, ka vakamalumalumutaka; ka lewa na ika ni waitui, kei na manumanu vuka, kei na ka bula kecega sa qasi voli e delai vuravura.  (Vakatekivu 1:26-28).

Ia e laurai votu ni se sega ni yaco kece na ilesilesi oqo.  Ni dodonu me da qarava ka maroroya na vuravura me vaka na ivakatawa vinaka, e na noda lewai vuravura e na yalomatua kei na vuku e solia vei keda na Kalou, eda ia tikoga e na ivalavala ca, ka da vakadukadukalitaka tikoga na vanua. E vakavuqa, ni dodonu me da vakamalumalumutaki vuravura kei na ibulibuli, eda sa bobula kina ka da vakacerecereya me vaka e lewai keda. E na noda dau rai vei “Vuravura na Tinada” se Mother Nature, me da vakalevulevuya se me da qara ivakasala mai kina, eda sa tomana tiko na iwiliwili levu ni noda ivalavala ca vua na Dauveibuli.

Me yacova mai oqo, eda sa raica oti mai e rua na ka lelevu ka sa yavalata na ibulibuli ka a soli vei keda mai na ivakatekivu, e na kena cecere duadua: e a valavala ca ko Atama, ka a vakabobulataki ko vuravura ki na vuca kei na mate; ia e a qai vakadruka na ivalavala ca kei na mate ko Jisu e na kauveilatai. Ia oqo, eda sa qai tu evei na tamata e na vuku ni noda ilesilesi me da lewai vuravura?

Me da tekivutaka na veivosaki oqo, e na noda dikeva e dua tale na ilesilesi e a soli e na iVola Tabu, ka me da raica se dua na ka e sa veisau e na noda ilesilesi e na gauna oqo: o ya na ilesilesi kei na vosa ni yalayala ka a solia vei Noa na Kalou ni sa oti na Waluvu Levu.

 

Na Veiyalayalati ni Kalou Vata Kei Noa

Mai na gauna ni nona a bale na tamata mai Iteni, me yacova yani na gauna nei  Noa, e a tubu cake vakalevu sara na ivalavala ca ni tamata. E a sa lewa na bula ni tamata na garogaro kei na itovo kaukauwa; e a tau e vuqa na vosa ni veibeci kei na vosa kaukauwa me baleta na Tamada. E ka ni rarawa me da raica ni oqo e sa yaco tale tikoga e na noda bula e daidai. E a vakararawataka vakalevu na Kalou na itovo ca ni tamata, ka sa curuoso na Yalona e na mosi kei na rarawa:

“A sa raica ko Jiova ni sa ka levu na ivalavala ca ni tamata e vuravura, io sa ca walega e na veisiga kecega na inaki kecega kei na nanuma ni lomana. A sa veivutuni ko Jiova ni sa bulia na tamata e vuravura, a sa rarawa kina na Lomana. A sa kaya ko Jiova, Au na vakarusa mai na vuravura na tamata ka’u sa bulia; io na tamata kei na manumanu yavai va, kei na ka sa qasi voli, kei na manumanu vuka; ni’u sa veivutuni ni’u sa buli ira.”  (Vakatekivu 6:5-7).

A sa veivutuni ko Jiova ni sa bulia na tamata e vuravura, a sa rarawa kina na Lomana.
A sa veivutuni ko Jiova ni sa bulia na tamata e vuravura, a sa rarawa kina na Lomana.

Rogoca na mosi ni Yalona na Kalou: “A sa rarawa kina na Lomana..”  Na Nona itovo oqo na Kalou, ni rawa me vakila na mosi kei na rarawa, e vakamatatataka vei keda, ni vakaivotavota talega o Koya e na dua na veimaliwai voleka sara kei na Nona ibulibuli. E sa dau vakaogai Koya tikoga e veigauna na Kalou, e na Nona cakacaka, o ya e na Nona kauwaitaka tiko na ituvaki ni noda bula na tamata.

Na vosa, veivutuni, e kaya tiko, ni Nona vosota vakadede kei na Nona loloma na Kalou, e sa na vakarau veisau me basika kina na tau ni Nona lewa. E dina ga ni Nona itovo  kei na Nona ituvatuva tawamudu e na sega ni veisau, ia na Nona loloma kei na Nona yalosavasava e na sega ni vakatarai Koya me vakawaletaka na Nona veivakadodonutaki vei keda.

E na levu ni itovo ca kei na talaidredre ka yaco tu e vuravura, e a kunea na Kalou e dua na tamata, ka se gadreva tiko na vakarokorokotaki Koya:

“Oqo na itukutuku kei Noa: a tamata yalododonu ko Noa, ka sega ni cala e na nona itabatamata, a rau a daulako vata kei na Kalou ko Noa” (Vakatekivu 6:9).

E na loloma ni Kalou, e a sega ni via muria ko Noa na itovo ni bula ivalavala ca ka ra taurivaka na tamata e na nona gauna, ia e a digitaka ga me bula savasava e mata ni Kalou, o koya e qai vakavuna me serauni koya kina na mataloloma ni Kalou: o ya me ratou na taqomaki, o Noa kei ratou na nona vuvale, mai na rusa e vakarau yaco.

“A sa ka vakasisila ko vuravura e na mata ni Kalou, a sa sinai e na ivalavala kaukauwa ko vuravura. A sa raici vuravura na Kalou, ka raica, sa vakasisila; ni sa ka vakasisila na nodra ivalavala na tamata kecega e vuravura. A sa kaya vei Noa na Kalou, Sa rairai mai ki vei au nai otioti ni tamata kecega; ni ra sa vakasinaiti vuravura e na ivalavala kaukauwa; ka raica, ka’u na vakarusai ira vata kei vuravura” (Vakatekivu 6:11-13).

E a kaya vei Noa na Kalou, ni sa sinai na vanua e na itovo kaukauwa, na vuca kei na leqa, baleta na tamata. Na itovo kaukauwa ni tamata, na vakacaca, na garogaro ca, na garova na bula sautu, kei na veitovo kece sa sega ni vakalou, e sa vakadukadukalitaka na vanua, ka sa vakavuna na tau ni Nona lewa. O koya gona, e na vakarusai kina ko ira kece na tamata ivalavala ca, ka ra wili vata kina na iwase levu ni manumanu.

E a sega ni vakarusa se vakawabokotaka vakadua na vuravura na Kalou, ia e a vakarusa na vanua kei ira era vakatawana tu e na Nona tala mai na waluvu – ka sa kena ibalebale, ni a vakarusa na delai vuravura, na itikotiko ni tamata, kei ira na tamata era tiko kina. Ia, ko Noa kei na nona matavuvale, e ratou a vueti e na nodratou a taya e dua na waqa levu me ratou dro bula kina.

ko Noa kei na nona matavuvale, e ratou a vueti e na nodratou a taya e dua na waqa levu me ratou dro bula kina.
Ko Noa kei na nona matavuvale, e ratou a vueti e na nodratou a taya e dua na waqa levu me ratou dro bula kina.

Eda sa na kila vinaka tu na italanoa ni kena a qai tau mai na uca me siga vasagavulu ka bogi vasagavulu. E kaya vei keda na iVola Tabu, ni “sa basuki kina na ivurevure kecega ni wai titobu, a sa tadola na isogo kei lomalagi” (Vakatekivu 7:11). E ratou a tiko e na waqa o ya ko Noa kei ira kece na manumanu yarurua, me 377 na siga. E na gauna e sa mamaca kina na delai vuravura, era sa qai sobu mai na waqa na veika bula kece.

Na imatai ni ka e a cakava ko Noa e na vuravura vou, o ya, e a tara e dua na icabocabo-ni-soro ka vakarokorokotaka na Turaga. Na iboi vinaka ni nona isoro kama, e a vakamarautaka na Kalou.

“A sa cakava ko Noa e dua na icabocabo-ni-soro vei Jiova;a sa taura eso vei ira na manumanu kecega e yavai va sa savasava, ka so vei ira na manumanu vuka kecega sa savasava, a sa vakacabora na isoro kama e na icabocabo-ni-soro. A sa boica ni iboi ni veivinakati ko Jiova: a sa kaya e Lomana ko Jiova, Sa dina sa ka ca e nanuma na loma ni tamata mai na gauna sa cauravou kina; ia ka’u na sega ga ni vakarusai vuravura tale e na vuku ni tamata; ka’u na sega talega ni cudruva na ka kecega sa bula, me vaka na ka ka’u sa kitaka oti: ni sa tiko ko vuravura, e na sega ni mudu na vula iteitei kei na vula ikelikeli, kei na liliwa kei na katakata, kei na vula ikatakata kei na vula ililiwa, kei na siga kei na bogi” (Vakatekivu 8:20-22).

Ni sa oti na Nona cudruva na tamata na Kalou, e sa qai tau na Nona loloma vei ratou na vovo lailai ni tamata e vuravura. Me da nanuma tiko, ni Kalou e lomana na tamata, ka gadreva na veitokani vata kei ira kece na luvena. E a sa vakatauca na Nona lewa me baleta na vanua e na kena imatai ni basika na ivalavala ca e na were mai Iteni, ka qai vakuria tale na cudru oqori e na Nona tala mai na Waluvu.

Ia, e qai muria mai na tau ni Nona lewa, na Nona yalataka na Kalou me kua ni qai cudruva tale vakadua na vanua kei na veika era bula kina, ka sa sega ni wilika kina na itovo kei na nanuma ca ni tamata.

E ke, eda tekivu raica rawa kina, na kena sa vakasukai vakamalua mai vua na tamata, na nona itutu e na were. Dikeva vinaka e na rua na tikina oqo, na kena vakadeitaki tale na noda ilesilesi e vuravura:

“A sa vosa vakalougatataki Noa kei iratou na luvena na Kalou, a sa kaya vei iratou, Dou luvea, ka tubu me lewe vuqa mai, ka vakatawai vuravura. Ia na rerevaki kemudou, kei na domobula e na vukumudou, e na kani ira na manumanu kecega ni vanua, kei na manumanu vuka kecega, io, na ka kecega sa oso kina na vanua, kei na ika kecega ni wasawasa; era sa soli ki na ligamudou” (Vakatekivu 9:1-2).

E a vosa na Kalou vei Noa me vaka na nona a vosa vei Atama! E a solia na Turaga vei Noa (kena ibalebale na “tamata ni qele”) na ivakaro me la’ki “luvea, ka tubu me lewe vuqa mai,” ka a qai biuta na veika bula kece e na ruku ni nona lewa kei na nona veimaroroi. E na ituvaki ni bula bale ivalavala ca nei Noa, e se vakaraitaka ga na Kalou na gagadre me votai Noa e na kena lewai kei na kena vakatawani na Nona ibulibuli kece.

E a qai yalataka talega na Kalou ni na sega tale ni tamusuka na bula ni tamata, se me vakarusa tale na vuravura e na waluvu. E a qai vakadeitaka na yalayala oqori e na ivakatakilakila ni drodrolagi.

E a qai vakadeitaka na yalayala oqori e na ivakatakilakila ni drodrolagi.
E a qai vakadeitaka na yalayala oqori e na ivakatakilakila ni drodrolagi.

 

“A sa vosa vei Noa na Kalou, vei iratou talega na luvena, a sa kaya, ‘Raica, koi au, ka’u na vakataudeitaka na noqu veiyalayalati vei kemudou, kei ira na nomudou kawa emuri: kei na ka bula kecega sa tiko kei kemudou, na manumanu vuka, kei na manumanu e yava iva, kei na manumanu kecega e sega ni lasa e vanua era sa tiko kei kemudou;  vei ira kecega sa lako tani e na waqa, kei na manumanu kece talega e na tiko e vuravura. Ia ka’u na vakataudeitaka na noqu veiyalayalati kei kemudou; ka ni na sega tale ni muduki laivi na ka bula kecega e na waluvu me kawaboko kina ko vuravura.’

A sa kaya na Kalou, ‘Oqo na ivakatakilakila ni veiyalayalati ka’u sa lesia vei keda, kei na ka bula kecega sa tiko kei kemudou, e na itabatamata kecega: Au sa lesia na noqu drodrolagi me tu e na o, ia sa na kena ivakatakilakila ni noqu veiyalayalati kei vuravura. Ia, e na yaco ni’u sa kauta na o me vakarurugi vuravura, e na qai raici na drodrolagi e na o; ka’u na qai nanuma na noqu veiyalayalati au sa ia vei kemudou, kei na ka bula kecega e na mataqali manumanu kecega; ia e na sega ni yaco tale na wai me waluvu, me vakawabokotaka na manumanu kecega. Ia e na tiko e na o na drodrolagi, ka’u na qai raica, me’u nanuma kina na veiyalayalati sa tawa mudu, sa cakava na Kalou kei na ka bula kecega e na mataqali manumanu kecega sa tiko e vuravura.’ A sa kaya vei Noa na Kalou, ‘Oqo na ivakatakilakila ni veiyalayalati, ka’u sa vakataudeitaka vei au kei na ka bula kecega sa tiko e vuravura.’  (Vakatekivu 9:8-17)

E a tauyavutaka na Kalou e dua na veiyalayalati vou kei Noa: e na sega tale vakadua me na vakarusa ko Koya na tamata kei na vuravura e na waluvu. Kevaka era na dinata ko Noa kei ira na nona kawa na Nona veikacivi na Kalou, era na sotava na Nona veivakalougatataki, ka na vuataka vakalevu na vanua na vuana.

Ia e ka ni rarawa ni da kila, ni a sega ni dede, era sa baci bale tale na tamata e na vei itovo dukadukali. A cava e a qai cakava na Kalou? Ni sivi e vica na drau na yabaki, e a kacivi Eparama na Kalou ka qai cakava e dua na veiyalayalati vou kei koya, ka yalataka vua ni ra na vaka na iwiliwili ni kalokalo e lomalagi na nona kawa, ka ra na vakalougatataki na lewe ivuravura e na vukuna.

Eda raica vakavica na ituvatuva vata oqo e na Veiyalayalati Makawa: e dau vakatakila na Turaga e dua na itosotoso vou ni Yalo Tabu me baleta na nodrau veiwekani na tamata kei na ibulibuli ni Kalou, ka dau tauyavutaka e dua na veiyalayalati vou. E dua tale na ivakaraitaki ni ituvatuva vata oqo, o ya o Josua. Ni oti e 40 na yabaki e na lekutu, era sa qai vulica rawa e dua na itabatamata na ibalebale ni galala, na isolisoli ni Kalou vei ira, kei na taukeni ni vanua. Au via dikeva mada vakalekaleka na italanoa oqo, baleta ni na solia vei keda e dua na iyaloyalo ni vanua kei na tamata e rau vakacegu tu.

 

Na Vanua e Vakacegu Tu

Ko Mosese e a kacivi mai vua na Kalou me vueti Isireli mai na veivakabobulataki e Ijipita. E a kauti Isireli mai na tiko vakavesu e Ijipita, ki na vanua ko Kenani, na vanua ka a sa yalataka tu na Kalou me nodra na kawa nei Eparama. E na loma ni 40 na yabaki ni tiko e na lekutu, ko Josua na nona ivukevuke, e a veiqaravi tu vei Mosese ka vakakina vua na Kalou e na Vale tabu. E a cauravou ka kila vinaka na Nona tiko na Kalou, kei na rorogo ni domo ni Kalou.

“A sa yaco, ni sa curuma na Vale tabu ko Mosese, sa qai lako sobu na duru o, ka tu mai na katuba ni Vale tabu, a rau sa veivosaki kei Mosese ko Jiova.

“A sa vosa vei Mosese ko Jiova ni rau veirai mata, me vaka na nodrau veivosaki na tamata kei na wekana. A sa lesu ko koya ki na itikotiko: ia na nona dauveivuke ko Josua, na luve i Nuni, a cauravou, sa sega ni lako tani mai na Vale tabu.” (Lako Yani 33:9,11)

Ni qai yaco mai na gauna me tawani kina na Vanua Yalataki, e a madigi nei Josua me liutaka na matanitu ko Isireli ki na qaqa. Ni ra sa lako me ra tawana na veimataqali ni Isireli na nodra dui votavota ni vanua, e a gadrevi ira na Kalou me ra vakasavi ira kece na nodra meca, o ira ka ra daucuva ki na kalou matakau, ka ra qarava na veikalou lasu. Na veivanua kece era a butuka yani na kai Isireli, e a solia vei ira na Turaga. E na vuku ni nodra talairawarawa kei na nodra yalo dina me ra taukena na vanua, e a kunea na vakacegu na matanitu ko Isireli, ka vakakina na vanua era sa la’ki tawana.

“Sa solia vakaoqo vei ira na Isireli ko Jiova na vanua kece ka bubului kina ko koya me solia vei ira na nodra qase; a ra sa taukena, ka tiko kina. A sa vakacegui ira ko Jiova, e na yasana kecega, me vaka na ka kecega ka bubului kina vei ira na nodra qase; a sa sega ni dua na tamata vei ira kecega na nodra meca me vorati ira rawa; sa solia na nodra meca kecega ki na ligadra ko Jiova. Sa sega ni lutu e dua na ka e na ka vinaka kecega ka vosa kina ko Jiova kivei ira na Isireli; sa yaco kece sara ga”  (Lako Yani 21:43-45).

“Sa solia vakaoqo vei ira na Isireli ko Jiova na vanua kece ka bubului kina ko koya me solia vei ira na nodra qase; a ra sa taukena, ka tiko kina.
“Sa solia vakaoqo vei ira na Isireli ko Jiova na vanua kece ka bubului kina ko koya me solia vei ira na nodra qase; a ra sa taukena, ka tiko kina.

E a kunea na qaqa kei na vakacegu na matanitu ko Isireli e na Vanua Yalataki – me kovuta na balavu ni bula nei Josua kei na nona tabatamata. Ia, ko ira era a qai bula e muri, era a sega ni maroroya na yalo dina o ya, ka ra a mani vakalakala tale me samuti ira na vua ni nodra talaidredre.

Dina ga ni vakavuqa na nodra bale na Nona tamata e na talaidredre oqo, ia a se tiko ga e dua na ituvatuva ni Turaga me baleta na nodra na vueti.  Na ituvatuva oqori, o ya na Nona na mai veiqaravi e vuravura ko Jisu, kei na nodra na kacivi na tagane kei na yalewa me ra tokona na Nona ituvatuva me baleta na noda lewa e vuravura na tamata.

 

Sereka Na Nona iBulibuli ko Jisu

E a imatai ni tamata ko Jisu, mai na gauna nei Atama, me lako voli e vuravura e na Nona lewa tu na Nona ibulibuli kecega. Eda sa raica ni a maravu na wasawasa e na Nona vosaka; ka a luca ka mate na vu ni lolo e na Nona a cudruva. E sega walega ni a lewa, vakatulewa ka vakaraitaka na kaukauwa kei na dodonu ka tu Vua e na Nona veiqaravi e vuravura, ia e na gauna talega ni Nona mate, e a cuva Vua na Tui dina na Nona ibulibuli. Na kosipeli nei Maciu e tukuna na kena a vakaraitaki na kaukauwa oqo, e na vakacabo isoro qaqa nei Jisu.

“Ia ko Jisu, ni sa kaci tale e na domo levu, sa qai laiva na yalona. Ka raica sa sei rua na ilati ni vale ni soro mai na tikina e cake ka kauta ki ra; a sa tavuki na vanua, a sa kavida rua na veivatu lelevu; a sa dolavi na veibulubulu; sa vuqa talega na yagodra na yalododonu ka moce, sa tucake tale mai; ia ni sa tucake tale mai na mate ko Koya, era sa lako mai na veibulubulu, ka lako ki na koro tabu, ka sa rairai vei ira na lewe vuqa.

Ia na turaga ni valu, kei ira sa tiko vata kaya me vakatawai Jisu, ni ra sa raica na tavuki ni vanua, kei na veika sa yaco, era sa rere vakalevu, ka kaya, E dina ga sa luve ni Kalou ko koya oqo” (Maciu 24:50-54).

E a kida ka reki na ibulibuli kece e na kena sa vakaduri na matanitu ni Kalou, kei na kena sa vuaviritaki na veiliutaki nei Setani.

E na Nona sa cabora na yalona ko Jisu e na lomasoli kei na talairawarawa, e a kaci e na domo levu. Oqo e dusia ka vakaraitaka tiko e dua na bula ka se cakacaka tiko e na kaukauwa levu. E dau wasoma ni ko ira era sa voleka ni mate, e sa dredre me ra vosa, vakabibi ni sa vakarau cavuka na iotioti ni nodra icegu.

Ia ko Jisu, e a sega ni solia yani na yalona e na malumalumu. E a kaci yani e na domo levu – me ra rogoca, e sega walega ni ko  ira era sarava tiko na Nona vakamatei, ia ki na veiyasana talega nei Setani kei na nona mataivalu yalo velavela. Oqo e dua na kaci doudou ka kaukauwa, me tukuna yani kina ko Jisu, ni sa mai cava vinaka kece na Nona ilesilesi ni veivueti kei na veivakabulai vei ira na tamata kei na Nona ibulibuli kece, e na cakacaka ka a mai kitaka e na kauveilatai.

E a kaci yani e na domo levu – me ra rogoca, e sega walega ni ko ira era sarava tiko na Nona vakamatei, ia ki na veiyasana talega nei Setani kei na nona mataivalu tevoro.
E a kaci yani e na domo levu – me ra rogoca, e sega walega ni ko ira era sarava tiko na Nona vakamatei, ia ki na veiyasana talega nei Setani kei na nona mataivalu yalo velavela.

 

Soli na Bula Vei Keda Kece

E a veisotari vinaka na siga kei na yabaki ni Nona soli bula ko Jisu, kei na vakacabo isoro ni lami vakayabaki ni Lako Sivia, na gauna era dau cabora kina na bete na imadrali me vosoti na nodra ivalavala ca na Jiu. E na tiki ni gauna vata sara ga o ya, e a yaco kina ko Jisu me imadrali cecere duadua, me bokoci kina na ivalavala ca ni tamata kecega.

E a sei rua na ilati ni vale ni soro, me tekivu mai cake ka kauta sobu ki ra, ka dolavi kina e dua na sala vou vei ira na tamata kecega, wili kina na Jiu kei na kai vanua tani, tagane se yalewa, tamata galala se bobula, me ra curu rawa ki na iserau ni Kalou, e na nodra veitokani voleka kei Jisu. E sa qai sega ni gadrevi na imadrali manumanu. E sa sega ni gadrevi baleta ni ko Jisu e sa imadrali cecere duadua, ka sa veiganiti me cabori vakadua ga, e na vukuda kece na tamata.

Na vale ni soro vaka ikoya,  e a wasei vakavica tu na lomana – na vale tabu sara, na vale tabu, na vale ni veitavaki, na yasana nodra na Isireli, kei na yasana nodra na yalewa kei ira na kai vanua tani. E dua na ilatilati se bai, e a tara tu ka cici curuma na loma ni bai ni vale ni soro, me wasea tani kina na yasana era vakatarai kina na kai vanua tani, mai na yasana era vakatarai ga kina na Jiu.

A sa sega tale ni qai vakatautaki na noda veimaliwai kei na Kalou, ki na noda vakayacora na iVunau, me vaka na nodra lewa na iliuliu ni lotu.  A sa sega tale ni qai veiwasei vei keda na noda tagane se yalewa, na noda Jiu se kai vanua tani, se na noda itutu, vei keda eda sa guta me da vakarokorokotaka na Tui dina.

 

Vakaturi Cake Mai Na Mate e Vuqa

E a vakadrukai vakadua na kaukauwa nei mate, e na mate kei na tucake tale nei Jisu. E dua na ivakaraitaki vakurabui, o ya na kena dolavi na veibulubulu, kei na nodra vakaturi cake na tamata mate yalododonu, ka ra qai rairai e loma ni koro. E rawa beka ni da raitayaloyalotaka na nodra kurabui na raici ira oqo? E sa na bau ka vakadomobula ka veivakurabuitaki dina vei ira, me ra vakadinadinataka na kena sa vakadrukai na kaukauwa nei mate.

E vuqa era kaya ni ra a tadola na veibulubulu e na vuku ni tavuki ni vanua, se uneune, ka na rawa ni dina na ivakamacala oqori. Ia, kevaka e tukuni vei keda ni vosa vaKirisi oqo: anoigo, e kena ibalebale, “me dolava”, sa na tiko na ivakadei, ni dua e a dolava na veibulubulu oqori. Ia, na vosa vaKirisi oqo, anoigo, e vakuri talega na kena ibalebale, me tukuna, ni Kalou sara ga e cakava na doladola.

Na vosa vaKirisi talega oqo, egeiro, e vosa ka vakayagataki vakaoqo: “me vakatura cake, me vakayadrata, vakabula mai se me vakaduria cake mai na mate.” Ni sa vakadruka ko Jisu na kaukauwa nei mate, e a sa sega ni qai rawa ni vesuki ira tiko na mate na ibulubulu. Ka oqo e sa dusimaka tale tiko ga vakaparofisai, ni ra na vakaturi cake tale mai na mate ko ira na yalododonu, e na lesu vakarua mai nei Jisu.

Tavuki na Vanua ka Kavida na Veivatu

E kaya talega na iVola Tabu ni a tavuki na vanua (uneune) ka kavida rua na veivatu. Na vosa oqo, vanua, e vakaibalebale tiko ki na “vuravura taucoko, na vanua kece.” E a sega ni yaco tikoga e Kolikoca se i Jerusalemi. Na ibulibuli ni Kalou kece (wili kina ko vuravura kei na lomalagi) e a yavalati. Eda rawa ni kasamitaka e ke, ni ka kece e yavalati oqo, e vu mai na kena drodro ki na qele na dra ni noda iVakabula.

E kaya talega na iVola Tabu ni a tavuki na vanua (uneune) ka kavida rua na veivatu.
E kaya talega na iVola Tabu ni a tavuki na vanua (uneune) ka kavida rua na veivatu.

E kaya vei keda na Vakatekivu 4:10, ni gauna e a vakamatei Epeli kina ko Keni, e a qai tagi vua na Kalou mai na qele na dra nei Epeli. Ni ra vakamatei na yalododonu, e drodro na nodra dra ki na qele, ka tagi mai me tau na lewa kei na itotogi.

Oqo e imatai ni gauna me vakadukadukalitaka kina na qele na dave ni dra; e na iVola Tabu kece, eda wilika kina ni mate, na veivakararawataki, qaravi kalou matakau se kalou lasu, na veibutakoci, na dautagane kei na dauyalewa, na veiyalayalati e voroki, kei na so tale, era vakadukadukalitaka talega na vanua kei na ibulibuli ni Kalou kece.

Kevaka eda raica na veika e cakava vei keda yadudua, eda kila ni dra i Jisu e savai keda, vakabulai keda, taqomaki keda, sereki keda, vosoti keda, sereka ka vakadruka na kaukauwa nei mate kei Setani. E na dave ni Nona dra, Nona mate e na kauveilatai kei na Nona tucake tale mai na mate, eda sa vueti kina. Ia na Turaga e a lako mai, sega walega me vueti keda ka me vakadruka na ilawaki kecega nei Setani e na noda bula, ia me mai taura lesu talega kina na lewa e vuravura, ka vakalesuya tale mai na Nona ituvatuva taumada, ka vakaduria tale na Nona veiliutaki e vuravura.

E na kena tiri ki na qele na Nona dra, ka solia yani na Yalona, e a sega walega ni vakabulai keda, sereki keda ka veisautaki keda na Nona dra talei, ia e a cakava talega na veika vata o ya ki na ibulibuli ni Ligana kece sara. Ia oqo, na dra i Jisu e sa tagi tiko mai na qele e na vuku ni tamata kei na ibulibuli kece ni Ligana.

Na vosa vaKirisi ni tavuki, o ya na seio. Ni vakadewataki, e kena ibalebale me “kuretaki, sakure, yavavala, uneune, se me vakavuna na yavavala ni vanua.” E dau vakayagataki na vosa oqo ni tukuni tiko na cudru kei na tau ni lewa ni Kalou.

E na yaloyalo ni mate mai Kalivari, eda rawa ni kasamitaka ni kena tavuki na vanua, o ya e ivakaraitaki ni kena tau na lewa ni Kalou vei ira era vakamatei Jisu –  ka da rawa ni kaya ni dina o ya.

Ia, e tiko e dua tale na kena ibalebale. Na vosa na seio,e vakaibalebale talega ki “na sautaninini ka vu mai na rere, na nodra vakauqeti se yavalati e dua na ikumukumu tamata me ra ue, kei na kena vakatanitaki na ituvatuva vakamatanitu.” E a tavuki na vanua taucoko e na tiki ni gauna ka a mate kina na noda iVakabula. E na tavuki ni vanua oqo, e a basuraki sobu, talaraki ka vakatawayagataki kina na veiliutaki ni matanitu vakasetani e vuravura, kei na kena vakaduri cake tale na Matanitu ni Kalou.

Na vosa vaKirisi ni kavida, o ya na schizo. Ni vakadewataki, e kena ibalebale me “voroka, kola, botea, wasea, dolava, basuraka, wasea tani, botea ka basuka.” E dina ni ra a kavida na veivatu e na kena tavuki na vanua, ia era a kavida talega e na kena sa talaraki sobu na kaukauwa nei Setani ka a sa mai tauyavutaka tu e na Were na tevoro.

E a sa mai cava na veiyalayalati makawa, ka vaka eda na qai raica e na Wase 8, e a sa mai tauyavutaki na veiyalayalati vou nei Jisu, me o koya na Vatu ka na tauyavu kina na Nona lotu. Ni yaco na veisaqasaqa e na veiyasana vakayalo, ka vakasavasavataki na dukadukali ni vanua, e sa gutuvi kina na ivesu ka veivesu tu kina ko Setani kei ira na nona mataivalu ni butobuto, ka sa vakilai ka laurai votu na veisau oqo e na ibulibuli kece, me wili kina ko vuravura, na maliwa lala kei na wasawasa.

 

E Wawa Tu Na iBulibuli

E a nakiti me vakalagilagia na Kalou na Nona ibulibuli (creation), ka me lewa na ibulibuli oqo na tamata. Ia, e na vuku ni ivalavala ca nei Atama kei na umatamata kece era sa bula mai e na veitabagauna kece sa sivi, e sa vakabobulataki tu mai kina na ibulibuli oqori. Na veiyasana ka a nakiti me da cakacaka kina, era sa vakacacani e na vuku ni noda talaidredre. Na ibulibuli e sega ni galala me vakarokorokotaka na Turaga e na kena itutu vakabobula ka tu kina oqo. Ka sa wawa tiko e na yalo e maqusa “me ra vakarairaitaki ko ira na luve ni Kalou”, ka me ra dui taura na nodra itutu dodonu. E na dua tale na kena ivosavosataki, e sa wawa tu na vanua me sereki mai na veivakabobulataki, ka me vakalesui tale ki na kena itutu taumada, o koya me vuavuai ka vakacegu tu kina.

Ka sa wawa tiko e na yalo e maqusa “me ra vakarairaitaki ko ira na luve ni Kalou”, ka me ra dui taura na nodra itutu dodonu.
Ka sa wawa tiko e na yalo e maqusa “me ra vakarairaitaki ko ira na luve ni Kalou”, ka me ra dui taura na nodra itutu dodonu.

E vakamacalataka toka ko Paula e na Roma 8:18-23, na noda veiwekani na tamata, kei na ibulibuli kece ni Kalou, kei na noda itavi e na kena sereki mai na ivesu ni veivakabobulataki e vesuki tu kina:

“Ni’u sa vaka sa sega ni yaga me rau vakatauvatani na ka ca sa vosoti e na bula oqo kei na kalougata e na vakarairaitaka vei keda e muri. Ni sa gadreva vakalevu ko vuravura ka wawa tikoga me ra vakarairaitaki ko ira na luve ni Kalou. Ni sa vakamalumalumutaki ko vuravura me ca, a sa sega ni vinakata, e na vuku i koya ga sa vakamalumalumutaka, ni sa vakanuinui tiko ni na sereki talega ko vuravura mai na kena vakabobulataki ki na rusa, ka me lalaga tu ka vakaiukuukutaki vata kei ira na luve ni Kalou.

Ni da sa kila, sa vutugu vata ko vuravura taucoko, ka sa yaluma e na rarawa, ka yacova na siga oqo. A sa sega ni kaya walega, oi keda talega , eda sa rawata na isevu ni Yalo Tabu, eda sa vutugu tiko e lomada, ni da sa waraka me da vakabauti me gone, ni na vakabulai na yagoda.”

Na veitikina ka koto qori e cake, e muria na veika e vakatusa ko Paula e na Roma 8:17, ni da sa taukei-emuri vua na Kalou, ka da taukei vata kei Karisito, o koya eda a veivosakitaka e na wase 3. E kaya ko Paula, me vaka ni da na taukei-emuri, na rarawa eda sota kaya e na gauna oqo, e sega ni veiraurau me vakatauvatani kei na lagilagi ka na vakarairaitaki vei keda, ka da na vakaiukuukutaki kina. Eda na taukena e dua na isolisoli totoka kei na iyau e lagilagi. Eda na veiliutaki ka vakatulewa kei Jisu e na noda bula taucoko ka tawa mudu.

E sa bau ka dredre dina me da ciqoma na vakasama, ni o koya na Kalou kaukauwa ka cecere duadua oqo, e sa digitaki keda na tamata malumalumu ka bula druka, me da veitokani ka cakacaka vata  e na itavi levu oqo. Ia, na kena dina oqo,  ni sa digitaki keda o Koya me da vakaitavi vata kei Koya. Eda a buli e na dua na inaki, ka sa tuvani tu na noda itavi yadua e na veiyasana ni veiqaravi duidui. O koya oqo e sa rui bibi kina me da ciqoma na vakasama, ni veika vinaka kece eda sotava e na bula oqo, e soli mai Vua na Kalou na Tamada, ka veika vinaka kece ka solia vei keda, e isolisoli wale kece. Eda a sega ni cakava e dua na ka vakai keda, se e na noda kaukauwa ga, me soli kina vei keda.

E na veitiki ni Vola Tabu qori e cake, e kaya tiko kina ko Paula na kena vakabulai na yagoda. Oqo e kena ibalebale, “me cereki”, e na vakasama, me kacivaka e na kena vakatakilai na veika ka a sega tu ni kilai. E na vakasama vakaIperiu, na veicereki oqo e tukuna tiko na kena cereki na iubi, se na kena cegai na veika kece e rawa ni vakaraitaki se vakatakilai. Me da kua ni raica na veivueti oqo, me dua na yalayala me baleta na gauna ka se bera mai, ia me laurai ga e na vakasama ni veika e sa caka tiko me baleta na noda namaka ka tavaka na lomalagi vou kei na vuravura vou. Me vaka e kaya ko Pita:

A cava na ivalavala sa kilikili kei kemudou, e na ivalavala savasava kei na daulotu, ni dou sa dau waraka ka dau gadreva sara na kena yaco mai (vakatotolo) na siga ni Kalou” (2 Pita 3:11-12).

E dodonu kina me da raica, ni yagoda kei na noda bula vakayalo, e rua na ka e vakaturi cake tiko e ke. E na Nona veiliutaki na noda Turaga kei na Yalo Tabu, eda sa rawa – ka dodonu me da yaco – me da umatamata yalodei, yalomalumalumu, qaqa ka nanamaki,  me da tu vakadoudou e vuravura e na vukuna na Turaga, me da vakateteya yani na itukutuku vinaka ni sa yaco mai na Matanitu ni Kalou, me da dodoliga yani vei ira na se yali tu, ka me da vakalotutaki vuravura taucoko.

E sega ni dodonu me da raica na veitiki ni Vola Tabu oqo, me iulubale ni noda drotaka na noda itavi vua na ibulibuli (creation) e daidai, baleta na noda sa kila tu ni na yaco ga na veisereki e na gauna se bera mai. Oqo na ivakaro mai Vua na Turaga, me baleta na noda ilesilesi me da ciqoma sara ga e daidai.

Me da kila, ni ibulibuli (creation), e sa maqusa vakalevu e na wawa, ka sa tagiyaso e na mosi ni tatara ni vakasucu, me baleta na kena gadreva me sereki mai na veivakabobulataki, ki na bula galala.

Na vosa ibulibuli (creation) e dusia kece tiko na veika buli ka ra lolovira sobu mai vua na tamata, ka ra sa vakabobulataki tale tu ga mai. Ka sa kacivi tiko na ibulibuli oqo, me soli tale ga vua na veivakalougatataki ni veisereki kei na veivakabulai. Na itukutuku vinaka, o ya, ni tamata, (daru wili kina o iko kei au), e okati me isevu ni veisau kei na veivakalougatataki ka sa vakatubura na Yalo Tabu e na nodra bula na sa vueti e na vuku i Jisu. Ka me vaka ni da wili me da isevu, e sa rawa kina me da vakayacora na veisau e vuravura.

E kaya ko Kenneth S. Wuest e na nona ivola, Word Studies from the Greek New Testament, “E sega ni ka mate na ibulibuli ni Kalou (creation), se ka vakayago walega, se vulagi ki na noda bula kei na noda inuinui. E rogo memela mai na ivakatagi ni bula ni tamata, mai na ibulibuli oqo, .”

Sa bau dua na ivakamacala momona dina o ya! Na ibulibuli, e vakatagitaka na ivakatagi eda a bulia, e na noda tiko vakayago e na vuravura oqo. Na ivakatagi eda sa bulia, e vakatagitaka na ibulibuli, e na Nona veiliutaki e dua na conductor rogo. Kevaka e rawa vua na ibulibuli me voqataka na ivakatagi memela, e na kena vakabobulataki tu e na vuku ni ivalavala ca ni tamata, e rawa talega me vakatagitaka e dua na ivakatagi vou ni galala kei na vuavuai levu, ni da sa dui taura na noda dui tutu donu.

Na ivakatagi eda sa bulia, e vakatagitaka na ibulibuli, e na Nona veiliutaki e dua na conductor rogo.
Na ivakatagi eda sa bulia, e vakatagitaka na ibulibuli, e na Nona veiliutaki e dua na Conductor rogo.

 

Ni Sereki na iBulibuli Mai Na Veivakabobulataki

Au gadreva me’u wasea e ke e dua na talanoa ni veika e yaco e na gauna e sereki kina na ibulibuli (creation) mai na veivakabobulataki, ka vakalesui tale mai na veiliutaki ni Matanitu ni Kalou.

Au a lewe ni dua na mata masumasu, ka a neitou inaki me keitou la’ki masulaka na veisereki e na dua na vanua mai Colorado, Amerika, ka yacana ko Rainbow Falls. Na vanua oqo e koto e na sala makawa ki na Ute Pass, mai Manitou Springs. Na Ute Pass, e gaunisala ka a vakayagataki e na gauna ni keli koula kei na siliva. Baleta ni a drodrova tu na vanua oqo na gagadre ni qara iyau, e a mani yaco me icurucuru mai ni yalo ni kocokoco kei na yalo vaka mammon. E a qai kuria oqori, ni ko ira na kai Idia damudamu e ke, era a dau vakacuru ka vakalou ki na ivurevure ni wai ka vakasucuma na savu oqo, na Rainbow Falls.

E na neitou muria sobu na sala caramaki me keitou yaco yani ki na savu, keitou vakila ni a dua na vakadave dra levu e a yaco e ke e na dua na gauna; e vaka ni curuma tu na maliwa lala e ke na yalo ni mate, ka vaka me curuoso na neitou icegu e na kena kaukauwa. Ka qai kuria na bibi ni veika oqo, na kena benuci ka vakawaletaki na kena maroroi na ibulibuli ni Kalou talei oqo: e a volavolai tu e na veivatu na nodra boroboro na dau vakacaca (graffiti), kabuwacara tu na benu kei na tavaya lala ni bia, ka ra mai vakaicili tu e na so na icili tara e na tikitiki ni kau kei na kateni, na tamata ka sega na nodra itikotiko tudei (homeless). Keitou vakila ni levu sara na vakacuru kei na qaravi tevoro e na yasana oqo.

Ni keitou volekata yani na savu, keitou donuya sara yani e dua na marama e dabe toka e na veico, ka taura toka na mena tavaya waini. E na nona raici keitou, e a duri ka vuki sara me sa lako. Keitou a mani taura e dua na gauna me keitou masulaki koya, me sereki mai na veivakabobulataki ni daumateni.

E na neitou toso voleka yani ki na vanua e savu sobu tu mai kina na wai, e ratou sa tekivu vosataka na lewe ni timi na veika e tuberi ratou kina na Turaga me ratou vakatusa. E kilai votu ni a talai keitou mai ki ke na Turaga me keitou mai valuta ka talaraka sobu na veika e sa mai tara tu e ke na tevoro.

E a vakaraitaka vakamatata vei keitou na Turaga, ni vanua oqo, e viko vakayalo, se katuba ka curu tiko mai kina na veicakacaka vakatevoro ki na vanua oqo. E a qai yaco mai e dua na vosa ni parofisai vei keitou, me kaya ni a yaco e ke na veikucuvi, na vakalutugone, kei na veivakamatei. Ka keitou vakila talega ni a basuraki e ke na ketedra na yalewa bukete.

E a qai vakaraitaka vei keitou na Turaga, ni tu e ke e so na isema vakayalo vei Ijipita; ka dra ka a dave e ke, e sema tu ki na nodra cakacaka na Freemasons – ko ira na isoqosoqo ni vakacuru kilai levu e vuravura. E a dua vei ira na imatai sara ga ni iliuliu e Manitou Springs ko General Chivington, ka a mason o koya. E a kilai talega o koya ni a vakaitavi e na nodra vakamatei na iwiliwili levu ni kawa itaukei e Amerika, e na veilabati ka a yaco e na Sand Creek Indian Massacre, Colorado. Keitou a mani vorolaka ka talaraka sobu na kaukauwa nei mate ka a vu mai na cakacaka nei General Chivington kei ira na Freemasons, ka vakakina na neitou gutuva na ivesu ka semata tu na vanua oqo ki Ijipita. Keitou a qai gutuva na wa ka semati rau tu na yalo ni mate e Rainbow Falls kei Sand Creek. Keitou a talaraka sobu talega na yalo vakagata kei na cakacaka kece ni tevoro e na wai ka drodro sobu mai na yasana ni mate oqo, me drodro yani ki Manitou Springs.

E a vakaitavi ko General Chivington e na nodra vakamatei na iwiliwili levu ni kawa itaukei e Amerika, e na veilabati ka a yaco e na Sand Creek Indian Massacre, Colorado.
E a vakaitavi ko General Chivington e na nodra vakamatei na iwiliwili levu ni kawa itaukei e Amerika, e na veilabati ka a yaco e na Sand Creek Indian Massacre, Colorado.

O koya na italatala ni lotu e Manitou Springs ka keitou a lako vata voli, e a qai tekia ki na qele e dua na kau, ka qai kacivaka yani ki maliwa lala ni sa vakasavasavataki vakadua na yasana oqo. E a qai cakava na ka vata o ya ki na wai e drodro sobu tu yani e uciwai. E a kailavaka talega yani ni sa sogo vakadua na viko vakatevoro e Manitou. E a cakacaka veibolei, ka veivakadeitaki talega e na kena sa caka oti.

E na gauna sa oti kina na neitou cakacaka, keitou a cuva sobu ka ia na vakarokoroko vua na Kalou. Keitou a qai “kaila e na vuku ni Turaga” me baleta na qele kei na wai. E a qai soli mai na veivakadeitaki vei keitou ni sa savasava na vanua oqo, ka na sega ni qai vakadukadukalitaki tale. Keitou a vosa talega ki na vanua kei na qele me vuataka tale mai na vuana.

Ni sivi ga e rua na siga e na neitou a vakasavasavataka na “viko” vakayalo oqo, e a qai tabaka e dua na italanoa ni kena sa samaki talega vakayago, ko R. Scott Rappold, e na niusipepa The Gazette. O koya na italatala e Manitou Springs ka a masumasu tiko vata kei keitou, e a qai kaya ni se sega ni bau rogoca e dua e taudaku ni nona ivavakoso lotu, me vakamacalataki Rainbow Springs me dua na viko. E koto oqori e ra na italanoa ka a tabaki:

“Era a dau vakayacana na vanua oqo me o Rainbow Falls. E vanua tabu vei ira na kai Idia damudamu, na Ute Indians. Na imatai sara ga ni gaunisala ka a ta me cici cake ki na vanua ni keli koula, e a curu takosova na vanua oqo. E so vei ira na vakabauta na vakacuru vei ira na lewe ni koro oqo, era vakabauta ni oqo e dua na “viko vakayalo”.

Ia nikua, era sa vakayacana e so me o “graffiti falls”, baleta na nodra vakavola tu na veivatu e na iboro na dauvakacaca.

Ia nikua, era sa vakayacana e so me o “graffiti falls”, baleta na nodra vakavola tu na veivatu e na iboro na dauvakacaca.
Ia nikua, era sa vakayacana e so me o “graffiti falls”, baleta na nodra vakavola tu na veivatu e na iboro na dauvakacaca.

“E na imatai ni noqu a lako mai ki ke, au a mai lomatarotaro tu, se o koya dina oqo na vanua au a nakita me’u sikova mai. Sa vakasisila dina vei au na veika au mai raica,” e a kaya ko Laura Rutt, e dua na marama ka a toki mai Pennsylvania e na vica na yabaki sa oti.

E a kurabui ko Laura ni raica na kabuwacara ni benu, na tavaya ni bia lala, na kava ni iboro lala era ciri sobu tu mai uciwai, kei na kena volavolai tu na veivatu e bati ni wai. E a mani nanuma ko Laura me samaka na vanua oqo, na yasana ka tiko kina na savu totoka, na Rainbow Springs.

E rauta ni lewe 20 vakacaca na tamata era a vukei koya e na nodra gadreva me vakalesui tale mai na totoka kei na lagilagi ni savu kei na isilisili oqo.

E sa rui ka rairai vakaloloma na vanua oqo. E veigauna kece ni’u draiva sivita, e dau lauti au na kena rairai duka. Ka sega ni dua e bau nanuma me cakava kina e dua na ka,” e kaya ko Lane Williams, e na nona suya tiko e na power washer na veivatu ka ra boroboroya tu na dauvakacaca.

E dina ni a dau nodra igadigadi talei na saravanua e na dua na gauna ko Rainbow Falls, ia e a sa mani seyavu yani vakamalua na kena lakovi mai vei ira na dausarasara e na gauna e a tara kina na matanitu e dua na wavu levu, me ciciva na gaunisala vou, na US State Highway 24. E a buluti na sala makawa ka dau cici sobu ki na savu, e na kena biligi yani na qele mai na tara ni sala vou. Baleta ni koto e taudaku ni yalayala ni koro ko Manitou Springs na savu oqo, e sega ni dua e mani ciqoma na itavi ni kena maroroi se samaki.

“Oqo e dua na vanua totoka duadua e Manitou, ia e sa dua talega na vanua ka sa vakawaletaki vakalevu na kena qarauni,” e a kaya ko Mike Maio e na nona colata tu e dua na taga benu ka a tomika mai bati ni uciwai na Fountain Creek.

Eratou a sikova yani na valenivolavola ni matanitu e Manitou Springs ko ratou na ilawalawa oqo, me bau cakava na matanitu e dua na ka e na kena maroroi ka samaki. Ia, e qai kena isau mai na matanitu, ni sa koto e taudaku ni yalayala ni koro na savu, ka na sega ni ratou na cakava rawa kina e dua na ka. Ia, e a gadreva na matanitu me vukei ratou, ka mani solia mai kina e dua na lori ni usa wai. Na kabani na United Rentals Inc. e a solia vei ratou e dua na power washer, ka vakarautaka na kedratou ivaqa na sitoa ko Savelli’s Pizza.

E a matata sara mai vakatotolo vei ratou na sasamaki, ni kena tomiki na benu, e itavi rawarawa duadua. O koya na ka e sa bau dredre dina, o ya na kena sava laivi na iboro ka borolaki tu e na veivatu. E ratou a sega ni via vakayagataka na wainimate me vakasavasavataki kina na iboro. Ia, na power washer e sega sara ga ni bau kauta laivi rawa e dua na tiki ni iboro o ya.

“E na sega ni laurai e dua na veisau levu ni sa oti na nodatou sasaga me datou savata laivi na iboro oqo,” e a kaya ko Williams. “Ia, au nuitaka ni ra na kauwai mai ko ira na lewe ni koro qo, ki na ka tou sa cakava. Ka me ra kauta mai na nodra misini lelevu na veikabani ni bisinisi, me ra mai vakaotia na cakacaka tou sa tekivuna.”
E a tatadra tu nei Rutt, ni na yaco me dua na county park na vanua oqo e na dua na siga. Ia, e na gauna sara ga oqo, e na cavuti beka ga e na niusipepa ko Rainbow Falls, kevaka e la’ki vueti mai kina e dua ka lutu se mavoa e na kena veivatu.

E ratou sa bosebose tiko na ilala makutu oqo, me na vakawasoma na nodratou mai sasamaki e ke, ka ratou sa vakanuinui tu ni na soli vei ratou e dua na sand blaster, se misini levu ni sasamaki, me rawa ni savata laivi na iboro mai na veivatu.

E na nona vakatomika tiko na tikitiki ni iloilo kavoro ko Katherine Garcia, e a kaya cake mai, ni na rawa ni yaco me dua na park totoka duadua na vanua oqo.

“Sa vanua rairai vinaka dina kevaka ko lako sobu sara, mo yaco yani ki na vanua e laurai kina na savu, ka sa dodonu me samaki vinaka, me dau savasava tu ga,” e kaya ko Katherine.”

Sa dua na Kalou veivakurabuitaki, na Kalou eda qarava! Noqu itokani, e na gauna eda dui tu kina e na yasana e kacivi keda kina na Kalou, e na vakavotukana mai na veisau e vuravura.

Ia, me da vakadeuca vinaka sara mada na vosa ni yalayala ni noda isolisoli me baleta na ibulibuli (creation).

Era Na Taukena Na Vanua Na Yalomalua

E sega walega ni gadreva na Kalou me da vakateteya yani na itukutuku vinaka ni Nona Matanitu ka tara cake na Nona Lotu, ia e gadrevi keda talega me da tutaki Koya e vuravura. E na sega ni sereki na ibulibuli (creation) me yacova ni ra sa tucake mai na Nona tamata e na yalo talairawarawa, me ra vakayacora na veika e gadrevi.

E a kaya ko Jisu ni ra na taukena na vanua na yalomalua. Ia, na yalomalua e sega ni kena ibalebale na sorosoro rawarawa se dadatuvu. E a cudruvi ira na tamata ko Jisu, ni ra sa vukica na Vale ni Soro me makete ni volivolitaki. E a qai talaraka sobu na nodra teveli ni yaya kei na nodra idabedabe, ka sega ni vakatarai ira me ra cola takoso na nodra iyaya e loma ni bai ni Vale ni Soro, ka beitaki ira ni ra sa cakava na Nona vale me nodra qara na daubutako (Marika 11:15-17).

E a tamata yalomalua ko Mosese – e a dau kilai tu o koya ni tamata yalomalua duadua e vuravura (Tiko Mai Na Lekutu 12:3) – ia e a bolea me vorati Fero e na vuku ni matanitu o Isireli, ka cakava talega e vuqa na cakacaka mana. E na gauna e a gadrevi kina, e a doudou ka vosa vakadodonu e na veilumuti ni Yalo Tabu. E sega kina ni dodonu me da nanuma cala ni yalomalua, e ivakaraitaki ni sega na kauwai, se lewa se kaukauwa. Na yalomalua sa ikoya na itovo malua, kei na yalomalumalumu, ka tiko vata kei na vakabauta e doudou, kei na talairawarawa e taucoko vua na Turaga.

E na noda bulataka na bula e yalomalua ka talairawarawa vua na Turaga, sa noda kina na vosa ni yalayala, ni da na taukena na vuravura. Na vosa vuravura e rawa ni vakadewataki talega me vanua.  E kena ibalebale ni na soli vei keda yadua e dua na ivotavota ni vanua me da taukena.

Au gadreva me’u wasea e dua na ivakaraitaki totoka ni yalomalua vakaoqo, vata kei na veika veivakurabuitaki e rawa ni yaco vei ira na tamata kei na ibulibuli era talairawarawa kina. Na italanoa ka koto oqori e ra, e a vola ko Sarah Pollak.

“Raitayaloyalotaka mada e dua na koro ka yaco vakavudua ga kina na basu lawa, era sa sogo na kena valeniveivesu, kei na veivuata era vua kina, era vuavuai levu ka gasagasa – ka rawa me da nanuma ni ra a beti beka mai na were ko Iteni.

Ia na veika oqo, e sa yaco tiko e na dua na koro lailai mai Guatemala, na koro ka sa basika kina e vuqa na veisau veivakurabuitaki,ka ra vu mai na veivakabulabulataki vakayalo ka a caka kina.

Na koro lailai oqo, e koto e na veiyasana ulunivanua ki na ra kei Guatemala, ka yacana ko Almolonga. E ke, na ivakatagedegede cecere ni nodra bula vakailavo na kena itaukei, e sa laurai ni duidui vakalevu sara mai vei ira na vo ni veikoro e Guatemala.

Na iwiliwili levu ni lewe 18,000 ni koro ko Almolonga, era dauteitei. Na cakacaka e na iteitei, e se caka tu ga e na ivakarau ni cakacaka makawa, ka wili kina na cukicuki kei na suisui. Na ka veivakurabuitaki ka kilai tani kina ko Almolonga mai vei ira na vo ni koro e Guatemala, o ya na vuavuai levu ni kena kauvuata kei na kakana draudrau.

Na ka veivakurabuitaki ka kilai tani kina ko Almolonga mai vei ira na vo ni koro e Guatemala, o ya na vuavuai levu ni kena kauvuata kei na kakana draudrau.
Na ka veivakurabuitaki ka kilai tani kina ko Almolonga mai vei ira na vo ni koro e Guatemala, o ya na vuavuai levu ni kena kauvuata kei na kakana draudrau.

E na veisiga ni gauna ni tatamusuki (ka dau yaco vakaono e na veiyabaki), era dau mai binia na dauteitei e vicasagavulu na tani na veimataqali kauvuata kei na kakana draudrau, e lomadonu ni tauni, me vakarau vakavodo, me vakau yani ki na veimakete tani. E na veisiga yadua, e dau biubiu mai e 40 na lori, ka usana tu e so na kauvuata totoka duadua ka tei e na vanua oqo. Ka sega kina ni da kidacala ni da kila ni vakayacani tu na koro oqo me “Basikete ni Kakana kei Amerika”.

Almolongo Jesus
Na signboard ka volai tu kina na veivosa oqo: “E Turaga kei Almolonga ko Jisu.”

Ia, e dua tale na ka e kilai tani kina ko Almolonga mai na vuavuai levu. Ka sa dua na ka era via tukuna na lewena e na nodra vakaduria e yasa ni gaunisala ka cici cake ki na koro, na signboard ka volai tu kina na veivosa oqo: “E Turaga kei Almolonga ko Jisu.” O koya oqo na ka e sa vakavuna na veisau lelevu e laurai e na koro oqo.

Ko Juan Riscajche, e dua na dauteitei e Almolonga. Na nona bula ni vakabauta e vakavotukana me vaka ga na kena vakavotukana na kauvuata kei na kakana draudrau e na nona were. “E sega na vakataratutu ni oqo na veivakalougatataki mai vua na Kalou,” e kaya ko Juan, “baleta ni da kila ni taukena o Koya na lewa kei vuravura taucoko. Ka sa iKoya talega e vakarautaka na itei. Na ka ga me da cakava, o ya, me da muria na Nona ivakaro kece, ka sa laurai votu oqo na vuana.”

Na luvena tagane, ko Mariano na yacana, e italatala ni matalotu levu duadua e Almolonga, ka yacana ko “El Calvirio” se Calvary Church”.

E nanuma vinaka tu ko Mariano na siga e a kacivi koya kina na Kalou. “E a kacivi au na Kalou e na yabaki 1974. Au a tamata daumateni, ka’u dau wavoki tu e tauni. Au a qai rogoca ni dua e kacivi au, ‘Mariano!’ Kaci vakadua, vakarua, ka mani vakatolu, ‘Mariano, au sa digitaki iko mo muri Au!’

E a dua vei ira na imatai ni tamata me ra veivutuni e Almolonga ko Mariano, e na sala e veivakurabuitaki. Na nona kacivi e a veimuri kei na dua na gauna ni veivutuni kei na veivakatabui, ka muria oqori e dua na gauna ni veivaluti vakayalo raravisa. E qai talanoataka vei keitou na nona a vakauqeti me vakasava na tevoro mai vua e dua na daumateni.

E vakasauri na kena sa rogo mai e dua na domo ni domobula mai na nona itagitagi na tamata o ya: ‘E sega! E sega! O koya qo e noqu, e sega ni dua e rawa ni tauri koya tani mai vei au. E tu vei au na kaukauwa levu, ka sa noqu itikotiko na koro oqo, ka sega ni dua e rawa ni mai cakacaka nona e ke,’ e a kaya ko Mariano.

E a qai kaya na tevoro vei Mariano ni yacana ko ‘Maximon’. E sa dau qaravi tu mai vakadede na matakau kei Maximon e Guatemala, me vaka o koya oqo, ka keitou a kunea mai Zunil, e dua na koro ka voleka vei Almolonga. E dau vakawaqaci na kadrala, ka cabori na waini se bia kei na tavako vua na matakau oqo, o koya ka tukuni ni ologi kece kina ko Jiutasa Isakarioti, Conquistador Pedros Alvarado, kei na kalouvu ni Maya, ko ‘Ry Laj Man’.

E a kila vinaka sara tu ga ko Mariano na tevoro ka rau veisa vosa tiko o ya – kei na sala me vakaroti koya kina.

E mani vosa yani ka kaya vua, ‘Mo tiko lo sara! E sa yaco mai na gauna me tauri lesu kina mai vei iko na lewa ni koro oqo. E na gauna sara ga oqo, e sa tu vata kei au na Yalo ni Kalou! Mo sereki koya!’  Ka vakasauri ga na nona sa sereki na tamata daumateni o ya!”

Ka sa sereki talega na tauni ko Almolonga. E nanumi ni sa sivia na 90% ni kai Almolonga, era sa sucu vou me ra lotu vaKarisito. E na vica walega na yabaki sa oti, e a 4 wale tiko ga na valenilotu e ke. Ia nikua, e sa tubu me 23 na iwiliwili ni valenilotu. Na iotioti ni valeniveivesu e a sogo e na yabaki 1988. Sa sega tale ni yaco e ke na basu lawa. E sa vakayagataki vakavuqa na ikacikacivi “Taciqu” se “Ganequ” ni ra dau sota na tamata e gaunisala.

E na veivanua ka dau caka kina na gunu yaqona ni valagi e liu, era sa sogosogo mai, se ra sa basulaki me ra tara kina na veivale ni lotu se church hall. Na tiki ni qele ka sa tara tu kina oqo na Calvary Church, e a dau duri tu kina na otela ni bia levu duadua e Almolonga.

E veiyasana kece ko vuki kina, ko na raica ga na veivakalougatataki kei na sautu. Ko ira na dau kumukumuna na nodra sede me ra rawa ni volia kina e dua na asa, era sa draivataka tu na Toyota pick-ups.  Na trailer ka ra usana yani na nodra ivoli, era tui tu e na lori ni Mercedes Benz.

Na trailer ka ra usana yani na nodra ivoli, era tui tu e na lori ni Mercedes Benz.
Na trailer ka ra usana yani na nodra ivoli, era tui tu e na lori ni Mercedes Benz.

E kaya ko Pastor Harold Cabelleros mai na valenilotu ka yacana na El Shaddai Church e Guatemala City, ni vakavuna na veisau lelevu oqo na nodra veivutuni na lewena kei na veivakabulabulataki vakayalo ka yaco tu e ke.

“Na itovo ni nodra vakasama na lewe ni koro oqo e sa veisau e na sala e sa bau taucoko ka veivakurabuitaki,” e kaya ko Harold. “E sa veisau na nodra rai mai na dua na rai ni mate, mai na bula ni daumateni, na qaravi kalou lasu kei na vakatevoro, ka ra sa veisau ki na rai me ra vakarabailevutaka ga na matanitu ni Kalou – na sautu, veivaklougatataki, veivakabulai – kei na veika kece ka wili me veivakabulabulataki.”

E kaya ko Mariano ni cakacaka mana ka yaco e Almolonga, e rawa ni yaco e veivanua kece. Na ka e gadreva na Kalou me cakava, o ya, me vakaraitaka vei keda, ni rawa me da vakavinakataka na noda bula e na Nona veivakaukauwataki.” (Lavetaki mai na Christian Broadcasting Network)

Era sa vakadinadinataka na lewe ni koro ko Almolonga e dua na cakacaka mana ni veivakabulai – na sereki mai na veivakabobulataki ni valavala ca kei na butobuto, ki na dua na bula ni qaqa,  bula sautu kei na kalougata. Na uto ni tukutuku oqo, o ya, ni ra a ciqoma na qele kei na vanua na lewe ni koro oqo, ka ra lomana ka kauwaitaka. Oqo e dua na “bula veimaliwai” ka voqataka na vosayalayala ni Turaga me baleti Saioni, Jerusalemi kei na Lotu:

E na vuku i Saioni ka’u na sega ni tiko lo, e na vuku talega i Jerusalemi ka’u na sega ni vakacegu, ka me lako mada yani na nona veivakadonui me vaka na ka sa serau, kei na nona veivakabulai me vaka na cina sa caudre tiko. Ia na veimatanitu, era na raica na nomu veivakadonui; kei ira kecega na tui, na nomu lagilagi: ia ko na vakayacani e na yaca vou, o koya e na cavuta na gusu i Jiova. Ia ko na yaco mei sala vakaiukuuku e na liga i Jiova, kei na isala vakatui e na liga ni nomu Kalou. Ko na sega ni vakatokai tale, ko koya sa Biu; ia na nomu vanua e na sega ni vakatokai tale, na vanua Lala; ia ko na vakatokai ga, ko koya sa Marautaki, kei na nomu vanua, ko koya sa Vakawati: ni sa marautaki iko ko Jiova: ia na nomu vanua e na vakawati.

Ni sa vaka e dua na cauravou sa rau veiwatini kei na goneyalewa, e na veiwatini vakakina kei iko ko ira na luvemu; ia me vaka sa marautaka na watina na tagane sa qai vakawati, e na marautaki iko vakakina na nomu Kalou. (Aisea 62:1-5)

E sa yalataka oti ko Jisu ni na sega tale ni lala na vanua ko Jerusalemi, ia e na vanua ga ni reki kei na vakawati. Na vakawati e dua na veiyalayalati ka veivauci. E na gauna e rau veidonui kina na koro kei ira na lewena, vata kei na lewa ni Kalou, e na qai taqomaki ka maroroi tu na vanua, ka na qai sautu talega.

Io, na veitiki ni Vola Tabu oqo, e parofisai ka nanamaki tu ki na dua na siga me na vakasinaiti kina ko Jerusalemi e na lagilagi kei na yalododonu ni Kalou. Ia, na kena dina oqo, e na gauna era sa sega ni qai vakawaletaka kina na vanua ko ira era tiko kina,  ka ra mareqeta ka rekitaka ga, me vaka na nona vakawatitaka na goneyalewa e dua na tagane, e sa na qai vuataka na vuana na vanua. E yalataki na kena na vakataudeitaki na taukeni ni dua na vanua, e na gauna era tutaka kina na Kalou kei na Nona yalododonu, na lewe ni vanua o ya. E vakadinadinataka tiko na koro ko Almolonga na veivakalougatataki ni dua na veiyalayalati vakaoqo kei na Kalou.  Ka me vaka era kaya na lewe ni koro oqo, “Me vaka ga na Nona sovaraka na Kalou na veivakalougatataki e ke, sa rawa ni vakayacora talega e veivanua kece e vuravura taucoko.”

Noda Toso Ki Liu

Sa bau dua na itukutuku cecere ni veivakabulabulataki kei na veisau! Na noda Kalou e sa dua na Kalou veivakurabuitaki, ka ni gadreva me dua na Nona matatamata kei na Nona vanua vakai Koya. Veiwekani lomani, oqo e rawa ni tukuni talega baleti keda. Na kena gadrevi me da guta na Nona kaukauwa dau veivakavoui na noda Kalou lagilagi! Ka sega walega e na noda dui bula yadudua, ia e na noda veimatavuvale talega, ka vakakina na noda veitikotiko, noda veikoro noda veiyasana kei na noda veimatanitu. E sa waraka tu na veisereki na ibulibuli (creation).

Me da sa toso sara ki liu ka vulica na kena ivakavakayagataki na galala oqo ki na noda dui bula yadua, o koya ka na vakatarai keda me da vakayacora na veisau e na veiyasana e sa lesia vei keda na Kalou.

Back to Table of Contents

 

 

Wase 5 – Na Yasana Eda Lewa

E sa rui dede na noda ciqoma tu mai na ivakarau ni vakasama ni tamata druka, e na dua na vuravura ka sa bale tu. Eda se bulataka tu ga na noda bula me vakataki ira ka ra se cudruvi tu, ka sega ni vakataki ira era sa bula galala tu e na Nona veisereki na Tui. E dodonu me sa dua na veisau e na noda rai vakayalo, me da kila vinaka kina se ocei o keda, kei na noda itutu vei Karisito.

E dina ni da a sucu vata mai kei na bula e sa vakadukadukalitaki tu e na ivalavala ca; eda ivalavala ca kece, ka da na caka ca tu e na noda bula taucoko. Ia, e dodonu ga me da veisautaka na itovo ni noda rai mai na bula druka ki na bula qaqa.

E kaya vei keda na iVola Tabu ni sa soli oti vei keda na veika kece me vakarautaki keda me baleta na bulataki ni dua na bula qaqa ka savasava. E sa solia yadua vei keda na Kalou na veika kece e gadrevi me rawa ni da bulataka kina na bula e vakarokorokotaki ka qaravi kina o Koya. Ia, e na sega ni ra basika ga mai vakai ira ki na noda bula. E soli vakasala vei keda ko Paula:

Ia koi kemudou ka’u sa dau lomana, me vaka na nomudou talairawarawa e na veigauna sa oti, dou sa sega ni ia walega ni’u sa tiko vei kemudou, dou sa uasivi cake kina ni’u sa takali, dou kitaka vakakina na cakacaka dou sa bula sara kina e na rere kei na sautaninini.  (Filipai 2:12)

Na tubu vakayalo e vakamalua, ka gadrevi kina na vakalawataki ni bula. E na so na gauna ni yavala vakasauri na Kalou e na noda bula, me kauti keda ki na dua tale na ivakatagedegede, e dodonu me da vakatubura na itovo ni talairawarawa ka gadrevi e na vanua vou o ya.

E na talanoa veivakurabuitaki kei Almolonga eda sa raica mai, era sa yalogu na tamata me ra vakamuduo vua na Kalou ka vakalagilagi Koya e na vuku ni veivakalougatataki e sa sovaraki vei ira, e na masumasu, valu vakayalo, veisereki kei na talairawarawa – ka ra vakacecerei Koya e na vuku ni veivakabulabulataki kei na veisau e na vakuria mai. E na sala oqo, eda sa cakacakataka tiko kina na bulabula vakayalo. Na veika dredre eda sotava tiko, era na sega ni kau laivi rawa, me yacova ni da sa ciqoma na noda dui lesilesi e na bula e lewa ka qaqa. Ka me da sa vakatovotovotaka tiko oqo e na noda bula taucoko, me yaco me ra itovo tudei e na noda bula. E dua tale na kena ivosavosataki o ya, me da vakabulabulataka tiko na noda veiwekani kei na Turaga, me rawa ni da cakacakataka kina na noda vakabulai me yaco sara ki na kena icavacava.

E na wase oqo, eda na veivosaki tiko kina e na walu na ikalawa me da taura, me vakatuburi kina na noda bula ni lewa.

  1. Tinia na iValavala Ca

Na imatai ni kalawa ni noda vakatubura na noda bula ni lewa, o ya, e na noda vakanadakuya na noda bula makawa, ka vuki ki na bula vou:

E na vuku ni valavala e liu, mo dou biuta tani kina na tamata makawa, o koya sa ca mai e na vuku ni gagadre ca sa veivakaisini; mo dou vakavoui mai e na yalomudou kei na lomamudou; ka mo dou vakaisulu e na tamata vou, o koya sa caka me vaka na Kalou e na yalododonu kei na yalosavasava ni dina. ( Efeso4:22-24)

Me yaco me da rawa ni bulataka na bula ni lewa, e dodonu me da biuta tani na bula makawa, luvata laivi na bula ivalavala ca, vakota vakadua na veigagadre ca, ka ciqoma ka tokara na bula vou vaKarisito.

Kevaka mada ga eda a sucu mai e na ivalavala ca, ia sa rawa me da bula qaqa mai na ivalavala ca oqori, ka da curuma na bula oqo e na yalododonu kei na bula e vakatabui. Au vakabauta ni sa rawa vei keda na lotu vaKarisito, me da yacova e dua na ivakatagedegede ni bula vakalotu, o koya eda na rawa kina ni lako voli kina vakadede ka sega ni caka ca. Ni da vuki vua na Kalou e veisiga ka kerei Koya me vagolei keda tani mai na vere ni tevoro, e na cakacaka yaco na Yalo Tabu e lomada me vukei keda e na noda sasaga.

E veigauna ni da caka ca, ka vakabibi e na veigauna eda soro rawarawa kina ki na ivalavala ca e sa matau vei keda, eda sa vakatara tiko na meca me curu mai ki na noda bula kei na noda itikotiko, se vanua eda lewa. E na Efeso 4:27, e vakaroti keda ko Paula me da “kakua talega ni vakarawarawataki kemudou vua na tevoro.”

E vakaroti keda ko Paula me da “kakua talega ni vakarawarawataki kemudou vua na tevoro.”
E vakaroti keda ko Paula me da “kakua talega ni vakarawarawataki kemudou vua na tevoro.”

E veigauna ni da ivalavala ca, eda sa dolava tiko kina na katuba ni noda bula kei na veivanua eda lewa, me kabakoro mai kina na tevoro, ka mai vakaqaqacotaka na nona vakabobulataki keda. Ia, kevaka me da na qaqa, e dodonu me da biuta laivi na veitovo makawa ni ivalavala ca, ka tokara na bula vou vei Karisito.

  1. Ciqoma na Loloma nei Tamada

E vuqa sara vei keda na lotu, era sa calata tiko na bula ni lewa, baleta ni ra lecava tu na ibalebale ni loloma ni Kalou na Tamada. E ka ni rarawa ni lewe levu era a sotava na bula dredre e na matavuvale era a susugi mai kina, e na vukudra na itubutubu vakayago e a susugi ira mai. E vuqa beka era a sega ni lomani se a dau yali tu vakadede e dua vei rau na itubutubu. E so tale beka era a sotava na itubutubu era dau veivakarawarawataki, se daumateni, se dau lewai ira vakasivia na luvedra.

Oqo, e sega walega ni ivakatakilakila ni sa bale tu na vuravura eda bula tu kina, ia e tukuna talega na vuna e rawa ni katoni tu kina na rere e lomadra na gone, ka dau vakavuqa ni ra na dau rerere tu e na nodra veimaliwai kece, ni ra tubu cake tiko – ka wili kina na nodra veimaliwai kei na Tamada vakalomalagi, o Koya e sovaraka tu mai na Nona loloma vei keda e veisiga. Vei ira era sa sotava mai na rarawa kei na mosi e na veivuvale era susu mai kina, e na dredre dina vei ira me ra na ciqoma ni ra sa wili me ra luve ni Kalou, ia era na vakila tu beka ni ra luveniyali, ka ra sega ni vakaivotavota e na veisolisoli vakatui mai vua na Tamadra vakalomalagi.

Na Kalou e lomani keda e na dua na loloma eda na sega ni kila rawa na kena levu. E na levu ni Nona lomani keda, e a buli keda kina me da ucui Koya, me rawa ni veitokani kina kei keda yadua. E a solia mai na Luvena e duabau ka a vakatubura, me mai mate vakaloloma e na kauveilatai, me saumi kina na isau ni noda ivalavala ca, ka me sereki keda kina mai na veivesuki ni valavala ca kei na butobuto. E sa ciqomi keda na Kalou me da luvena, ka me da taukei-emuri ni Nona Matanitu. Eda na bula tu ka tawa mudu e na gagadre me da vakarokoroko Vua ka lomani Koya ga.

Ko Joni na Daulomani, e kaya vaoqo:

Raica na kena levu ni loloma sa ia vei keda na Tamada, me da vakatokai kina me da luve ni Kalou: ia eda sa vakakina. O koya oqo sa sega kina ni kilai keda ko ira na kai vuravura, ka ni ra a sega ni kilai Koya. (1 Joni 3:1)

Na vosa vaKirisi ni loloma, na agape, ka vakaibalebale ki na dua loloma e sega na kena iyalayala, se dua na magiti levu ni loloma. Oqo e dua na loloma ka sega ni cakacakataki rawa na kena isau, ka sega ni vakaiyalayala. E vakatakarakarataka tu na itovo cecere duadua ni Kalou; ni sa iKoya na loloma.

Kevaka ko wilika tiko na ivola oqo, ka ko vakila ni ko sega ni ciqoma rawa na loloma oqo baleta na veika rarawa ko sa sotava mai, ia mo yalovinaka mo vaqara e dua na isoqosoqo lotu, o koya e na vukei iko mo sereki ka vakabulai kina. E sa gauna oqo mo sa toso tani kina mai na valeniveivesu ni veivakabobulataki, ka toki ki na bula galala ni Nona loloma sega ni vakaiyalayala nei Tamada. Oqo sa tiki bibi ni noda bula ni lewa – e na noda yalomalumalumu me da masulaki, sereki, ka vakabulai na lomada, e na vuku ni veika e latia tu na noda bula qaqa vakai keda.

Tekivu mo vakasaqara na Turaga, vakarokorokotaki Koya, ka kerei Koya me vakatakilai Koya vakalevu cake vei iko. Tovolea mo vaqara mo curu ki na dua na mata lotu e vakarokorokotaki kina na Kalou kei na Luvena ko Jisu, ka ra talairawarawa na lewena ki na Nona ivunau kece.

Kerea na Kalou me kauti iko vakatitobu cake ki na Nona iserau. Vakarokoroko Vua, ka me vakayalo ka vakaidina na nomu qaravi Koya. Mo vakasaqarai Koya mo drau veitokani voleka e na nomu wilika na iVola Tabu e veisiga, mo rogoca kina na domona, ka masumasu vakakina Vua, me rogoca kina na domomu ko Koya. E Kalou yalodina ko Koya.

Vakarokoroko Vua, ka me vakayalo ka vakaidina na nomu qaravi Koya.
Vakarokoroko Vua, ka me vakayalo ka vakaidina na nomu qaravi Koya.

 

  1. Lomani Ira na Tamata Kece

Ni da sa ciqoma na loloma ni Kalou ko Tamada, ka da sa tubu me da yalodei kina, e sa na qai drodro yani na loloma oqo ki na noda veimaliwai kei ira na tani.

Na loloma sa ikoya na itovo me na vakatulewataka e dua na bula ka via veiliutaki kei Karisito. Ko iko kei au, e daru na rawa beka ni cakacaka tu e na qaqa, ka daru vakavuna na cakacaka mana e veivakurabuitaki, ia kevaka e sega vei kedaru na loloma, e daru sa tawa yaga walega ka daru na sega ni vakatubura e dua na ka yaga. Sa dodonu kina me daru guta vakalevu me daru bulataka na bula e vakayalo, me rawa vei kedaru me daru lomani ira ka vakalougatataki ira na tamata era gadreva na veivuke kei na loloma. E kaya oqo vei keda ko Paula, e na nona ivakavuvuli me baleta na loloma:

Kevaka ka’u sa vosataka na nodra dui vosavosa na tamata kei na vosa ni agilose, ka sega vei au na loloma, au sa vaka walega na kaukamea sa rorogo, se na lali sa tataqiriqiri. Ia kevaka ka’u sa parofisai rawa, ka kila talega na ka kecega sa vuni, kei na vuku kecega; ia kevaka sa tu vei au na vakabauta kecega, me’u kauta tani kina na veiulunivanua, ka sega vei au na loloma, au sa ka walega.

Ia kevaka ka’u sa vota noqu ka kecega, me’u vakani ira kina na dravudravua, ia kevaka ka’u sa solia na yagoqu me’u vakamai, ka sa sega vei au na loloma, sa sega ni yaga vei au.

Sa dau vosota vakadede na loloma, sa yalovinaka; sa sega ni vuvu na loloma, sa sega ni viavialevu, sa sega ni cakava na ka sa sega ni kilikili kaya, sa sega ni qara na ka me nona ga, sa sega ni cudrucudru, sa sega ni daulomaca; sa sega ni rekitaka na ca, ia sa rekitaka na dina; sa ubia na ka kecega, sa vakabauta na ka kecega, sa vakanuinuitaka na ka kecega, sa vosota na ka kecega.               (1 Korinica 13:1-7)

Na veitiki kece ni noda bula vata kei na Turaga e yavutaki e na veitokani – vata kei Koya, se vata kei na Yagona e vuravura. Mai na veitiki ni Vola Tabu oqo, e rawa ni da kaya, ni kevaka e dua na tamata vakabauta e sega vua na loloma, e kena ibalebale ni tu o koya e na dua na itutu ni yali vakayalo – ka rawa ni da kasamitaka, ni se sega ni se vakabulai dina vakayalo o koya oqo.

E gadreva dina ko Jisu me da duavata vakayalo; ka a masulaka ko Koya me da na sasagataka na duavata:

Ia ka’u sa sega ni masu e na vukudra walega oqo, ia e na vukudra talega era sa vakabauti au e na vuku ni nodra vosa: me ra duabau kecega; me vaka e daru sa duabau, Tamaqu, me ra duabau kei kedaru, me vakadinata ko vuravura ni kemuni sa talai au mai.

Ia na vakarokoroko ko ni a solia mai vei au, ka’u sa solia vei ira; me ra duabau, me vaka e daru sa duabau: me’u tu vei ira, ka mo ni tu vei au, me ra vakayacori sara me ra duabau ga; ia me kila kina ko vuravura ni kemuni sa talai au mai, ka ni kemuni sa lomani ira me vaka ko ni sa lomani au.  (Joni 17:20-23)

Ko Tamada vakalomalagi e dauloloma, dauveivosoti ka dau kauwaitaki ira kece na luvena. Eda a sega ni cakava e dua na ka me soli kina vei keda na loloma vakaoqo. Ia, e kerei keda na Kalou ko Tamada me da wasea na loloma oqo vei ira na vo ni Yagona.

E kerei keda na Kalou ko Tamada me da wasea na loloma oqo vei ira na vo ni Yagona.
E kerei keda na Kalou ko Tamada me da wasea na loloma oqo vei ira na vo ni Yagona.

 

  1. Vosoti Ira na Tamata

E kerei keda talega na tamada me da dau veivosoti. E yalodina ko Koya me solia vei keda yadua na Nona veivosoti, ka sereki keda mai na noda dinau ni ivalavala ca, ka sa namaki keda o Koya me da vosoti ira talega era caka ca vei keda. Eda kila mai na volavola nei Paula vei ira na kai Korinica me baleta na loloma, ni dodonu me da kua ni waraka sara na kere veivosoti, se me da katona tiko na veicala kece e caka vei keda. Na lewa me da vosota e dua, e dodonu me caka e na dela ni vakasama ni da sega ni namaka taumada na kere veivosoti, se na saumi ni ka eda vakayalia e na noda veilecalecavi. Na soli veivosoti, e sa dua na digidigi eda cakava baleta ni sa noda itovo tudei.

Ko Jisu e a kaya:  “Ia kevaka dou sa sega ni cudruvi ira na tamata sa caka cala, e na sega talega ni cudruvi kemudou na Tamamudou vakalomalagi; ia kevaka kemudou sa cudruvi ira na tamata sa caka cala, e na cudruvi kemudou talega e na vuku ni nomudou caka cala na Tamamudou.”  (Maciu 6:14-15)

Ko ikeda na tamata lotu vaKarisito, e dodonu me da tu vakarau ka gadreva talega me da vosota na nodra caka ca vei keda na tani. Kevaka eda sega ni vosoti ira, e na sega talega ni vosota na noda caka ca na Tamada vakalomalagi.

Ko ikeda na tamata lotu vaKarisito, e dodonu me da tu vakarau ka gadreva talega me da vosota na nodra caka ca vei keda na tani.
Ko ikeda na tamata lotu vaKarisito, e dodonu me da tu vakarau ka gadreva talega me da vosota na nodra caka ca vei keda na tani.

Vakananuma mada oqo.  Ni sa lili tu ko Jisu e na kauveilatai, e a qai tagi vei Tamana, “I Tamaqu, kakua ni cudruvi ira; ni ra sa sega ni kila na ka era sa kitaka” (Luke 23:34). E a sega ni waraka ko Jisu na nodra kere veivosoti ko ira era vakamatei Koya tiko. Sa vakakina ko keda na via muri Jisu; e dodonu me da soli veivosoti ga, ka kua ni waraka me kerei taumada vei keda.

Au se nanuma vinaka tiko oqo e dua na gauna ni a vakamavoataki kina vakaca na yaloqu, e na dua na kisi ni veiliumuritaki. Dede ga vakalailai, au sa vakila ni’u sa katona tiko na lomaca e na vukudra o ira era a cakava vei au na itovo ca o ya. Ia, au a raica sara vakatotolo, ni dina beka ni’u a tu e na dodonu, ia au sa tekivu vakayalia na noqu bula vakacegu. Au sa vakila ni dua na ilatilati e sa wasei au tani tu mai vua na Turaga.

E na gauna au qai vakila kina na noqu cala e na noqu katona tiko na yalokaukauwa kei na yaloca, au sa vakatulewataka sara ga e na tiki ni gauna o ya me’u vakatusa na noqu ivalavala ca, ka me’u veivutunitaka. Au a tusanaka kece na mavoa ni yaloqu vua na Turaga, ka’u kerei Koya me vukei au me’u lomani ira e na Nona loloma, na tamata era caka ca vei au.

E a qai yalodina na Kalou me rogoca na noqu masu. E a vakasinaita na yaloqu e na loloma e veivakurabuitaki na kena titobu. Baleta ni a vosoti au na Kalou, e a qai vua na noqu talairawarawa: me yacova mai nikua, au sa dau marautaka dina na gauna au tiko kina kei ratou na noqu icaba ka keitou a veilecalecavi tu e na dua na gauna. E a sega ni mani kadre e lomaqu na yalo ca.

Au sa qai kila na kaukauwa eda rawata ni da vosa vakalougatataki ira era caka ca vei keda. E na gauna e tubu mai kina e dua na veivakacacani se veivakamavoataki, e ka bibi dina na ivakarau ni noda ciqoma. Ni da digia me da soli veivosoti, e vukei keda me da vaqaqacotaka na noda bula ni lewa, baleta ni vakatubura na itovo nei Karisito e na noda bula.

Na soli veivosoti e vakaramusutaka talega na dakui Setani. Au sa vulica e na noqu bula vakalotu, ni Turaga e rawa me valu e  na noqu ivalu kece ka na qaqa vakalevu cake; ka vakalailai na noqu qaqa kevaka au valu ko i au. E Nona mesamesa na veivakavinakataki kei na veivakavoui. Kevaka e to kei keda na Kalou, ocei me na rawa ni saqati keda?

  1. Vakatubura Nomu Bula ni Lewa E Na Nomu Talairawarawa

E dua vei ira na ivakavuvuli yaga me da vakatubura kina na noda bula ni lewa, o ya me da yalomalumalumu ka talairawarawa vei ira era veiliutaki. Eda na sega ni vakila na galala dina kevaka e sega vei keda na yalomalumalumu vakaoqo. Oqo e wili talega kina na noda yalomalumalumu vei ira na watida, vei ira na noda iliuliu vakacakacaka, vei ira era noda iliuliu e loma ni lotu, vei ira na iliuliu vakamatanitu, ki na Vosa ni Kalou ka vakakina Vua na Kalou. Kevaka e sega na yalomalumalumu kei na talairawarawa, e na sega talega na lewa.

Ko Jisu, e a vulica na yalomalumalumu kei na talairawarawa mai na rarawa, kei na bula e qaqa mai na ivalavala ca. E a vulica na talairawarawa me yacova na Nona solia na Nona bula – ka a cakava tu e na yalo ka sega ni vosakudrukudru, ia e ciqoma ga e na Nona kila tu na bibi ni veika e na caka Vua. Sa dodonu me vakakina na noda ivakarau  o keda. Me rawa ni da bulataka na bula yalomalumalumu, e dodonu me da talairawarawa Vua na Tamada, ki na Nona Vosa, kei na Nona ivakaro kece. Na talairawarawa nei Jisu e a baleta na Matanitu ni Kalou; e vaka talega kina na noda talairawarawa o keda.

Me da veivosakitaka mada vakalekaleka na vei vanua eda gadrevi kina me da yalomalumalu ka talairawarawa kina, me rawa ni da vakatubura kina na noda bula ni lewa.

E na Noda Vuvale

Na noda veivuvale e dodonu me ivakaraitaki ni loloma ni noda Turaga. Ko ira na veiwatini, e dodonu me ra vakamalumalumutaki ira vei watidra e na loloma.

Oi kemudou na yalewa vakawati, mo dou dui

Ko ira na veiwatini, e dodonu me ra vakamalumalumutaki ira vei watidra e na loloma.
Ko ira na veiwatini, e dodonu me ra vakamalumalumutaki ira vei watidra e na loloma.

vakamalumalumutaki kemudou vua na watimudou, me vaka vei koya na Turaga.

Ni sa ulu ni watina na tagane, me vaka sa ulu ni soqosoqo lewenilotu na Karisito, ia na iVakabula talega ni yago ko Koya. Ia me vaka sa malumalumu na isoqosoqo lewenilotu vei Karisito, me ra vakatalega kina na yalewa vei ira na watidra e na ka kecega. (Efeso 5:22-24)

E na nona vola ko Paula na tikina oqo, e a dusia tiko o koya na sema vakayalo e semati rau vata e dua na tagane kei na watina, e na nona vakatauvatana na veimaliwai, na veitokani, kei na isema vakayalo ka semati rau ko Karisito kei na Lotu. Na vosa vaKirisi makawa ni ulu, o ya na kephale, ka ra vakadewataka na dau vulica na iVola Tabu me vu – e na vakasama ni sa ulu ni uciwai na vuna. Oqo e kaya vei keda ni ko Ivi, e a vu mai vei Atama.

Na veimaliwai ni tagane kei na watina, e sega ni kena ibalebale na nona vakatulewa kaukauwa e dua vei rau me lewa taucoko na bula nei watina, ia e veimaliwai veilomani ga. E na levu ni Nona lomana na Nona lotu ko Karisito, e a solia kina na Nona bula e na vukuna. Na nona loloma na tagane, e dodonu me vakaraitaka na nona gagadre me lomana ka soli koya e na vukuna na watina kei ratou na luvena. E dodonu na yalewa me vukea na watina e na nona itavi ni iliuliu ni vuvale, ka me veiqaravi e na nona rogoca na watina.

Ko ira na gone me ra vakamalumalumutaki ira vei ira na nodra itubutubu, e na nodra tuberi cake tiko e na ivakavuvuli ni Turaga. Ni ra sa qase cake mai, e dodonu me ra vakaraitaka tiko ga ni ra dokai ira ka vakarorogo vei ira.

Oi kemudou na gone, dou talairawarawa vei ira na nomudou qase e na ka sa vinaka vua na Turaga; ni sa dodonu oqo. Mo vakarokoroko vei rau na tamamu kei na tinamu;(oqo na ivunau taumada sa dua kina na vosa ni yalayala); mo vinaka kina, mo bula vakadede talega e vuravura. (Efeso 6:1-3).

Vei ira kece na iVunau e Tini, oqo na imatai ni vunau ka tiko kina na vosa ni yalayala, ka kena ibalebale, kevaka eda vakamuria, e na solia na Turaga na veivakalougatataki ni bula vinaka kei na bula balavu.

E na gauna vata talega, e solia na Kalou na ivakaro vei ira na tama:

Oi kemudou talega na qase, dou kakua ni vakacudrui ira na nomudou gone: ia dou vakavulici ira e na vunau kei na ivakavuvuli ni Turaga.  (Efeso 6:4)

Ko ira na tama kei na tina, e dodonu me ra tuberi ira na gone e na sala me ra muria. Ia na dodonu ni lewa ka tu vei ira na itubutubu, e sega ni dodonu ni vakayagataki vakatani me ra vakalolomataki, vakararawataki se lewai vakasivia kina na gone. Ko ira na itubutubu, me ra lomana vakalevu na Turaga kei na Nona itovo kece, ka me ra vakatovotovotaka na itovo oqo e loma ni vuvale. E na qai yaco me vakanamata kina na lomadra na itubutubu ki na lomadra na luvedra, ka na qai vakanamata kina na lomadra na gone vua na iVakabula.

Ko ira na tama kei na tina, e dodonu me ra tuberi ira na gone e na sala me ra muria.
Ko ira na tama kei na tina, e dodonu me ra tuberi ira na gone e na sala me ra muria.

E a parofisaitaka ko Malakai e dua na vosa momona me baleta na lako mai nei Joni na Daupapitaiso:

Raica au na talai Ilaija na parofita vei kemudou e liu, e na qai lako mai e muri na siga i Jiova e levu ka rerevaki: ia e na vagolea ko koya na lomadra na qase vei ira na gone, kei na lomadra na gone vei ira na nodra qase, de’u lako mai ka cudruva na vanua e na veivakarusai.  (Malakai 4:5-6)

Ko Joni na Daupapitaiso e a talai mai ni bera na lako mai ni Turaga ko Jisu, me mai saumaka na lomadra na qase vei ira na gone, me ra lomana na Kalou, ka me mai tuberi ira era talaidredre ki na nodra vuku na yalododonu (Raica na Luke 1:17). Na savasava kei na yalododonu e na matavuvale, e a ka e vakanamata kina na yalo ni Kalou, e na kena tauyavu na veiqaravi nei Jisu. Kevaka e a sega ni saumaki na lomadra na qase vei ira na gone, ke a kena itinitini na cudruvi ni vanua.

E Vanua ni Cakacaka

E vanua ni cakacaka ka vakakina e na yasa ni vuravura cava eda tiko kina, e dodonu me da ivakaraitaki vinaka tiko:

Ka mo dou gumatua sara mo dou tiko malua, ka dau ia na nomudou cakacaka, ka dau cakacaka e na ligamudou, me vaka keitou a vakarota vei kemudou; mo dou ia tiko na ivalavala e kilikili ki vei ira e taudaku, ka mo dou kakua ni dravudravua e na dua na ka.  (1 Cesalonaika 4:11-12)

Oi kemudou na tamata, mo dou talairawarawa vei ira na nomudou turaga vakayago e na ka kecega; kakua ni ia walega e na matanavotu, me vinakati kemudou kina ko ira na tamata; dou ia ga e na loma dina, ni dou sa rerevaka na Kalou: ia na ka kecega dou sa cakava, kitaka mai na vu ni yalomudou me vaka vua na Turaga, me kakua ni vaka walega vei ira na tamata; ni dou sa kila ni dou na rawata mai vua na Turaga na ivotavota me kena isau: dou sa qarava na Turaga ko Karisito. Ia ko koya sa caka ca e na rawata na kena isau ni ca sa cakava; ka sa sega ni vinakati vakailoa e dua na tamata.  (Kolosa 3:22-25)

O keda na tamata lotu vaKarisito, eda sa vakaroti me da kitaka na noda itavi me vaka eda sa cakava tiko e na vukuna na Noda Turaga. Me da qarava na noda cakacaka me vaka ga e noda iliuliu ni cakacaka ko Karisito, ka da kila ni na saumi keda o Koya.

Me da qarava na noda cakacaka me vaka ga e noda iliuliu ni cakacaka ko Karisito, ka da kila ni na saumi keda o Koya.
Me da qarava na noda cakacaka me vaka ga e noda iliuliu ni cakacaka ko Karisito, ka da kila ni na saumi keda o Koya.

Na vakamalumalumutaki keda, e sega walega ni ka eda vakatulewataka me da cakava, ia e sa yaco me noda itovo ni bula tudei. Taura mada ke sa kerei iko ko nomu boso mo cakava e dua na itavi. Ko sa cakava sara na itavi o ya, ia e lomamu, e sa tubu mai kina na vosakudrukudru, na cudru kei na loma ca. E na kisi oqo, ko a talairawarawa, ia ko a sega ni yalomalumalumu, baleta na lomamu e a sinai tu e na yalo ni veisaqa. Na ituvaki ni lomada e dodonu me sala vata kei na veika eda vakaraitaka e taudaku e na noda cakava na cakacaka. Na noda ciqoma e na yalomalua kei na yalomarau vaKarisito na ivakaro ni cakacaka kece eda vakaroti me da qarava, sa ibalebale ni noda vakamalumalumutaki keda vua na noda iliuliu ni cakacaka.

Ira na Veiliutaki e na Lotu

E sa lesia oti na Kalou na tamata me ra yadrava na noda bula vakayalo, me vukei keda me da tubu kina, ka me da yacova na isausau kece e gadreva vei keda na Kalou. Eda raica e vuqa na kena vakaraitaki e na iVola Tabu – na veimaliwai ni veitokani kei na veituberi vakayalo: Ilaija kei Ilaisa, Paula kei Timoci, Mosese kei Josua, Jisu kei ratou na tisaipeli – me da cavuta ga e vica. E na veimaliwai e vica oqo, na veidraki ni bula duidui, era a vakayagataki me ra iyaya ni veivakatavulici kei na veituberi vakayalo. E a vuli mai vua na qasenivuli o koya na gonevuli, ka a qai kauta na veilumuti oqori ki na itabatamata ka tarava.

Oqo e dua na ivakavuvuli bibi: me yaco me da lewa, e dodonu me da tiko e na ruku ni lewa. Me yaco me da tubu, e dodonu me da vakavulici. E kena ibalebale oqo ni da vakalougatataki ira na iliuliu e loma ni noda ivavakoso. Eda vuli mai vei ira era sa kacivi me ra liutaki keda. Eda qai veitokani kei na dua na iliuliu, se dua na ilawalawa se isoqosoqo lailai, me da dui veiyadravi e na vuku ni noda bula vakayalo; oqo e rawa ni dua na italatala, qasenivuli ni Vola Tabu, soqosoqo ni vuli Vola Tabu, mata masumasu – o ira ka ra na rawa ni tuberi keda, masulaki keda ka wasea vei keda na vuku mai Vua na Kalou.

E na Matanitu ni Kalou, e sega ni dodonu me dua e tu ga vaka ikoya; o keda kece, e dodonu me dui tiko e dua e tuberi keda ka yadrava na noda bula vakayalo. Mai na veitokani vakayalo vakaoqo,  e na basika kina na tubu, na galala kei na matua vakayalo – ka na yaco me na vakavuana e na nomu na kacivi mo tuberi ira na gone sobu vakayalo.

 e dodonu me dui tiko e dua e tuberi keda ka yadrava na noda bula vakayalo.
E dodonu me dui tiko e dua e tuberi keda ka yadrava na noda bula vakayalo.

Ia, mo nanuma tiko ni sega ni ibalebale ni veitokani vakaoqo, me dua e sa lewai iko taucoko. Na veitokani vakaoqo, e nakiti me ia kina na veituberi, na veivakatavulici, na vakatovotovotaki ni veilomani, ka kevaka e gadrevi, na veivakadodonutaki.

Ira na Veiliutaki Vakamatanitu

E na Nona a bula voli e vuravura ko Jisu, e a vakamuria na veiliutaki kei na ivakaro kece ni matanitu kei na lotu. E dua na kena ivakaraitaki, ni gauna e a kacivi kina na ivakacavacava ni Vale ni Soro, e a talai Pita ki na drano me la’ki siwata mai kina e dua na ika. E na nona dolava na gusu ni ika ko Pita, e a qai kunea kina e dua na ilavo, ka a veirauti vinaka sara kei na ivakacavacava e a gadrevi me rau sauma ko Jisu kei Pita.

E na gauna e a tarogi kina ko Jisu me baleta na saumi ni vakacavacava ki na matanitu, e a qai kaya, “Mo dou qai solia vei Sisa na ka nei Sisa; vei Koya talega na Kalou na ka sa nona na Kalou” (Maciu 22:21). E dina beka ni a tamata vakavuravura ka daulewa voravora ko Sisa, ia e a taura tu e dua na itutu ni lewa ka dodonu me vakamuri na nona veiliutaki.

E na gauna nikua, eda sa gadrevi vakakina me da muria na lawa kei na nodra lewa na veiliutaki vakamatanitu, me vakataki ira na turaga-ni-lewa kei ira na ovisa. E na noda talairawarawa ki vei ira na veiliutaki, e na rawa ni qai vakatetei kina na Matanitu ni Kalou.

Na Vosa ni Kalou

O koya ka a vola na ivola vei ira na kai Iperiu, e cega vei keda e so na veika veivakurabuitaki mai na Vosa ni Kalou. Vakanananu mada vakalailai e na veivosa oqo:

“Ni sa bula na vosa ni Kalou, ka kaukauwa, ka gata vakalevu, ka mucu ga na iseleiwau batirua, ka suaka me wasea rua kina na lomada kei na yaloda, kei na noda isema kei na uto ni sui, a sa vakalewa sara na nanuma kei na inaki ni yaloda.” (Iperiu 4:12)

Na Vosa ni Kalou e ka bula, kaukauwa ka yavala. E vaka e dua na iseleiwau batirua ni suaka sobu na noda bula ka vakatulewa e na veika e cereki mai. E curu sara ki na veika e vunitaki tu e na lomada mai loma sara, na veika ka sega ni vunitaki walega mai vei ira na tamata, ia e vunitaki tale tu ga mai vei keda vakai keda. E kauta cake mai ki na rarama na veika eda a sega ni bau kila ni tu e lomada. Na Vosa ni Kalou, e vurevure levu duadua ni veivakadodonutaki kei na veivakatavulici e na noda bula.

E vaka e dua na iseleiwau batirua ni suaka sobu na noda bula ka vakatulewa e na veika e cereki mai.
E vaka e dua na iseleiwau batirua ni suaka sobu na noda bula ka vakatulewa e na veika e cereki mai.

Na Turaga Vakai Koya

Noqu itokani, e veigauna kece eda sotava kina na veiliutaki, eda sa sotava tiko na Kalou. E dodonu me da vakamalumalumu Vua kei na nona iVakarau kece. Me da lomani Koya, lomani ira na tamata, dau masumasu, dau vakarokoroko, dau wili Vola Tabu, ka marautaka na noda gauna vata kei na Turaga. Na Same 37:4-9, e sa dua na tiki ni Vola Tabu momona, ka sinai e na vosa ni veivakalougatataki vei ira era vakamalumalumutaki ira ka talairawarawa Vua:

Ia mo rekitaki Jiova; e na solia vei iko ko Koya na ka sa gadreva na yalomu. Laiva na nomu sala vei Jiova; vakararavi talega Vua, ka na vakayacora ko Koya. Ia e na vakaraitaka ko Koya na nomu yalododonu me vaka na rarama, kei na ka ko sa lewai kina me vaka na sigalevu. Vakarorogo vei Jiova ka waraki Koya tiko: kakua ni vakararawataki iko e na vuku ikoya sa tamata yaco tiko, e na vuku ni tamata sa vakayacora tiko na nona inaki ca. Kakua so ni cudru, biuta ga na daulesavi; kakua ni vakararawataki iko mo cala kina. Ni na muduki tani na daucaka ca; ia ko ira sa dau waraki Jiova, era na taukena na vanua.”

Kevaka eda sa yalodina vua na Kalou, e na yalodina talega vei keda ko Koya. Ni da yalomalumalumu Vua ka cabora na noda ka kece Vua, e na qai dro tani na meca. Ko ira era lomana na Turaga ka muri Koya, era na kunea na bula, na veisereki, na gagadre ni yalodra, na veivakadonui, ka ra na qai taukena na vanua.

 

  1. Tubu Mo Veiliutaki

Au a sa tara mai vakalailai e dua na ka, ka’u na via veivosakitaka ka vakadeuca vakatitobu cake. E na noqu lakova na noqu veikacivi e veiyasai Amerika kei vuravura, e dua na taro au dau tarogi kina vakavuqa, e vaka koto oqo: “Ko a yaco vakacava mo taura e dua na itutu ni veiliutaki? Na cava e a cakava na Kalou e na nomu bula me soli kina vei iko na itutu oqori?” Ia, au kila ni yalodra e vaqara tale tiko ga na ka au a vaqara tu e na gauna e a tuberi au kina na Turaga ki na sala au sa tu kina oqo. Au a vakila ni a tu na veikacivi e na noqu bula, ia au a se sega ni kila vinaka sara na kena ibalebale kece.

Me vakataki ira ga oqo, au a sega ni vaqara tu na itutu ni veiliutaki: ia au a guta vakalevu tu me’u kila vakatitobu cake na noqu Turaga, me’u vakaivotavota e na veika e cakava tiko, ka me’u vakaitavitaki au e na itavi ga e soli vei au me’u qarava. Au a guta ga me’u tiko e na vanua au raica ni cakacaka tiko kina na Turaga.

Ka sala e a tuberi au kina o Koya me’u muria, e se dodo tiko ga oqo e mataqu. E na gauna e so au sa dau nanuma kina ni’u sa kila na Nona inaki vei au, e qai dau vosa mai na Turaga, ka qai veisautaka tale na vanua me’u muria!

Ia na ikalawa me da taura me da vakatubura kina na noda bula ni lewa, sa ikoya oqo: Me yaco mo veiliutaki, e dodonu mo veiqaravi, ia me kua ni vu ni nomu veiqaravi na veiliutaki. E dau totolo sara na Nona dusimaka vei iko na Turaga, kevaka e curu mai ki yalomu na nanuma cala o ya. E dau sega ni cala, ni veigauna au dau nanuma kina ni sa levu na ka au kila, ka sa dodonu me soli vei au na veiliutaki kei na veidokai, ni dau vakayagataki ira na tamata se na veidraki ni bula e so na Turaga, me vakatavulici au e na yalomalumalumu.

Me yaco mo veiliutaki, e dodonu mo veiqaravi, ia me kua ni vu ni nomu veiqaravi na veiliutaki.
Me yaco mo veiliutaki, e dodonu mo veiqaravi, ia me kua ni vu ni nomu veiqaravi na veiliutaki.

Na Kalou duadua, o Koya e veilaveti cake, ka sega ni tamata, ka dau kauti keda taumada me da curuma e dua na ilakolako ni veivakatabui. Na ilakolako oqo e dau yaco vakawasoma e na noda kacivi me da veiqaravi ka me da vulica kina na yalomalumalumu kei na talairawarawa. Raica mada na Nona a vosa vei ratou na Nona tisaipeli ko Jisu, e na gauna e a mai kerea kina na tinadrau ko Jemesa kei Joni, me soli vei rau na luvena na idabedabe vakatui e yasa i Jisu, e na Nona matanitu:

Ia ni ra sa rogoca ko ira na lewe tini, era sa cudru sara vei rau na veitacini. A sa kacivi ira mai ko Jisu, ka kaya, Dou sa kila, ni ra sa lewai ira na veimatanitu na nodra turaga, ka sa veitalia vei ira ko ira sa qaqa. Ia e na sega ni vakakina vei kemudou; ia me nomudou tamata ga ko koya yadua vei kemudou sa viavia turaga: me vaka sa sega ni lako mai na Luve ni tamata me qaravi, ka me dauveiqaravi ga, ka me solia na Nona bula me kedra ivoli e lewe vuqa” (Maciu 20:24-28).

Ko Jemesa kei Joni, e rau a sa lako voli mai kei na Turaga, vuli mai Vua, veitokani vata kei Koya, vakani ira na lewe vuqa, veilakoyaki mai na dua na koro ki na dua tale, ka qarava e vuqa na itavi, me vakavureya vei rau na nanuma, ni sa na vakaio ko Jisu ki na kerekere nei tinadrau. E dusimaka ko Jisu ni dau rawarawa me da vakacalai e na noda sa nanuma ni da sa vakadonui, e na levu ni ka eda sa cakava tiko e na vuku ni matanitu ni Kalou. Ko ira era dau veiliutaki dina, e kaya ko Jisu, e sega so ni ka bibi vei ira na nodra vakaliuci, ia era vakabibitaka ga na loloma, na veikauwaitaki kei na nodra gadreva me ra vakavinakataka na veika e leqa tu e na vuravura bale oqo. Sa kena ibalebale o ya, ni o koya e gadreva me cecere, e dodonu me dauveiqaravi.

Au gadreva me’u kaya talega e ke, ni yasana kadua ni veiliutaki, o ya, na yalowele vakayalo, ka vakamacalataki ira era vakawaletaka na veikacivi ni Turaga ki na itavi era kacivi kina. E a vosataki ira tiko e so vakaoqo na dauvolavola vei ira na kai Iperiu, ka kaya:

E vuqa na ka sa vo me keitou tukuni koya kina, ia ka sa dredre ga na kena ibalebale, ni sa sega vei kemudou na daliga rogo. Ni sa dodonu mo dou rawata makawa mo dou ivakavuvuli, ia ka sa qai yaga mo dou vakatavulici tale se cava na vu ni vakavuvuli ni Kalou; sa yaga talega vei kemudou na wai-ni-sucu ka segai na kakana dina. Ni sa sega ni kila vinaka na ivakavuvuli ni veivakadonui, ko koya sa gunuva walega na wai-ni-sucu; ni sa gone lailai ga. A sa yaga vei ira sa matua na kakana dina, o ira era sa vakarautaka na yalodra e na ivalavala, me ra vakalewa rawa na ka se vinaka se ca.

Na yalowele vakayalo e rawa me tarova na noda kila na noda isolisoli kei na noda qaqa, ka na rawa me vakadidivarataki keda ki na domo ni Kalou. E dodonu me yadra tiko na yaloda, e na noda tiko ga e na iserau ni Kalou, kei na noda dau wilika na iVola Tabu ka masumasu tiko. E na noda vakalawataka vakaoqo na noda bula vakayalo, eda na qai rawa me da vakatubura kina na noda rogoca ka ciqoma na veivakatavulici mai vua na Turaga.

E dodonu me yadra tiko na yaloda, e na noda tiko ga e na iserau ni Kalou, kei na noda dau wilika na iVola Tabu ka masumasu tiko.
E dodonu me yadra tiko na yaloda, e na noda tiko ga e na iserau ni Kalou, kei na noda dau wilika na iVola Tabu ka masumasu tiko.

 

  1. Qarauna na Rere kei Na Tawa Vakabauta

E dua na tiki bibi ni kena vakatuburi na bula ni lewa, o ya na vakabauta, ia e vuqa vei keda, eda se dau vesuki tu ga e na rerere kei na tawa vakabauta.

Ko Paula, e vakatauvatana na rerere ki na bula bobula:

Ni dou sa sega ni rawata tale na yalo ni bobula mo dou rere; ia dou sa rawata na Yalo Tabu dou sa vakabauti kina me gone, o koya eda sa kaci kina, Apa Tamada. (Roma 8:15)

Na Vosa Vakaibalebale e vakatoka na rerere me dua na dai e veivakatacoritaki:

Na rerevaka na tamata sa da tacori kina; ia ko koya sa vakararavi vei Jiova e na tiko vinaka. (Vosa V’balebale 29:25)

Eda sa vakila oti kece na rere ni da sotava na veika rerevaki, na ca kei na mosi. E na kena ivakatagedegede levu duadua, na rere e rawa me vakavuna na paralase ni vakasama. Na rere e rawa ni da nanuma kina ni sa sega na yaga ni noda bula, ka da rere kina me da ciqoma na veika kece e vakarautaka tu na Kalou me noda.

Na tawa vakabauta e kena ibalebale, na noda sega ni via solia na noda veivakabauti. Kevaka eda katona tiko na tawa vakabauta, eda sa kaya tiko vua na Turaga ni da sega ni vakabauta na Nona yalovinaka, na Nona yalodina kei na Nona vosa ni yalayala kece. Na tawa vakabauta e kaya tiko: “Kemuni na Kalou, na Nomuni vosa ni yalayala e na cakacaka ga vei ira na vo ni tamata kece, ia era sega ni cakacaka rawa e na noqu bula.” E rawa talega ni vakavuna na noda dokadoka, e na noda kaya: “Sa tu kece vei au na isau ni taro kece au gadreva; ka’u sega kina ni gadreva na Kalou.” E rau itutu ni bula vakarerevaki ruarua o rau oqo. Na rerere kei na tawa vakabauta, e rawa ni rau vakaparalasetaki keda, me da sega ni qaqa rawa, se vakarabailevutaka rawa na Matanitu ni Kalou.

Au via wasea mada e ke e dua na italanoa me baleta na noqu bula vakai au, e na noqu sa la’ki tacori tu e na dai ni rere kei na tawa vakabauta, ka’u sa vakasaqaqara matua me’u kunea na kena iwali.

Au a ciqomi Jisu me noqu iVakabula ni’u a se qai yabaki tinikarua, ka’u a muri Koya tu e na dua na gauna balavu. Ia, e na dua na gauna e na noqu sa matua mai, au a sa tekivu bulataka e dua na bula ka veisaqasaqa kei na veituberi e a caka vei au. E a tolu na yabaki na balavu ni noqu sese tu oqo, ka’u rawa ni kaya ni levu na ka au a cakava e na loma ni gauna o ya, e sega ni ra ka me’u na dokai kina. Au sa kalougata ga ni ra dau masulaki au tu na noqu itokani, rau na noqu itubutubu kei rau na tukaqu kei na buqu! Na nodra dau masulaki au, e a qai rogoca na Kalou, ka qai vagolei au tani kina mai na bula ni valavala ca kei na veisaqasaqa o ya, ka me’u vakanamata tale Vua.

Ia, a se sega ni oti e kea na noqu ivalu. E dina ga ni’u a sa veivutuni, ka’u a sa vakatusa tale na noqu bula vua na Turaga, ia e dua na domo dauveivakasosataki, e a sega ni cegu me tukuna tiko vei au na vosa ni rere, vakatitiqa kei na tawa vakabauta. E a se tadola tu na katuba vua na meca me curu mai ka mai vakarerei au ka vakasosataka na noqu bula.

Na veivakasosataki oqo, e a yaco tiko vei au me rauta e vica na yabaki; ka sa bau dredre dina vei au me’u vakayalia. Au a sega ni cegu na rogoca tiko na lasu, ka kaya tiko vei au ni’u se sega dina ni vakabulai, baleta na bula ivalavala ca au a bulataka tu e na tolu na yabaki o ya. “Ko nanuma tiko ni ko sa vakabulai,” e dau kaya tiko na domo o ya, “ia ko se sega ni vakabulai dina. Ko na sega ni kunea rawa na veivakadonui ni nomu sa vakabulai. Sa sega na yaga ni nomu bula.”

Baleta ni’u a vakatara tiko na rere me katoni e lomaqu, e a sega kina ni rawa me’u vakabauta ni kaukauwa nei Jisu e rawa ni vakabulai au. E a qai yacovi au e dua na vuturi ni yalo vakaitamera, ka vu mai na noqu nanuma ni sa sega dina na yaga ni noqu bula. E na so na siga, e sa sega sara ga vei au na kaukauwa se na gagadre me’u duri mai na noqu imocemoce. Na ka duadua e qai vakauqeti au me’u yavala tiko, o ya na noqu itavi vua na luvequ yalewa lailai yabaki rua.

E na dua siga e na nona a moce tiko, e a qai luvuci au mai vakasauri na yalorarawa levu, ka’u a lutu sobu ki na neitou fuloa e na tagi. “Turaga,” au a kaya, “au sa kukube matua ki na tutu ni nomuni isulu, ka’u sa vakanamata vei Kemuni, me yacova ni’u sa kunea e dua na iwali ni veika rarawa oqo. Turaga, au sa digitaka me’u vakabauti Kemuni.”

E na gauna vata ga o ya, au sa rogoca na domo inoqu lewa lailai ni sa kaci tiko mai. Au a mani keveta mai ka keirau veikau yani me keirau la’ki veivakani e vale-ni-kuro. Au a vakadaberi koya e nona idabedabe, ka’u dabe sobu sara e yasana me’u raici koya tiko ni kana. Au a tovolea e na noqu igu taucoko me’u vakaraitaka tiko ni’u tina ni gone mamarau, ia au kila ni sa dredre dina vei au.

E na nona a kana tiko o noqu lewa, e a mani dreta na nona rai e dua na ka, me vakavuna me rai kina ki tautuba. E vakalailai ga, e a sa tekivu suwaigelegeletaka na yavana ruarua, ka kaci mai vei au e na mata dredredre, ka ni vaka e vakalasai koya e dua na ka e raica tiko e tuba, “Nana, Nana, sa lasa sara ga!”

“Na cava e lasa, luvequ?”

E a qai dusi ki tuba e na mata dredredre ka kaya, “Rai mada i tuba, Nana.” E a qai siro sobu mai nona idabedabe, ka tekivu tayabe me vaka e dua na soti lailai e yadrava tiko e dua na itkotiko, mai na imatau ki na imawi ka mai lesu tale. “Nana, o ya e dua na agilosi, vata kei Jisu. E rau mai raici iko.”

Au sa sega ni qai tarova rawa na wai ni mataqu, e na kena sa luvuci au na Nona rogoci au na Turaga, me mai vakadeitaka na Nona tiko vata kei au.

E na bogi o ya, au sa nanuma kina me’u la’ki kere veimasulaki e valenilotu. Era sa valu tiko e na vukuqu na Turaga kei ira na nona agilose, ka oqo na gauna me’u sa valu talega kina ko i au. Ni oti ga na gauna ni masu e na yakavi o ya, au a lako totolo sara ki cake, ka la’ki kerea sara e dua vei ira na noqu itokani voleka ka qase talega ni lotu, me masulaki au. E na nona tabaki au ga me tekivu masu, au  sa vakila na kena sobu mai na Yalo Tabu. Sa kaukauwa dina na Nona tiko, ka’u sa sega ni dabe rawa kina vakadodonu e na noqu idabedabe. E a qai kaya na Yalo Tabu vua na noqu itokani me tabaka na mataqu, ka me kerea Vua me vakaraitaka vei au na veika e gadreva me’u raica.

E na nona tabaki au ga me tekivu masu, au  sa vakila na kena sobu mai na Yalo Tabu.
E na nona tabaki au ga me tekivu masu, au sa vakila na kena sobu mai na Yalo Tabu.

E vakasauri ni’u sa vakila ni’u sa kau vakayalo, ka sa tekivu vakaraitaka vei au e dua na raivotu na Turaga. Au a qai raica e dua na ivola. E a dodoka yani na Ligana na Turaga me cega na drauna, ka sa cereka sara e vica na drau ni ivola. E dua na rarama serau e a qai cilava yani na lomadonu ni draunipepa o ya, me serauna e vica na qaqa ni vosa e volai tu kina. E na noqu tovolea tiko me’u wilika na ka e volai tu, e a mani tekivu matata mai na ka au a raica tiko. Au a cuva sobu yani vakavoleka me’u wilika vinaka, ka’u a qai raica na yacaqu ni volai tu e na matanivola koula. Na yacaqu e sa volai tu e na ivola! E a qai vosa vei au na Turaga: Repeka, na yacamu e sa volai tu e na ivola ni bula ni Lami. Sa dei tu na nomu vakabulai.  E na itutu kavoro ni bula au a tu kina, au a qai tekivu me’u tagi e na vuabale ni noqu marau.

E na noqu a yali voli e na vanua o ya, e a qai lako mai ko Eddie Smith ka tabaka na mataqu, ka kaya: “Turaga, ni vakatakila vua na veika ni gadrevi koya me raica.” E vakasauri na kena sa tevuki tale mai e dua na raivotu e mataqu me’u raica. Au a raica e dua ni vodo tiko mai e na o. Ni sa volekati au mai, au a qai kila ni o ya ko Jisu. E a rairai totoka na kena irairai, ni kovuti Koya tu na iserau ni Nona lagilagi, ka yavala wavokiti Koya na cagi ni Yalo Tabu. E a vodoka tiko mai na cagi ni Yalo. E a cagicagina tu e na cagi na Nona isulu vakatui kei na drauniuluna. E a vaka ni sa tu vakadua ko gauna. E a qai raici au mai ka kaya, Repeka, e sa vosoti na nomu ivalavala ca. Taura cake na nomu kauveilatai, mai muri au ka kua ni qai valavala ca tale. E sa oti. Sa cava.

Ni sa volekati au mai, au a qai kila ni o ya ko Jisu.
Ni sa volekati au mai, au a qai kila ni o ya ko Jisu.

Au a ciqoma na itukutuku ka tukuna tiko vei au. Au a ciqoma ni’u sa luvena na Tui ka sa vueti au e na Nona loloma. E sa oti na veivakararawataki ni meca. Me tekivu mai na gauna o ya, au a sega tale ni qai vakabauta na lasu ka a kani au tu mai, ni a sega ni’u se vakabulai dina. Na bula ni vuturi vakayalo kei na noqu vakila ni sa sega na kequ yaga, e a sa mai tini koto e na gauna sara ga o ya.

Na rere kei na tawa vakabauta, e rau bai kaukauwa ruarua, ia na loloma ni Turaga e kaukauwa vakalevu cake. Ni da vakasaqarai Koya e na yaloda taucoko ka cabora Vua na noda veika kece, e sa na tei dro tani ga na meca.

 

  1. Bula Doudou ni Yalododonu

Na vosa vakaIperiu ni yalododonu, o ya na tom. E kena ibalebale: “na bula e tawa beitaki e na vuku ni ivalavala ca, na itutu ni bula e savasava vuka vakayalo.” E kaya na iVola Tabu ni noda yalododonu e sa noda ivakadei: “Ko koya sa lako vakadodonu sa lako doudou: ia ko koya sa vakavevetaka na nona ilakolako e na kilai” (Vosa V’bale 10:9). “A nona ivalavala dodonu na tamata dodonu sa maroroi koya e na sala: ia na nona caka ca na tamata ca sa vukici koya” (Vosa V’bale 13:6).

E na gauna eda lako vakadodonu tu kina, ka da sega ni beitaki mai vei ira na tamata se mai Vua na Kalou, eda sa dei tu e na veitaqomaki vakalomalagi. E na noda lako tu, eda sa vakaiyaragitaki tu me da vorata na veitemaki nei Setani, na dredre ni vuravura oqo kei na veibeitaki ni tamata. Ni da bulataka tu  na bula yalododonu kei na bula e vakatabui, e vakavuna me da bula qaqa, ka da tu donu me da vakarabailevutaka na Matanitu ni Kalou. E kena ibalebale ni da sa taukena na kaukauwa me da vorata kina na dredre, ka me da reki talega e na veivakatovolei eda sotava, me vaka e a kaya ko Paula:

A sa sega ni koya walega, me da sa daureki talega e na vuku ni veika rarawa: ni da sa kila sa tubu na dauvosota mai na ka rarawa; ia na dauveivakatovolei mai na dauvosota; ia na inuinui mai na dauveivakatovolei. Ia sa sega na madua e na vuku ni nuinui; ni sa sovaraki ki na yaloda na loloma ni Kalou ni sa soli vei keda na Yalo Tabu. (Roma 5:3-5)

Mo nanuma tiko ni oqo e dua na ilakolako. Me rawa ni vakatuburi na bula kaukauwa vakayalo e na noda bula, e na dau tiko na veigauna, e dodonu me da biuta vakatikitiki kina na noda dui tuvatuva vakai keda. Eda na sotava beka kina na yali, na dredre, na kavoro ni veitokani, kei na vuqa tale na veileqa. Ia na itukutuku vinaka oqo: e na loma ni noda vakatovolei, noda dredre kei na rarawa, eda se rawa ga ni qaqa. Eda qaqa, sega walega e na noda sotava na veika dredre, ia eda qaqa vakalevu cake baleta ga na veika dredre eda sotava. Na veika dredre eda sotava, e vakaukauwataki keda vakayalo.

Na veika dredre eda sotava, e vakaukauwataki keda vakayalo.

 

Era sega ni basika kece mai na noda tubu mai na veika dredre. Na ka ga e bibi, o ya, me da kila ni Kalou e kauwaitaka vakalevu na noda tubu. E kauwaitaka vakalevu cake o Koya na noda tubu vakayalo, ka vakalailai na noda isolisoli. E na cakava o Koya na veika e gadrevi me da tu donu kina vata kei Koya.

E a kaya ko Jisu,

Kevaka e dua sa via muri au, me kakua ni muria na lomana, ia me colata ga na nona kauveilatai e na veisiga, ka muri au. Ia ko koya yadua sa via maroroya na nona bula, e na vakayalia; ia ko koya e na vakayalia na nona bula e na vukuqu, e na maroroya. (Luke 9:23-24)

E na noqu a wasea tiko na veika au a sotava, e a qai kaya mai vakamatata na Turaga ni dodonu me’u taura cake na noqu kauveilatai ka muri Koya. E sa tiko na noqu itavi me’u cakava, e na kena cakacakataki na noqu vakabulai, ka me’u vakatara na Turaga me vakatubura na Nona itovo e na noqu bula. Na kena ibalebale oqo, me da mate e veisiga ki na veika era tu volivoliti keda, ka ra sega ni vaka na lewa ni Kalou. Ia, e na vanua ni mate oqo, sa tiko kina na bula. E na vanua ni veitaratara voleka oqo, sa tiko kina na lewa. E na vanua ni soro oqo, sa tiko kina na galala kei na veisereki. E na Matanitu ni Kalou, na mate e vakatubura na bula ka sa vakaukauwataki, ka sa tovolei oti, ka laurai ni qaqa.

Sa Rauta Mada

Eda sa dikeva mai e vica na ikalawa ka dodonu me da kalawa kina kevaka me da na bulataka na bula ni lewa. Kevaka ko sa kila e ke ni ko gadreva na veisereki, ia mo sa tekivu cakava na ka e gadrevi mo rawata kina. Toso ki liu mo cakacakataka kina na nomu vakabulai e na rere kei na sautaninini.

Eda na veivosakitaka e na Wase 8 na noda itavi ni matataka na Tui, ia au via kaya e ke, ni da kauta tiko kei keda na lewa vakatui ka vakatubu rere vei ira na ito ni butobuto. E bolei keda tiko na Kalou me da kacivaka na kaci oqo: “Sa Rauta Mada,” ka me da taura lesu na veika e sa butakoca vei keda na meca. Eda sa kacivi me da ivakaraitaki ki na dua na vuravura yali, ka vakateteya yani na Matanitu ni Kalou. Eda na sega ni matataka rawa na lewa vakaMatanitu, vakavo ga ni da sa vakatubura ka vaqaqacotaka na noda dui bula ni lewa.

Back to Table of Contents

Wase 6 – Na Nomu Lomanibai ni Vakayaco Lewa

Ni da bulataka na bula ni lewa, e dau basika votu kina na Matanitu ni Kalou.

Oqo e dau laurai e na tolu na sala duidui. Matai, e na vanua cava ga eda tiko kina, eda sa matataka tiko na Matanitu. Ni da lako ki na sitoa, se da gade e loma ni koro, eda sa matataki Jisu tiko. Baleta ni sa bula tiko e lomada e na vuku ni kaukauwa ni Yalo Tabu, eda sa masima ka rarama e na veivanua eda lako kina.

Karua, na noda bula ni lewa, e kena ibalebale na noda itikotiko – o ya na noda veivale, vanua ni cakacaka, kei na noda itikotiko – oqo era wili kece e na lomanibai ni vanua e noda me da lewa. Baleta ni da bula ka cakacaka e na veivanua oqo, e sa solia vei keda na Kalou na lewa me da vosataka na veika e so me baleti ira.

Ka kena ikatolu, na Turaga e vota vei keda yadua e dua na tikina se ilesilesi, ka gadrevi me da tiko kina vakayago, ka me da lewa talega kina e na veika vakayalo. Vei so vei keda, na vanua vakaiyalayala oqo e rawa ni dua na iwase ni koro, me vaka beka na loma ni dua na siti se yasa ni koro. Vei so tale, oqo e rawa ni wili kina na itutu eda taura tu: e dau biuta na Kalou e so, e na vanua ni veiliutaki e koronivuli, e na lotu se e na matanitu.

E so tale, era na raica ni nodra lomanibai ni veiqaravi e koto e na loma ni dua na uma tamata; e so na tamata vakabauta, e dau tu vei ira na kauwai titobu e na vukudra na gone cidroi, se ko ira na daumateni, se na veimatanitu tani. Eda na kunea talega ni so na ilesilesi, e dau vagauna ga na nodra basika. E na noda tubu tiko, e da na raica ni dau vakarabailevutaka na Kalou na noda lomanibai ni vakayaco lewa kei na veiqaravi vakayalo.

E vakamacalataka ko Paula na iyalayala ni noda bula ni lewa oqo e na 2 Korinica 10:13: “Keitou sa sega ni vakalevulevui keitou e na veika su uasivita na ivakarau, me vaka ga na ivakarau ni yalayala sa vota vei keitou na Kalou, a ivakarau me keitou yaco dina vei kemudou.”

Na vosa vaKirisi ni vakarau na metron, ka kena ibalebale “ me musuka tani mai e dua na tikina, ni vakayagataki kina na ivakarau se ruler.” E tukuni tiko e ke, na kena levu se na iyalayala ni nona lomanibai ni vakayaco lewa e dua na tamata.

Na vosa vaKirisi ni lewa na kanon, ka kena ibalebale “e dua na buturara ni veiqaravi.” Na lewa sa ikoya na kaukauwa se dodonu e taukena e dua, e na loma ni dua na buturara e vakaiyalayala tu.

Na vosa vaKirisi ni vota na  merizo, ka vakaibalebale ki na “dua na iwase se ivotavota.”

Ni da qai biuti ira vata kece na veivosa oqo, eda kila kina ni ka e kaya tiko ko Paula, o ya, ni Kalou e vakabaitaka tani e dua na buturara ni veiqaravi vei ira yadua na luvena, o koya me ra cakacaka ka veiqaravi kina e na Nona kaukauwa, me ra vakatetea kina na Matanitu ni Kalou. Na “lomanibai ni vakayaco lewa” nei Paula e a sa matata vinaka tu: na nona ilesilesi, sa ikoya me kauta na itukutuku ni kaukauwa ni Kalou ki na veimatanitu tani. Oqori na ivotavota vakarautaki nei Paula, o koya me bulataka kina na nona bula ni lewa.

Na “lomanibai ni vakayaco lewa” nei Paula e a sa matata vinaka tu: na nona ilesilesi, sa ikoya me kauta na itukutuku ni kaukauwa ni Kalou ki na veimatanitu tani.
Na “lomanibai ni vakayaco lewa” nei Paula e a sa matata vinaka tu: na nona ilesilesi, sa ikoya me kauta na itukutuku ni kaukauwa ni Kalou ki na veimatanitu tani.

E vakakina na kena dina vei iko kei au: E daru a buli me daru bulataka na bula ni lewa. E malaude na yaloda ni da kila ni sa vota oti tu vei keda yadua na Kalou e dua na lomanibai ni veiqaravi, ka sa soli vei keda na kaukauwa kei na dodonu me da lewa ka cakava kina na veisau.

Ia, oqo e sega ni ka me da lecaika vakalevu kina. E na dua na gauna e na noda bula yadua, eda sa vakila kina na ilesilesi vaKalou vakaoqo, e dua na gauna ni da a qai kila kina ni da rawa ni veiliutaki. E na so tale na gauna, e a vakavuna na veisau lelevu na noda kauwai titobu me baleta e dua na ka se uma tamata. E sega beka ni dau yaco wasoma, ia e dau vagauna na kena basika mai e so na ka e sega ni dodonu, ka qai dau vu mai yaloda na gagadre me da vakadodonutaka. Oqori e tiki ni noda bula ni lewa ka a tugani ki yaloda e na noda se qai buli.

 

Muria na iVakatavuvuli nei Paula

Ni da veivosakitaka tiko na buturara ni lewa nei Paula, me da dikeva mada na nona a sikovi Aceni e na ikarua ni nona ilakolako ni kaulotu, e na noda kila tiko na nona ilesilesi ki na veimatanitu tani.

Ni oti na nona veiqaravi mai Peria, e a qai lako ko Paula ki Aceni, me la’ki waraki rau kina ko Sailasa kei Timoci. E na nona a wawa tiko o ya, e a rarawa vakalevu na yalona ni raica na levu ni qaravi kalou matakau kei na bula sega ni vakalawa e a kunea e kea. E a qai nanuma me vakayagataka na gauna ni wawa oqo me vakatetea kina na Kosipeli nei Jisu Karisito kei na Matanitu ni Kalou.

Na koro ko Aceni e a kilai levu tu e na levu ni veimataqali lotu kei na itovo vakavanua era tu kina. Na rua na ka e kilai vakalevu duadua kina, o ya, na kila-ka vakavuli kei na qaravi kalou tani. Ko ira na Stoics kei na Epicureans, era iwase levu duadua ni tamata vakabauta vakaoqo – dina ga ni levu tale tu na “kalou” era qarava na tamata era bula e ke.

Ko ira na Stoics, era dau sakitaka na nodra bula taudua vakai ira, kei na nodra sega ni vakararavi tale vua e dua. Era vakalou ki na veika e tu e na ibulibuli ni Kalou, me vaka beka na vunikau se uciwai. Ko ira na Epicureans, era vakasaqara ga na marau. Na uto ni nodra vakabauta vakalotu, o ya, e yavutaki e na veika era vakila ka sotava, ka sega ni yavutaki e na dua na yavu ni vakabauta. Era sega ni vakalou ki na dua na ka se ki vua e dua.

E na nona soli vakadinadina tiko ko Paula e na vuku ni Kosipeli, e levu era a vakalialiai koya, ka vakatokai koya me tamata vosataka na veika lialia (Cakacaka 17:18). Ia, ko ira na kai Aceni, era dau taleitaka vakalevu na veivosakitaka na ivakavuvuli vovou, ka ra mani tuberi Paula ki na vanua cecere nei Arisi, ka kaya vua me vakamacalataka vakamatailailai na nona itukutuku.

E na gauna e a qai tekivu vakamacala kina ko Paula, e a toro volekata sara yani na katuba ni yalodra kei na nodra vakasama, e na nona kaya na ka era sa kila vinaka tu: Ko ira na kai Aceni era tamata vakalotu na nodra bula. E a qai dusia talega vei ira na nodra icabocabo ni soro ka volai tu kina na veivosa oqo: VUA NA KALOU E TAWA KILAI. E a qai vakayagataka na vuku vaKalou me curu kina e katuba ni yalodra, e na nona kaya: “Ia ko Koya ko ni sa soro kina ni kemuni sa sega ni kila, au sa qai tukuna vei kemuni” (Cakacaka 17:23). E a yaco kina ko Paula me Nona gusu ni vosa na Kalou Tawa Kilai, ka a tukuna rawa kina na dina veivakurabuitaki ni Matanitu ni Kalou.

E a qai dusia talega vei ira na nodra icabocabo ni soro ka volai tu kina na veivosa oqo: VUA NA KALOU E TAWA KILAI.
E a qai dusia talega vei ira na nodra icabocabo ni soro ka volai tu kina na veivosa oqo: VUA NA KALOU E TAWA KILAI.

Na nodra itovo vakavanua na kai Kirisi e na gauna nei Paula, e tautauvata kei na nodra e vuqa na veivanua e vuravura nikua. E vuqa na veivakabauta kei na ivakavuvuli ka ra veisaqasaqa kei na vakabauta vaKarisito e daidai, sa i ira vata talega ka ra a bolei Paula tu. Baleta ni yaga ki na kena vakatetei na Matanitu ni Kalou na noda bula ni lewa, au gadreva me’u vakadeuca kina na 4 na ka bibi e na nona itukutuku.  Eda na rawa ni vulica e vuqa na ka yaga me baleta na kena wasei na Kosipeli, mai na veika oqo.

Matai, e a kaya ko Paula, ni Kalou oqo, e a bulia na veika kece, ka veiletitaka kina na nodra vakabauta na kai Kirisi, ni veika kece, era a basika ga mai vakai ira (evolutionary theory). E a kaya talega vei ira, ni a buli kece na tamata, mai na nona a buli taumada na imatai ni tamata: ko Atama. Mai vua na tamata oqo, era a qai basika kece kina na veimatanitu e delai vuravura.

Karua, e a qai kaya vei ira ko Paula, ni Kalou e cecere duadua: o Koya ga e a tuvana na gauna kei na itutu ni nodra bula na kai Aceni oqo, me rawa ni ra kunei Koya kina. Me vakadeitaka sara na veika e via kaya vei ira, e a qai cavuti ira na nodra dau-ni-vucu ko Paula, me vakaraitaka kina ni Kalou e isau ni taro ni nodra vakanananu titobu duadua.

“A sa buli ira, era sa dra vata, na lewe ni veivanua kecega, me ra tiko e delai vuravura taucoko, a sa lesia na veigauna ka digitaki e liu, kei na iyalayala ni nodra veiyasana; me ra vakasaqara na Kalou, de ra vakayayamo beka Vua, ka kunea, ia sa sega ga ni yawa ko Koya vei keda yadua; ni da sa bula vei Koya, ka yavala, ka rawata mai vei Koya na noda bula; me vaka talega sa kaya ko ira na nomuni dau-ni-vucu e so, Sa Nona kawa talega koi keda.” (Cakacaka 17:26-28)

Katolu, e a qai kaya vei ira ko Paula, ni nona Kalou e sega ni kalou buli e na koula se siliva; o Koya ga na iVakabula. E a dusimaka talega vei ira, ni nodra vale-ni-soro kei na nodra matakau, e sega ni vakalomalagi baleta ni buli ga mai na liga ni tamata, ka sega kina ni dua na kaukauwa e kunei kina. E na nodra vuku kei na nodra vakasaqaqara taucoko, era sega ga ni kunea rawa na Kalou na kai Kirisi.

Kena ikava, e a qai kaya vei ira ko Paula ni sa gauna ni nodra vakatulewa oqo. E sa lesia tu na Kalou e dua na siga ni veilewai. Kevaka era veivutuni ka vuki vei Jisu, era na kunea na bula. Ia, kevaka era sega ni ciqomi Jisu, era na cudruvi me tawa mudu.

E a kila tu ko Paula na iyalayala ni nona buturara ni lewa, ka a yalodinataka. E so era a sega ni via ciqoma na nona itukutuku, so tale era a lomatarotaro ka ra a via rogoci koya me vakamacala tikoga, ka so tale era a soli bula sara e na siga o ya. E na nona tukuna na itukutuku i Jisu Karisito ko Paula, e a mani rawata kina e dua na ivakarau ni lewa. Baleta ni a vakayagataka na kaukauwa ka votai vua, e na lomanibai se buturara ka a wasei tani vua, e a yaga vakalevu kina na nona cakacaka e na vuku ni Matanitu.

 

Na Vakavotukana ni Noda iLesilesi

Na vunau nei Paula mai Aceni, e sa dua na veibolei totoka vei keda – sega walega me ivakaraitaki ni itovo me da taurivaka e na noda dui buturara ni veiqaravi e na Matanitu, ia me noda ruler talega me da vakarautaka kina na qaqaco ni noda vakabauta e na noda vakasaqara na noda itutu dina. Eda sa kila vinaka tu beka na isolisoli ni lewa ka a soli vei Atama na tukada? Eda sa vakabauta dina beka ni Kalou eda qarava, e Kalou duabau ka cecere? Eda sa ciqoma dina beka ni sa iKoya e tuvana na veigauna kei na veivanua ni noda bula?

Eda sa sega ni bula tu vakacalaka e na noda dui itikotiko se veikoro: e a biuti keda kina na Kalou me da mata ni Nona Matanitu. E sega ni namaki me da waraka sara na lesu mai nei Jisu me da qai dui taura kina na noda itutu; eda sa kacivi me da tu e daidai e vuravura e na vuku ni Turaga. Nanuma tiko ni noda ilesilesi e sema tu ki na bula tawa mudu, ka sema tu ki na bula tawa mudu oqori, na isolisoli ni bula ni lewa vei Atama.

Eda sa sega ni bula tu vakacalaka e na noda dui itikotiko se veikoro: e a biuti keda kina na Kalou me da mata ni Nona Matanitu.
Eda sa sega ni bula tu vakacalaka e na noda dui itikotiko se veikoro: e a biuti keda kina na Kalou me da mata ni Nona Matanitu.

E sa gauna oqo me da sa toso tani kina mai na vakasama, ni bula ni lotu vaKarisito e ka ga ni lako ki lotu me da marau kina. E dina ni sa dodonu me da sema tiko ki na dua na isoqosoqo lotu – e dua na ikumukumu tamata vakabauta ka kunei kina na veiyadravi, veidinadinati kei na tubu vakayalo. Eda sa veigadrevi e na loma ni Yago i Karisito.

Ia, kevaka me da na vakayacora na inaki titobu duadua ni noda bula, e na gadrevi me da na lako sivia na veika oqo: Na ituvatuva vaKalou vei keda yadudua ka vakaisoqosoqo, o ya, me da na ciqoma na veikacivi ni Turaga ki na noda dui bula, e na noda taura na noda itutu e na buturara ni lewa e votai vei keda, ka me da vakayacora na veisau ka bulataka na bula ni vakayaco lewa.

E a solia vei keda na veikacivi oqo ko Jisu e na Nona iLesilesi Levu:

“A sa lako mai ko Jisu ka vosa vei ira, ka kaya, Sa soli mai vei au na lewa kecega mai lomalagi kei vuravura. O koya mo dou qai lako, ka vakalotutaki ira na lewe ni veivanua kecega, ka papitaisotaki ira e na yaca ni Tamamudou, kei na Luvena, kei na Yalo Tabu; vakavulici ira me ra vakabauta na ka kece ka’u a vosa kina vei kemudou: ka mo dou kila, au sa tiko vata kei kemudou e na veisiga kecega, ka yacova na ivakataotioti kei vuravura.” (Maciu 28:18-20)

Eda dau taura na veitikina oqo me ivakaro vei keda, me da la’ki vakasaqarai ira na tamata ka ra se yali tu – ka da sa dau yaco ga e kea. Eda sa dau calata na iyaloyalo levu ka ratou boroya vei keda na 3 na tiki ni Vola Tabu momona oqo.

E a vosataka na veivosa oqo ko Jisu, e na Nona sa talairawarawa oti kina me cabora na Nona bula e na kauveilatai, ka vakadrukai mate kina. E a sa kacivaka tiko, ni sa iKoya ka soli Vua na lewa mai lomalagi kei vuravura. E dina ga ni se sega ni se tau vei Setani na kena itotogi tawa mudu, ia e sa tau oti na lewa: e sa kunei na nona cala, ka sa tauri tani mai vua na lewa kece. E sa druka ko Setani, ka sa qaqa ko Jisu.

E sa gauna oqo, vei keda na tisaipeli nei Karisito, me da vakalotutaki ira kina na veivanua. Nanuma tiko ni ilesilesi oqo, e a sega ni vakatutu se kerekere, ia e a ivakaro nei Jisu vei keda. E sa tu o Koya e na itutu ni lewa kece mai lomalagi kei vuravura, ka ko keda – ni da kawa ni bete vakatui – eda sa tu vata kei Koya e na Nona itutu. Sa sega sara ni dua na tamata vakabauta e vakuwai mai na itutu oqo.

Oqo talega na vanua era leqa tiko kina e vuqa na noda isoqosoqo lotu. Eda sa taurivaka tiko na vakasama cala, ni sa itavi ni talatala me cakava kece na cakacaka, ka noda itavi na lewe ni lotu, me da dadabe ka sarasara toka ga mai na sideline. E na Nona a kaya ko Jisu: “Au na solia talega vei iko na idola ni matanitu vakalomalagi” (Maciu 16:19), e a vosa tiko e na vukuda kece na via muri Koya. Eda sa italatala kece, ka da sa kacivi me da cakacaka vata kei Koya e na nodra vakalotutaki na veivanua kece e vuravura.

Na noda vakalotutaka e dua na tamata, e sega walega ni noda rawati koya mai ki na vakabauta vaKarisito. Na nona papitaisotaki e dua, kei na nona tuberi e na iVola Tabu, e rua na ka bibi ka gadrevi e na veivakalotutaki, ia e gadrevi talega kina na gumatua. O ya na nona kabita na nona qasenivuli na tisaipeli – bula vata kei koya, veikilai vinaka kei koya, ka vuli mai vua, e na nona vulica na vosa ni Kalou kei na nona vakamuria na ivakasala nei nona qasenivuli.

Na nona papitaisotaki e dua, kei na nona tuberi e na iVola Tabu, e rua na ka bibi ka gadrevi e na veivakalotutaki, ia e gadrevi talega kina na gumatua.
Na nona papitaisotaki e dua, kei na nona tuberi e na iVola Tabu, e rua na ka bibi ka gadrevi e na veivakalotutaki, ia e gadrevi talega kina na gumatua.

Na ivakadewa ni vosa vaKirisi panta ethnos – “veivanua kecega” –  e okati kina na tamata, ia e sega ni vakaiyalayala ga ki na tamata. E na Nona a vakaroti ira na Nona ilawalawa ko Jisu, me ra lako ka  “vakalotutaki ira na lewe ni veivanua kecega”, e a vosa tiko o Koya e na vuku ni tamata, iliuliu, veibisinisi, veimatavuvale, veikoronivuli kei na vuqa tale. Na isoqosoqo lewenilotu e dodonu me vakavuna na veisau e na veitiki ni bula kece ni tamata.

E na noda itutu vakamata ni Matanitu, e dodonu me da bulia e dua na ituvatuva e yavutaki e na dina, e na noda dui itikotiko kei na noda dui buturara ni veiqaravi. Eda qarava tiko e dua na Kalou cecere ka yalododonu. Sa iKoya ka a bulia na veika kecega. E a buli keda me da ucui Koya ka me da matataki Koya e na vuravura oqo.

E sa soli tu vei keda na veika me vaka na veitokoni, na maqosa ni cakacaka, na kaukauwa, na vuku, na kila ka, kei na veika tale e vuqa eda na gadreva, me da vakavuna kina na vuravura yali oqo, me kau lesu mai vua na Kalou, ka me veisau na itovo ni veivanua. Se evei na vanua eda sa dui biu kina – e noda veivale, itikotiko, veibisinisi, isoqosoqo lotu – e sa vakarautaki keda ka lumuti keda na Kalou e na vuku ni noda ilesilesi.

 

Vakarautaki Me Da Lewa

Me rawa ni da vakatulewa e na noda dui buturara ni lewa, e dodonu me da vakatakila na noda taukena na lewa, me kilai raraba. E kena ibalebale oqo ni dodonu vua na buturara ni veiqaravi, me kila ni da sa tiko e keda eda lewa. Eda na sega ni rawa ni vuni tiko, me da qai rawa ni lewa.

Dua na kena ivakaraitaki oqo: e na noda veimaliwai kei ira na tamata, e na gadrevi me da bulia cake na nodra veivakabauti, ni bera ni ra dolava na katuba ni nodra bula vei keda. E vuqa na gauna, e na gadrevi me da vakaraitaka na noda ucui Karisito vei ira, ni bera ni da qai vunautaki Koya vei ira.

Ni ratou a se lalai na luvei keirau, au a gadreva me’u cau talega ki na neitou bula vakailavo, ka’u mani nanuma kina me’u sa tekivu veivakavulici e vale vei ira era via vuli piano. E a sega ni bera na kena sa veikauyaki yani na kena itukutuku, ka ra sa tekivu lako mai ko ira era gadreva na vuli, me ra mai vakalewe fomu. E na noqu sa kila ni oqo e dua na buturara ni veiqaravi e sa lesia vei au na Kalou, au sa masulaka kina vua na Kalou, me talai ira mai ko ira era gadreva me vakatakilai vei ira na loloma i Jisu.

Au a mani ciqoma e dua na qiri mai vua e dua na goneyalewa yabaki 16, ka yacana ko Susie. E ratou kai Thailand na vuvale nei Susie, ka kaya vei au o koya ni ko tinana, e sega ni kila na vosa vakavalagi, ia e gadreva me keirau sota rawa ni bera ni tekivu na nona vuli. Au a mani kerea me keitou sota e na siga ka tarava.

E na nodrau curu mai na veitinani e na yakavi ni siga o ya, e a qai vakaraitaka vei au na Turaga, me’u sa na tauri Susie me noqu gonevuli, ka me’u vakabauta na nona na vakabulai. E kaya vei au na Turaga ni sa tiko e dua na veikacivi kaukauwa e na nona bula na goneyalewa oqo.

E a mani toso vinaka na neitou sota, ka sa tekivu sara na neirau lesoni vata kei Susie. Ni bera na veilesoni yadua, au a dau taura na gauna me’u cabora kina na nona bula, ka’u dau kerea kina na Turaga me vakatakilai Koya vua. E a biu mai ki na noqu buturara ni veiqaravi na gone oqo, ka sa noqu itavi me’u tuberi koya ki na Matanitu ni Kalou.

E a sivi yani e 2 na vula, ka sa kaukauwa cake tikoga na tagi ni yaloqu vua na Turaga me vakabulai Susie. Ia, au sega ni bau vunauci koya se me’u surevaka yani vua na noqu vakabauta. Ia, au vakaraitaka ga vua na loloma levu, ka’u tara cake na neirau veitokani ka yavutaki e na veivakabauti.

E na dua na yakavi ni’u vakavulici koya tiko, e a qai mudu koso na nona taba piano, ka raici au mai ko Susie me sota na yaloka ni mata ikeirau.

E na dua na yakavi ni’u vakavulici koya tiko, e a qai mudu koso na nona taba piano, ka raici au mai ko Susie me sota na yaloka ni mata ikeirau.
E na dua na yakavi ni’u vakavulici koya tiko, e a qai mudu koso na nona taba piano, ka raici au mai ko Susie me sota na yaloka ni mata ikeirau.

“I Repeka, e rawa ni’u tarogi iko mada e na dua na taro?”

“Io noqu lewa, na cava o via kila?” au a kaya yani.

“O iko, o lotu vaKarisito?” e a tarogi au mai ko Susie.

“Io, e dina qori. Na cava na vu ni nomu taroga?” au a kaya tale.

“Na matamu e dau serautaka tu ga mai e dua na Yalo. Ko dau vakaraitaka vei au ni ko lomani au, ka’u raica na veitiki ni Vola Tabu e veivanua kecega e loma ni nomu vale. E so vei ira na noqu itokani mai koronivuli, era lotu vaKarisito, ka ra dau tukuni Jisu tiko vei au. Au sa gadreva dina me’u kilai Koya, ia e ratou lotu vei Buddha na noqu matavuvale.

“Au kila ni kalou lasu o Buddha ka sega vua na kaukauwa. Au sega ni via veisautaka na noqu vakabauta me’u qarava e dua tale na kalou lasu. Au via vakadeitaka ni Kalou dina ko Jisu, ni bera ni’u solia Vua na noqu bula.”

“Susie,” au a kaya vakamalua vua, “Ko Jisu na iVakabula dina duadua kei vuravura. Au kila ni via vakatakilai Koya tiko vei iko o Koya. E tiko beka e dua na ka o gadreva e na nomu bula? Daru na rawa ni masulaka ka kerei Jisu me vukei iko kina. E na qai sauma mai na nomu masu o Koya, ko na qai kila kina ni sa iKoya na Kalou dina duabau e dodonu me qaravi.”

Ni oti e vica na gauna, e a qai kaya mai o Susie, “Io, e tiko e dua na ka. Au a vakayalia na noqu matailoilo e na macawa rua sa oti. E rau a rarawataki au vakalevu na noqu itubutubu, baleta ni yaya sau levu na matailoilo oqo. Ia, e na noa, au a vakayalia tale kina na kena isosomi ka se qai voli walega. Au sa rere vakalevu me’u kaya vei rau na noqu itubutubu. E rawa ni daru masulaka mada me kune na noqu matailoilo vou, ni bera ni rau kila mai vale?”

“Io, e rawa ni daru masulaka,” au a sauma yani. Keirau a mani cuva sobu ka keirau kerea Vua na Turaga me vukei Susie me kunea na nona matailoilo.

Au a sega ni vakataratutu e na noqu kerea Vua na Turaga me vakatakilai Koya vei Susie e na sala e veivakurabuitaki, ka me kunei na nona iyaya. E na macawa ka tarava ni qai yaco mai ko Susie, e a malaude tu mai na yalona ka mata mamarau ni keirau sota. Ni bera ni’u tarogi koya yani, e sa surevaka mai na nona itukutuku marau.

“Repeka, e na siga ka tarava na siga daru a masu kina, au a lako ki vuli. Ni oti na noqu kalasi ni English, e a kacivi au na qasenivuli me’u lako cake yani, ka qai dolava vei au na droa ni nona teveli. E a qai solia vei au e dua na matailoilo, ka tarogi au se o ya na noqu. Kila, na noqu marau e vuabale sara ga ni’u qai kila ni o ya na imatai ni noqu matailoilo ka a yali e liu!

“Ia e na yakavi tiko ga o ya, e a qai solia vei au na draiva ni school bus, e dua tale na matailoilo, ka tarogi au se’u kila ocei na kena itaukei. O ya sara ga na ikarua ni noqu matailoilo! E sega walega ni vukei au ko Jisu me’u kunea na noqu matailoilo vou. E a kunea talega vei au na ka makawa. E rawa ni o tuberi au vei Koya? Au sa qai kila ni o Koya na Kalou dina duadua.”

Keirau a veitagicaki e na marau e na gauna sa ciqomi Jisu kina ko Susie me nona iVakabula.

Ni oti na nona soli bula ko Susie, e a qai tekivu vakila e dua na viakana levu vakayalo, e na vuku ni vosa ni Kalou. Keirau a mani volia vua e dua na nona iVola Tabu, ka tekivu mai na siga o ya, ni oti na neirau vuli piano, keirau sa qai dau vuli Vola Tabu. E rau na sega ni vakatarai Susie na nona itubutubu me wilika na iVola Tabu, ka sa qai dau wiliwili lo e na rarama ni nona torch e na veibogi.

E a sa tekivu kerea talega Vua na Turaga me vakatakila vua na inaki kei na veikacivi ki na nona bula. E a qai sauma mai na Turaga vua, e na Nona uqeti koya me masulaka na veisereki mai na vakabobulataki ni qaravi Buddha, ko rau na nona itubutubu kei ira na wekadratou mai Thailand. E a guta vakalevu ko Susie me ra vakabulai kece. Ka sa tekivu cakacaka na Kalou e na sala e veivakurabuitaki e na nona bula.

E na dua na siga, e a kaya vei o Susie, ni sotava tiko e dua na ka dredre: e rau gadrevi koya na nona itubutubu me lako kei rau ki na valenisoro nei Buddha, ka la’ki masu vua, ka ciqoma talega na veivakalougatataki mai vua na kena bete. E kaya ni bese na lako, ia e rau sa vakasaurarataki koya tiko ko tamana kei Tinana. Keirau a mani masu ka kerea Vua na Turaga me cakacaka e na sala e veivakurabuitaki e na vuku i Susie.

E a mani yaco mai na siga me sa lako kina ko Susie ki valenisoro. Ni rau sa masu oti vei Buddha ko rau na qase, e a lako sara mai vei ratou na kena bete me mai vosa vakalougatataki ratou yadua. E a iotioti duadua ko Susie me vosa vakalougatataki. E a dodoka yani na ligana ko bete me tara na tabai Susie, ia e a mani dreta lesu tale. E a rai sara vei Susie me sota na matadrau, ka dodoka tale yani na ligana vua, ia e a qai vaka e dua na ilatilati sega ni laurai, e tarova na nona tarai koya. E a mani cuva ga vei Susie, e na nona doka na Kaukauwa tani e tiko kei koya, ka lako tani sara yani.

E a mani cuva ga vei Susie, e na nona doka na Kaukauwa tani e tiko kei koya, ka lako tani sara yani.
E a mani cuva ga vei Susie, e na nona doka na Kaukauwa tani e tiko kei koya, ka lako tani sara yani.

E a cakava na cakacaka mana o ya na Kalou e na vukui Susie. E na Nona cakava o ya, e a vakaraitaka talega vei Susie na ivakarau ni lewa e taukena e na nona buturara ni veiqaravi.

E na iotioti ni siga ni nona vuli piano, e a kaya vei au ko Susie, “Repeka, au via vakavinavinaka vei iko e na nomu tuberi au vei Jisu. Au gadreva mo kila, e na gauna au sa na rawata kina na noqu vuli mai college, au na lako ki Thailand e na kaulotu, me’u la’ki tuberi ira na tamata vei Karisito. Me’u na la’ki vueti ira era vesuki tu e na butobuto ni qaravi Buddha.”  Keirau a mani masu ka vakavinavinaka Vua na Turaga e na Nona vueti Susie, na Nona yalodina e na nona bula, kei na Nona veikacivi me yacovi ira rawa na qaravi Buddha mai Thailand.

E a kauti Susie mai vei au na Kalou, ka gauna e a tiko kina e lomanibai ni noqu lewa, au a vakatusa tiko na nona vakabulai. E a sotavi Jisu, vakavulici ka tuberi me kila na nona lomanibai kei na buturara ni nona lewa. E a qai lako me vakaveikilaitaki ira na tani vei Jisu, vakavulici ira ka tuberi ira talega me ra kunea na nodra lomanibai kei na nodra buturara ni lewa.

Se cava na noda ilesilesi se iyalayala ni noda lomanibai ni lewa, kevaka eda sa kila rawa ka da duavata kei na Turaga, e na qai yaco kina na vakalotutaki ni veivanua.

Vorata na Meca – Vakaukauwa

E sega walega ni da cakacaka e na lomanibai ni noda vakayaco lewa me da vakatetea kina na Matanitu ni Kalou, ia eda yadrava tale tiko ga me da raica me kua ni curu mai kina na meca, me mai vakacaca se me mai kovea me nona. E dodonu vua na isoqosoqo lewenilotu me curu mai ka vakaitavi e na kena valuti na inaki ca nei Setani e vuravura, e na ivalu vakayalo ni veimasulaki. Na itavi oqo ni isoqosoqo lewenilotu me valu vakayalo, e a tiki ni ilesilesi ka a soli taumada vei Atama.

E sa nei Jisu na lewa kece e vuravura, ka da veitokoni vei Koya e na noda veivutunitaka na noda ivalavala ca, me da vakatawayagataka na nona ituvatuva na tevoro, e na noda  vakasavasavataka na vanua kei na noda tauyavutaka vou tale na noda lewa. E kacivi keda tiko na Turaga, sega walega me da gutuva na veiwa e vesuki tu kina na vanua e na kena a vakadukadukalitaki tu mai liu, ia me da yadrava, vorata ka kua ni vakatara me kabakoro tale mai ko Setani kei ira na nona mataivalu.

E a kaya koi Jisu,

“Ia mai na gauna i Joni na dauveipapitaiso ka yacova na siga oqo, sa rawa na matanitu vakalomalagi e na gugumatua, ia ko ira sa gumatua sara, era sa taukena” (Maciu 12:11). E a basika mai ko Joni, ka mai vunautaka e na kaukauwa levu, me ra veivutuni na tamata.  E a lako mai e na waqawaqa vakayalo nei Ilaija, ka kacivaka voli mai na tadu mai ni Mesaia. E a mai caramaka na sala ni Matanitu ni Kalou, me vaka ga na noda kacivi me da vakavotukanataka na Matanitu ni Kalou.

E a basika mai ko Joni, ka mai vunautaka e na kaukauwa levu, me ra veivutuni na tamata.
E a basika mai ko Joni, ka mai vunautaka e na kaukauwa levu, me ra veivutuni na tamata.

Na ivakadewa ni tikina oqo ka dau taurivaki wasoma, o ya ni tukuna tiko na nodra itovo ko ira era matataka na Matanitu ni Kalou. E kaya tiko ko Jisu ni ko ira era muri Koya, era tamata gumatua ka ra gadreva me ra dro tani mai na ivalavala ca, kei na itovo vakavuravura, me ra muri Koya. Era bulataka na bula savasava, ka ra vakasaqara matua na Matanitu vakalomalagi kei na kena kaukauwa, ka ra sega ni kauwaitaka na veika era vakayalia kina. E dua na inaki ni tuvatuva vakaoqo, me ra vorata kina na inaki ca nei Setani, o koya e sa vakaleqa na veivanua e vuravura.

E dua tale na ivakadewa ni tikina oqo, ka sega so ni dau taurivaki wasoma, e talei ni da vakadeuca vakalevu cake. E dua na parofesa mai Ositerelia, ka kena dau ni vosa vaKirisi, yacana ko Dr Ann Nyland, e kauta mai e dua na ivakadewa vou ni tikina oqo, me vaka e tukuni tu e na iVola Tabu, na Source New Testament.

Oqo na nona ivakadewa: “Mai na gauna nei Joni na daupapitaiso me yacova mai nikua, era sa dau vakayagataka tu mai na lomanibai vakalomalagi ko ira ka sega kina na nodra dodonu, ka so era butakoca sara mai kina na veika e vuqa. Oqo e tarovi ira era taukena na dodonu o ya, mai na nodra marautaka na nodra ivotavota.”

Na ivakadewa oqo e tukuna tiko ni o koya na meca e “toso vakaukauwa tiko.”  Na vosa vaKirisi ni cakacaka oqo, na bia. E na nona vakadidike, e kunea ko Dr Nyland ni vosa oqo e vakaibalebale ki na kena tauri vakaukauwa ka vakatawadodonu e dua na iyaya se ivotavota ni vanua.

Oqo sara ga na ituvatuva ni meca e na vuravura oqo! Me vaka eda sa raica, e dau vakasaqarai ira era rawa ni tokoni koya, ka vakayagataki ira me taura vakaukauwa kina na ka e noda. Oqo e vakataudeitaka na itavi ni isoqosoqo lewenilotu, kovuti kina ko ira na luve ni Kalou dina ka vakalawa, me ra tu doudou e vuravura, e na nodra itutu vakaitaukei vata kei na Kalou, ka ra sega ni vakatara me kovei tani vei ira na nodra ivotavota.

E na vica na yabaki sa oti, e a vakalougatataka na neirau matavuvale na Kalou, e na neirau volia e dua na vale e na dua na itikotiko vou. E itikotiko vagagalu ka vinaka, ka levu na vuvale lotu era sa mai voli vale talega kina; e taba-ni-were talega ka sa matua na vuana ka sa gadrevi me tamusuki. E vica na isoqosoqo lotu era sa mai tauyavu tiko e na veivanua wavokita. E itikotiko vinaka dina me da mai tiko kina.

E na dua na siga ni keitou vodo motoka tiko e gaunisala e loma ni itikotiko oqo, keirau raica sara e dua na notisi e na kona ni sala voleka ki na primary school.  Keirau nanuma sara de notisi beka ni kena sa vakarau tara e kea e dua na valenilotu vou. E na neirau via vakadeitaka na neirau nanuma, keirau mani lako voleka sara yani me keirau wilika na ka e volai tu kina. Oqo na ka e volai tu: “Oqo na iTikotiko Vou ni Mormon Church.” Ia oqo, e sega ni mataqali soqosoqo vakayalo ka keimami gadreva me mai tauyavu e na neimami itikotiko vou oqo.

Oqo na ka e volai tu: “Oqo na iTikotiko Vou ni Mormon Church.”
Oqo na ka e volai tu: “Oqo na iTikotiko Vou ni Mormon Church.”

E na neitou baci lako sivia tale na vanua o ya e na vica na siga ka tarava, au a kaya sara vei na watiqu, o Greg, ni dodonu me dua e cakava e dua na ka me tarovi kina na nodra mai tauyavu e ke na matalotu oqo. E na matadredredre, e a qai kaya mai o Greg, “E dina sara ga na ka o tukuna! Ko sa na tekivu cakava ni naica?”

Au a kidacala e na nona veibolei me’u cakava o au. E dina beka ni’u sega ni taleitaka e dua na lotu lasulasu me mai tauyavu e ke, ia e sega sara ni basika mai ki na noqu nanuma, ni dodonu me’u cakava kina e dua na ka.

Ia, e ka dina na ka e kaya vei au ko Greg. Na Turaga e a kacivi au tiko me’u tu vakaitaukei e na noqu lomanibai ni vakayaco lewa, ka kua ni vakatara me curu mai na lotu lasulasu oqo.

E na Siga Tabu ka tarava, e na neitou a lesu tiko mai lotu, keitou a mai kele sara e na vanua o ya. Keirau sa la’ki duri sara e mata ni notisi o ya, ka’u tarogi Greg sara ke via cabora na neirau masu. E qai kaya o koya, “Sega, o iko mo masu. Au na tu e ke me’u tokoni iko e na Nona veiliutaki na Turaga.” Sa dua na ka talei ni tu e tikiqu na tagane watiqu, o koya e dau vosa vakalougatataki au ka sereka vei au na veilumuti ni Turaga!

Au sa mani tekivu masu. E a sega ni balavu na noqu masu, ka ni’u sa kila tu na vuna keirau a talai mai kina ki ke.

“Tamai keimami mai lomalagi,” au a tekivu kaya, “keirau vakavinavinakataka vei kemuni na itikotiko totoka oqo, kei ira kece na matavuvale ko ni kauta mai me ra mai vakaitikotiko e ke. Turaga, vinaka vakalevu e na vuku ni cakacaka ko ni na cakava e na nodra dui bula. E na gauna oqo, keirau sa duri tu vakaitaukei ni vale kei na itikotiko e na vanua oqo. Keirau duri tu e ke me vaka ni keirau taukena na dodonu vakalawa ni lewa vakayalo e na yasana oqo.

“O koya keirau na vakatusa kina e na yaca i Jisu, ni na sega ni tara e na itikotiko oqo e dua na vale ni Mormon church. Keirau kaya “Sega” vua na yalo  ni lasu kei na cala, kei na veika kece ka sega ni vaKarisito, kei na yalo ni vakacuru e kabita tu na Mormon church. E sega vei iko na ivola tara mo curu mai ke, ka na sega ni ko vakatarai mo curu mai ki ke. Ko sega ni gadrevi e ke. Keirau kaya “E Sega” e na yaca i Jisu.

“Keirau vosa yani ki vua na ivurevure ni ilavo ka na vakailavotaka na tara ni vale oqo, ka kaya vua me seyavu ka yali yani. Keirau vakatusa ni na sega ni vakadonui na ivolakerekere me baleta na vale oqo, ka na sega ni vakadonuya na baqe na kerekere ni loan. E sa tasogo tu vei iko na katuba e na gauna oqo.

“Tamai keimami mai lomalagi, keirau masulaki ira kece era curu tu e na isoqosoqo lotu oqo, na Mormon church. Keirau sa duavata ni na kaliraki laivi mai na nodra bula kei na nodra vakasama, na veivakalaboci, ka na basika ga e na nodra bula na veivakabulai. Keirau sa vakavinavinaka tiko vei Kemuni, e na vuku ni Nomuni na sereki ira mai na vakabauta lasu oqo. Keirau masu tiko e na yaca i Jisu, na neimami iVakabula. Emeni!”

Ni bera ni keirau biubiu mai kea, keirau a qai sova na waiwai ni veilumuti e na yavu ni notisi o ya, ka keirau qai taura lesu na taukeni ni qele o ya e na yaca ni Matanitu ni Kalou. Keirau a cakava na vakatutusa oqo e na yabaki 5 sa oti. Me yacova mai nikua, e se sega ga ni tara na vale ni Mormon church o ya, ka keirau sa sega talega ni qai raica kina e dua na notisi.

Oqo gona na noda bulataka na bula ni lewa e na lomanibai kei na buturara vakayalo e votai vei keda – oqo na domo ni noda kacivaka vakadoudou na ilawalawa nei Jisu Karisito, ni da na sega ni vakatara na kena kovei vakatawadodonu ka vakaukauwa na vanua ka tiko e na noda lomanibai ni veiqaravi. Oqo na kaci doudou ki na veiyasana tawa laurai: “ E na sega ni yaco e na noqu itikotiko, se e na noqu matavuvale, se e na noqu lomanibai ni lewa, ka sega e na noqu yadra!”

E sa wawa tu na vuravura ka tu wavoliti keda me vakavinakataki. Era tu ko ira na yali, ka ra vakasaqara tu na isau ni taro, tu talega na vanua ka gadreva tu na veivakasavasavataki, kei na veilawa ka gadrevi me ra veisautaki. E na wase ka tarava, eda na vulica kina na veisala me da dui taura kina na noda itutu e na ituvatuva ni Kalou e na Nona Matanitu.

Back to Table of Contents